6543649 Clementine van Stoutenburg, geboren in 1260 in ?. Zij is overleden in 1304 in ?, 43 of 44 jaar oud.
Notitie: Notities bij Clementine van Stoutenburg

Bij het samenbrengen van gegevens ben ik tot het besluit gekomen dat ze een
Stoutenburg moet zijn.
Dirk van Nyvelt had als zonen Steven, Herman, Zweder, en zeker 2 dochters : Elisabeth, abdis van St. Servaes, en N. Rijsenburg.
Laten we nu eens bekijken welke goederen sommige van deze kinderen hadden :

1) Steven, voorouder van de Probandus, was gegoed met
a) goederen te Werconden (1)
b) hofstad Nyevelt

2) Herman was gegoed met
a) goederen te Werconden (1),
b) land te Achtersloot(2),
c) 1/2 hoeve in Jutphaas (3),

Dirk, de vader, was gegoed
a) met 2 hoeven te Teckop (4)
b) land in Benschop (8)
c) en waarschijnlijk Nyeveld.
De oorsprong van sommige goederen kan men terug vinden wanneer men Hadewich, vrouwe van Wiltenburgs, Dirk’s moeder, goederen bestudeerd :
a) 24 morgen land te Achtersloot worden betwist met St Jan en toegekend aan deze (5)
b) 14 morgen in Benschop (6)
c) 8 morgen in Wulverbroek (6)
d) Kapel Wiltenburgh (6)
e) Land in Werconden (7)
De link tussen de goederen van Hadewich en diens kleinkinderen is overduidelijk.
Steven, Dirk’s zoon, had een zoon Jacob die gehuwd was met Christine Uten Ham. Diens goederen heb ik niet kunnen traceren. Maar de goederen van zijn zoon Steven ( die ik hier verder Steven II zal noemen ) zijn wel terug te vinden.
Een eerste deel gemakkelijk te traceren naar Dirk van Nyevelt en Hadewich van Wiltenburgh
a) hofstad Nyevelt
b) tienden te Wiltenburgh (9)
c) 15 morgen land te Werconden (9)
d) hofstad te Werconden (9)
e) land te Odijk ( nabij Werkonden ) (10)
Een twee deel die rond Amersfoort gelegen is
f) gerechte en tienden te Bloemendaal te Amersfoort (11)
g) tienden Schulenwinckel, Strijthorst, Emelaer, Egdam, ... te
Stoutenburg (12)
h) hofsteden Hoevelaken (13)
Dat 2de gedeelte die allen dicht bij mekaar liggen zijn niet terug te brengen naar Hadewich van Wiltenburgh of Dirk van Nyevelt. Ze komen dus waarschijnlijk van een vrouw. Dirk’s vrouw of Jacob’s vrouw.
Jacob’s vrouw was Christina Uten Ham, en zover ik weet waren de Uten
Hams niet in Amersfoort gegoed. Er blijft dan nog over Dirk’s vrouw.
Dat Clementia een Stoutenburgs zou zijn, daarvoor zijn er verschillende argumenten:
1. De goederen-verwerving uit het Amersfoortse zoals hierboven uitgelegd.
2. Dit wordt verder ondersteunt in "Zeven eeuwen Amersfoort" p 30 :
"Uit de stukken van dit geschil blijkt dat de Heren van Nyeveld, als erfgenamen van een deel der na 1315 versnipperde Stoutenburgse lenen, ..."
3. De Harmelense goederen die het nageschlacht van Zweder, zoon van Dirk en Clementia, hebben. Voor de link tussen Stoutenburg en Harmelen zie http://www.kasteleninutrecht.nl/Harmelen.htm
4. Jacob, Steven I’s zoon, was kastelein te Stoutenburg.
5. En een Clementia van Stoutenburg is in 1296 aanwijsbaar.
"Ego Everardus de Stoutenberch, miles, notum facio, quod
Theodoricus, Evrardus, Margareta, Clemencia et Rexa, liberi mei, ..."
Harmelen is via Clementia van Stoutenburg bij de Zuylens terecht gekomen. De voornaam Rixa, typisch Stoutenburgs, is ook via Clementia bij de Zuylens binnengeslopen.
Kind uit dit huwelijk:
I. Steven van Zuylen Nyevelt, geboren omstreeks 1280 in ? (zie 3271824).
6543654 Pieter Grauwert, geboren in 1260 in ?. Hij is overleden op 30-09-1328 in Lotharingen, 67 of 68 jaar oud.
Hij trouwde met
6543655 Bertha van Zuylen, geboren in 1270 in ?. Zij is overleden op 04-06-1309 in Lotharingen, 38 of 39 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Christina Grauwert, geboren omstreeks 1290 in ? (zie 3271827).
6543656 Arnaud van Heemskerck, geboren omstreeks 1254 in ?. Hij is overleden na 1290 in ?, minstens 36 jaar oud.
Notitie: Notities bij Arnoud van Heemskerck

Bewoonde het huis Heemskerck. Deze ?Arnoldus miles de Hemescarke? (dus bezitter van het huis Heemskerk) nam in 1280 met den graaf aan het beleg van Vreeland deel (Oork.b. II, 329, 393), toen zij dit kasteel aan heer Gijsbrecht van Amstel trachtten te onderwerpen. Hij wordt geacht in 1290 te zijn overleden.
Hij voerde een leeuw in zijn schild en het randschrift van zijn zegel luidt: ?S. Arn(ol)di de Eemskerke militis?.
Hij trouwde met
6543657 N.N..
Kind uit dit huwelijk:
I. Gerrit van Heemskerck, geboren omstreeks 1260 in ? (zie 3271828).
6543664 Gerard van Splinter van Ruweel, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
6543665 N.N..
Kind uit dit huwelijk:
I. Gijsbrecht van Nijenrode, geboren in 1415 in ? (zie 3271832).
6543666 Floris II van Borselen, geboren in 1375 in ?. Hij is overleden op 13-02-1422 in ?, 46 of 47 jaar oud.
Hij trouwde met
6543667 Oda van Boutershem, geboren in 1360 in ?. Zij is overleden op 26-08-1420 in ?, 59 of 60 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Eleonora van Borselen, geboren omstreeks 1395 in ? (zie 3271833).
6543668 Nicolaas II van Persijn ( Haarlem ), geboren in 1240 in ?. Hij is overleden op 20-03-1304 in Zierikzee, 63 of 64 jaar oud.
Hij trouwde met
6543669 N.N. van Geervliet, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan III van Persijn, geboren omstreeks 1298 in ? (zie 3271834).
6543670 Dirk II van Brederode, geboren in 1255 in Santpoort. Hij is overleden op 16-12-1318 in Reims, 62 of 63 jaar oud. Hij is begraven in Dominicanenkerk te Reims.
Notitie: Dirk van Brederode (± 1256 Santpoort - 16 december 1318 te Reims), overleden op de terugweg uit Palestina. Hij ligt begraven in de Dominicanenkerk te Reims. Bijgenaamd De Goede, heer van Brederode (1285), baljuw van Kennemerland (1288), ridder (1290). Hij was een zoon van Willem I van Brederode en Hildegonde van Voorne

Hij nam onder andere deel aan de veroveringstocht van West-Friesland in 1288 onder leiding van Floris V van Holland door middel van een vloot invasieschepen. In hetzelfde jaar trok hij voor Floris V met een leger naar Utrecht om de heren van Amstel en van Woerden gevangen te nemen.

Trouwde rond 1290 met Maria van der Lecke, (ovl. op 1 april 1307), dochter van Hendrik II, heer van de Leck en Jutte van Borsele. Dirk II kreeg minstens vier kinderen met Maria van der Lecke:
Willem van Brederode (ovl. 1316). Willems zoon Dirk III van Brederode volgde Willems broer Hendrik in 1345 op als heer van Brederode.
Hendrik I van Brederode (gesneuveld bij Staveren in 1345), heer van Brederode (1318-1345), trouwde met Elisabeth alias Isabella van Fontaines. Hun zoon Willem overleed vóór 1333.
Catharina van Brederode (ovl. 1372), trouwde met Jan I van Polanen.
Jutte van Brederode (ovl. 1346).
Elisabeth, non in de abdij van Rijnsburg.
Hij trouwde, 27 of 28 jaar oud, in 1283 in Monster met
6543671 Maria van de Leck, geboren in ?. Zij is overleden op 01-04-1307 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jutta van Brederode, geboren in 1295 in Santpoort (zie 3271835).
6543672 Otto van Heukelom, geboren omstreeks 1237 in ?. Hij is overleden omstreeks 1283 in ?, ongeveer 46 jaar oud.
Hij trouwde met
6543673 N.N..
Kind uit dit huwelijk:
I. Arnoud van Heukelom, geboren in 1266 in Heukelom (zie 3271836).
6543674 Willem van Wijffliet, geboren omstreeks 1248 in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
6543675 N.N..
Kind uit dit huwelijk:
I. Geertruid van Wijffliet, geboren omstreeks 1285 in ? (zie 3271837).

9779600 Willem I van Teylingen, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Notitie: Notities bij Willem I van Theylingen

Willem was bezitter van het goed Teijlingen, nobilis vir, ridder sedert 1223 en sedert 1198 in de omgeving van graaf Dirk VII van Holland, na wiens overlijden (4-11-1203) hij toestemde in het huwelijk van Dirks dochter Ada met de graaf van Loon. waarbij Willem zelf aanwezig was; spoedig verkoos hij de partij van graaf Dirks broeder Willem en verdedigde in 1204 Rijnland tegen de strijders van de bisschop van Utrecht, doch werd door de graaf van Loon gevangen genomen bij Leiden; nadat Willem graafvan Holland was geworden bleef Teijlingen hem getrouw en was in 1213 te Nijmegen aanwezig wanneer keizer Otto IV graaf Willem in diens rijkslenen bevestigde. Na de dood van graaf Willem (4-2-1222) bewees hij zijn diensten aan diens opvolger en zoon Floris IV onder wiens bewind hij voor het eerst als ridder voorkomt; van de regering van graaf Willem II maakte hij de eerste jaren mee en komt nog veelvuldig voor in oorkonden als nobilis vir.
(bron: De Nederlandsche Leeuw)

Aan de Teylingerlaan 15 in Teylingen (Zuid Holland) ligt de gelijknamige ruïne, een ringburcht met woontoren. Heden ten dage ligt er om het gebouw een slotgracht, maar vroeger bevatte het slot ook nog een bebouwd voorburcht terrein .
Het was de 3e graaf van Teylingen, graaf Willem I, die rond 1200 dit slot liet bouwen. Oorspronkelijk bestond het kasteel uit een donjon (woontoren) en een poorttoren, welke een traptoren bevatte. De 7 meter hoge ringmuur was de verbinding tussen de donjon en poorttoren. Eromheen lag een slotgracht. Buiten het terrein van de burcht lag de voorburcht, welke ook beveiligd werd door een gracht.
Jaren later werd het slot ingezet als dijkbewaking, speciaal voor de Rijndijk. Ook de weg naar Haarlem dat aan de rand van bossen lag, viel onder deze bescherming. De donjon werd afgebroken en er werd een enkele verdiepingen hoge bakstenen woontoren gebouwd.

Het geslacht Teylingen
Het slot is gebouwd door de 3e graaf van Teylingen, graaf Willem I. Zijn overgrootvader was Gerrit van Teylingen, hij overleed in 1164. Reeds meer dan 20 jaar eerder wordt de naam al genoemd, hij staat opgetekend in een oorkonde uit 1143. Gerrit liet zijn titel na aan zijn zoon Hugo, die de titel weer doorgaf aan zijn zoon Willem I in 1172.

Willem trouwde rond 1199 met NN Gerardsdochter. Een lang leven was dit huwelijk niet beschoren, want rond 1200 trouwt Willem (waarschijnlijk weduwnaar) met Agniese van Bentheim. Ook dit huwelijk houdt niet lang stand, in 1203 sterft Agniese. Zij laat Willem wel 3 zoons na, namelijk:
•Willem van Teijlingen, de volgende graaf van Teijlingen
•Gerard van Teijlingen, de 1e graaf van Heemskerck
•Dirk van Teijlingen, de 1e graaf van Brederode

De mannelijke lijn van het graafschap Teijlingen sterft uit in 1282.

Nieuwe eigenaars slot van Teylingen
Na het uitsterven van de mannelijke lijn der Teylingers was het graaf Floris de V die het kasteel (in handen van de grafelijkheid) met alle toebehoren aan zijn vriendin Catharina van Durbuy gaf. Zij was inmiddels de weduwe van Albrecht van Voorne, zij sterft in 1328.
In 1337 vindt er een verbouwing plaats, waarna het jachtslot van de Hollandse graaf werd. Het zal tot 1339 duren tot er een nieuwe eigenaar komt, Simon van Benthem. Hij neemt de naam van Teylingen aan. Het slot kent vanaf dat moment verschillende leenheren (met de titel houtvester), waarbij een vastgestelde leenperiode was bedongen. Hiermee wilde men voorkomen dat een nieuwe (adellijke) familie zou ontstaan. De houtvester diende zorg te dragen voor het hout uit de bossen, alsmede was hij verantwoordelijk voor de turf, de wild- en visstand.
De bekendste leenheer was ongetwijfeld Jacoba van Beieren, een dame van adellijke geboorte. Door haar (ongewenste) huwelijk met Frank van Borsele heeft zij haar rechten op de grafelijkheid opgegeven. Vermoed wordt dat zij haar verblijven in het huis op de voorburcht had. Dit omdat de woning die hier in haar tijd stond aan de wooneisen van begin 15e eeuw voldeden. De woontoren zou voor die tijd al ouderwets zijn geweest. Jacoba stierf in 1436 aan de gevolgen van de ziekte tbc. De laatste periode verbleef zij veel in dit slot, wat opgravingen hebben bevestigd. Nadat haar echtgenoot in 1470 stierf, volgden meerder houtvesters elkaar weer op.

Slot Teylingen vanaf de 15e eeuw
In 1568 breekt de Tachtigjarige oorlog uit. In 1572 vindt de belegering van Haarlem en Leiden plaats. De Spanjaarden krijgen het slot van Teylingen in handen. Door de zware gevechten ontstaan zware beschadigingen. Het slot wordt pas in 1605 hersteld, enkele jaar daarvoor was Jan van Duivenvoorde begonnen met herstel van de boomgaarden en het in ere herstellen van de slotgrachten. Er verrijst een nieuw woonhuis compleet met trapgevel. Dit wordt neergezet op de voorburcht. De woontoren zelf wordt omgedoopt tot gevangenis waar voornamelijk illegale jagers werden ondergebracht. Er worden paleistuinen aangelegd.
Helaas wordt deze laatste grote renovatie teniet gedaan door een grote brand in 1676. Het resultaat is de huidige ruïne, er wordt niet hersteld. De houtvesterij wordt in 1795 opgeheven en de grond rondom slot Teylingen wordt in delen verkocht. In de verkoopwaarden was (gelukkig) opgenomen dat de hoofdburcht niet gesloopt mocht worden.
In 1888 vervalt de ruïne aan de Nederlandse Staat. Deze plaatst het op de monumentenlijst. Pas in 1933 werden er dermate stevige beslissingen genomen dat volledig verval kon worden voorkomen. In 1975 vindt de oprichting plaats van de Stichting Slot Teylingen.
Hij trouwde met
9779601 Agniese van Bentheim, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Dirk I van Teylingen van Brederode, geboren omstreeks 1180 in Slot Brederode te Santpoort (zie 4889800).
9779680 Philips I van Wassenaer, geboren in 1170 in ?. Hij is overleden in 1225 in ?, 54 of 55 jaar oud.
Hij trouwde met
9779681 Agnes Persijn, geboren in 1175 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Philips II van Wassenaer, geboren in 1200 in ? (zie 4889840).
9961472 Engelbrecht van Everdingen, geboren in 1200 in ?. Hij is overleden in ?.
Notitie: Notities bij Engelbrecht van Everdingen

Everdingen, een landelijk dorpje langs de Lek.
Huisjes op de Lekdijk.
In 1215 wordt voor het eerst melding gemaakt van een nederzetting op de oeverwal van de Lek met de naam Everdingen. Hubrecht van Everdingen wordt in 1259 de eerste Heer van Everdingen. Er wordt ook een parochie gesticht, in de bijbehorende kerk wordt in 1284 het besluit rondom het waterbeheer van de Vijfheerenlanden gesloten (zie ook het verhaal van de Diefdijk elders op deze site). Everdingen had een eigen kasteel Everstein, maar dit werd in 1405 alweer vernietigd tijdens de Arkelse Oorlogen.Ook het versterkte huis van Hubrecht is nergens meer terug te vinden.
In de veertiende eeuw wordt Everdingen overgedragen aan de Heren van Culemborg. In de zestiende eeuw telt Everdingen/Zijderveld inmiddels zo’n 150 inwoners, een aantal dat in de achttiende eeuw oploopt naar 260. Langs de Lekdijk neemt de bebouwing langzaam toe. Begin negentiende eeuw wonen er al 880 inwoners in Everdingen/Zijderveld. De meeste mensen wonen dan tussen de Lekdijk en de Kweldam. In 1820 wordt Everdingen overgedragen aan Zuid-Holland.
Hij trouwde met
9961473 Mabelia Wesselsdr N.n., geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hubertus van Everdingen, geboren in ? (zie 4980736).
9961474 Wessel, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
9961475 Ryxe, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Otildis N.n., geboren in ? (zie 4980737).
12887040 Hendrik I van Gelre, geboren omstreeks 1117 in ?. Hij is overleden in 1182 in ?, ongeveer 65 jaar oud. Hij is begraven in Klooster Kamp.
Notitie: Hendrik I van Gelre (tussen 1117 en 1120 - tussen 27 mei en 10 september 1182) was graaf van Gelre.

Hendrik volgde in 1131/1133 zijn vader op als graaf Geldern en Wassenberg, in 1138 erfde hij het graafschap Zutphen van zijn moeder. Hendrik had goede relaties met het aartsbisdom Keulen en met keizer Frederik I van Hohenstaufen. Daardoor wist hij zijn positie in het hele gebied van Friesland tot aan de Maas uit te breiden met een aantal versnipperde bezittingen. Hij verkeerde daardoor op gespannen voet met de bisschoppen van Utrecht, Luik, Münster (stad) en Paderborn (stad), en met de abt van Corvey. Daarom sloot Hendrik een verbond met de stad Utrecht maar moest dat onder Hollandse druk weer opzeggen.

Hendrik overleed in 1182 en werd opgevolgd door zijn zoon Otto I. Hij werd begraven in het klooster Kamp.

Familie
Hendrik was een zoon van Gerard II van Gelre en Ermgard van Zutphen. Hij trouwde (ca. 1135) met Agnes van Arnstein (ca. 1130 - voor < 1179), erfdochter van Arnstein.
Zij kregen de volgende kinderen:
Gerard van Gelre, kort voor zijn vader overleden en begraven in Zutphen. Gehuwd met Ida van Boulogne in haar tweede huwelijk, maar ze kregen geen kinderen.
Otto, opvolger van zijn vader
Agnes, in 1168 gehuwd met graaf Hendrik I van Namen. Zij verliet Hendrik en trok in een klooster, ondanks diens beroep op paus Alexander III. Uiteindelijk werd een verzoening bemiddeld tussen Agnes en Hendrik, door graaf Filips van Vlaanderen en de aartsbisschop van Keulen. Hendrik had namelijk geen erfgenamen en het was voor deze heren wenselijk dat er wel een erfgenaam zou komen omdat anders graaf Boudewijn IV van Henegouwen zijn bezittingen zou erven. Agnes en Hendrik kregen uiteindelijk een dochter. Agnes werd begraven in Echternach.
Adelheid (ovl. na 1212), voor 1179 gehuwd met graaf Gerard van Loon
Margaretha, gehuwd met graaf Engelbert I van Berg (-1189)
Hij trouwde, ongeveer 18 jaar oud, in 1135 in ? met de ongeveer 27-jarige
12887041 Agnes van Arnstein, geboren omstreeks 1108 in ?. Zij is overleden vóór 1179 in Echternach, ten hoogste 71 jaar oud. Zij is begraven in Echternach.
Kind uit dit huwelijk:
I. Otto I van Gelre, geboren omstreeks 1150 in ? (zie 6443520).
12887042 Otto I van Beieren, geboren in 1117 in Kelheim. Hij is overleden op 11-07-1183 in Pfullendorf, 65 of 66 jaar oud. Hij is begraven in Klooster Scheyern.
Notitie: Otto I van Beieren (Kelheim, 1117 - Pfullendorf, 11 juli 1183), uit het huis Wittelsbach, was de eerste uit zijn geslacht die bekleed werd met de functie van hertog van Beieren. Hij en zijn nakomelingen zouden tot 1918 hertog en later koning van Beieren zijn.

Otto maakte aanvankelijk carrière als legeraanvoerder van keizer Frederik I van Hohenstaufen. In 1152 veroverde hij de "kluis van Verona", een strategische bergpas die de weg van Duitsland naar Verona (en het Italiaanse laagland) controleerde. In 1154 was hij legeraanvoerder van Frederiks Italiaanse campagne. En in 1155 gaf hij met groot persoonlijk gevaar leiding aan de achterhoede toen Frederik in de Alpen in een hinderlaag was gelopen, waardoor Frederik zich in veiligheid kon stellen. Otto volgde in 1156 zijn vader op als paltsgraaf van Beieren. Hij was ook voogd van het bisdom Freising, de abdij van Weihenstephan in Freising, het klooster van Geisenfeld en het klooster van Ensdorf.

Otto nam in 1157 deel aan de rijksdag van Besançon. Daar kwam het tot een conflict tussen de pauselijke legaat (de latere paus Alexander III) en de keizer, over de vraag of de paus gezag had over de keizer. De emoties liepen zo hoog op dat Otto de legaat bijna heeft gedood. In 1159 was de legaat inmiddels tot paus gekozen en Otto organiseerde de verkiezing van de tegenpaus Victor IV (Octavianus) en gaf hem militaire steun. Paus Alexander was hierdoor gedwongen naar Frankrijk te vluchten. Na de dood van Victor werd die opgevolgd door tegenpaus Paschalis III en na diens dood had Otto weer de hand in de verkiezing van tegenpaus Calixtus III.

In Duitsland ontpopte Otto zich als een bekwaam bestuurder en politicus. Hij werkte voortdurend aan de versterking van zijn eigen positie terwijl hij een belangrijke bondgenoot was van keizer Frederik in diens politieke krachtmeting met Hendrik de Leeuw. Ook voerde hij voor Frederik een aantal diplomatieke missies uit in Italië en het Byzantijnse Rijk.

In 1180 nam Frederik het hertogdom Beieren af van Hendrik, en benoemde Otto tot hertog. In 1183 kocht Otto het graafschap Dachau. In dat jaar was hij ook aanwezig toen in Konstanz (stad) de vrede werd gesloten tussen de keizer en de Italiaanse steden. Otto was daarna nog aanwezig op een rijksdag in Regensburg, en overleed op weg naar huis. Hij werd begraven in het klooster van Scheyern, een vroeger kasteel van de familie.

Otto huwde (ca. 1157) met Agnes van Loon (ca. 1150 - 26 maart 1191), dochter van graaf Lodewijk I van Loon, en werd vader van:
vermoedelijk Otto (ovl. ca. 1178), begraven te Ensdorf
vermoedelijk Ulrich, jong overleden
vermoedelijk Agnes, jong overleden
Heilika (ovl. ca. 1200), die huwde met halgraaf Diederik van Wasserburg, vier kinderen
Agnes (ovl. ca. 1200), die huwde met graaf Hendrik van Plain (-1190), drie zoons
onbekende dochter, die huwde met graaf Adelbert III van Dillingen (-1214), begraven te Neresheim, zeven kinderen
Richarda, die in 1186 huwde met graaf Otto I van Gelre
Elisabeth (ovl. ca. 1190), die huwde met graaf Berthold III van Vohburg (-1204), begraven te Biburg, geen kinderen
Lodewijk I (1173-1231), die huwde met Ludmilla van Bohemen
Sophia (1171-1238), die huwde met landgraaf Herman I van Thüringen (1155-1217),

Na de dood van Otto trad Agnes van Loon op als regent voor Lodewijk. Zij werd later bij haar man begraven in Scheyern.
Hij trouwde, ongeveer 40 jaar oud, omstreeks 1157 in ? met de ongeveer 7-jarige
12887043 Agnes van Loon, geboren omstreeks 1150 in ?. Zij is overleden op 26-03-1191 in ?, ongeveer 41 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Richarda van Wittelsbach, geboren in 1173 in Kelheim (zie 6443521).
12887048 Alberic I van Mello, geboren omstreeks 1102 in ?. Hij is overleden in 1182 in ?, ongeveer 80 jaar oud. Hij trouwde (2), ongeveer 65 jaar oud, in 1167 in ? met Joan Bassett (geb. 1114), 52 of 53 jaar oud.
Hij trouwde (1), ongeveer 38 jaar oud, omstreeks 1140 in ? met de ongeveer 30-jarige
12887049 Clementia van Dammartin-Aumale, geboren in 1110 in Dammartin-en-Goele. Zij is overleden in 1167 in Dammartin-en-Goele, 56 of 57 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Alberic II van Dammartin, geboren omstreeks 1140 in ? (zie 6443524).
12887050 Reinald van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1082 in ?. Hij is overleden omstreeks 1160 in ?, ongeveer 78 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 47 jaar oud, omstreeks 1129 in ? met de ongeveer 19-jarige
12887051 Clementia van Bar-Mousson, geboren omstreeks 1110 in ?. Zij is overleden in 1183 in ?, ongeveer 73 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Mathilde van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1140 in ? (zie 6443525).
12887052 Jan I van Ponthieu, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
12887053 Beatrix van Saint-Pol, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Ponthieu, geboren in ? (zie 6443526).
12887072 Hendrik II van Engeland, geboren op 05-03-1133 in Le Mans. Hij is overleden op 06-07-1189 in Chinon, 56 jaar oud. Hij is begraven in Abdij Fontevraud.
Notitie: Hendrik II van Engeland (Le Mans, 5 maart 1133 – Chinon, 6 juli 1189) was koning van Engeland, hertog van Normandië, graaf van Anjou, Maine, Touraine en Nantes. Via zijn vrouw Eleonora van Aquitanië was hij hertog van Aquitanië en Gascogne, en graaf van de Poitou, de Auvergne en enkele kleinere graafschappen. Bovendien had hij veel macht in Ierland, Wales, Bretagne en Schotland. Het grote machtsgebied dat Hendrik had opgebouwd wordt het "Angevijnse Rijk" genoemd. Behalve door de opbouw van dit feodale rijk wordt Hendrik vooral herinnerd voor: het conflict met, en de moord op, zijn eerdere vriend Thomas Becket; zijn lange, gespannen verhouding met Lodewijk VII van Frankrijk, die formeel zijn leenheer was in Frankrijk; de (geromantiseerde) verhalen over zijn huwelijk en zijn kinderen (onder anderen Richard Leeuwenhart), en de soms gewapende conflicten met zijn kinderen en met zijn vrouw;
het leggen van de basis voor het Engelse recht, en zijn (ongevraagde) impulsen voor modernisering van het bestuur en de wetgeving in Ierland, Schotland en Wales.

Hendrik was de eerste koning van het Huis Plantagenet. De naam Plantagenet kwam van de bijnaam van zijn vader die de gewoonte had een bremtakje (Latijn: Planta genesta) op zijn hoed te dragen. Andere bijnamen waren Curtmantle (Frans: Court-manteau, korte mantel) en FitzEmpress (zoon van de keizerin).

Jeugd
Hendrik was een zoon van Godfried Plantagenet, graaf van Anjou, Maine en Touraine, en Mathilde van Engeland, de dochter van Hendrik I van Engeland en weduwe van keizer Hendrik V. Godfried was als feodale vorst praktisch onafhankelijk van de koning van Frankrijk en was dus een belangrijke buurman van het hertogdom Normandië van Hendrik I van Engeland. Het tweede huwelijk van Mathilde was dus zeker van belang voor haar vader.
Hendrik I van Engeland overleed in 1135. Hij had Mathilde als zijn erfgename aangewezen, maar haar neef Stefanus van Blois greep de macht en werd tot koning van Engeland gekroond. Godfried maakte gebruik van de verwarde situatie door Normandië te bezetten in naam van zijn vrouw en zijn zoon. Godfried bemoeide zich verder niet met de strijd in Engeland (de Anarchie (Engeland)), dat liet hij over aan Mathilde en haar halfbroer Robert van Gloucester (graaf).
Hendrik II kreeg voor die tijd een uitstekende opvoeding. Als kind verbleef hij vooral bij zijn moeder, maar vanaf 1140 leefde hij bij zijn vader en werd opgevoed door filoloog Peter van Saintes. In 1142 werd hij naar Bristol gezonden, naar het hof van Robert van Gloucester. Daar werd hij met de kinderen van Robert opgevoed door een huisleraar en door de kanunniken van de kathedraal van Bristol. Vanaf 1144 werd hij weer in Anjou opgevoed door Willem van Conches.
In 1147 stak Hendrik (veertien jaar oud) met een kleine legermacht van huurlingen over naar Engeland. Al snel bleek dat Hendrik geen geld had om zijn troepen te betalen en zat hij vast in Engeland met een bende huurlingen waar hij geen controle over had. Zijn moeder en zijn oom wilden hem niet ondersteunen, wat suggereert dat Hendrik deze actie op eigen houtje had bedacht en uitgevoerd. Uiteindelijk vroeg Hendrik Stefanus om hulp, en die betaalde de troepen - waarom hij dat gedaan heeft is onderwerp van veel speculatie - en liet Hendrik naar Normandië terugkeren. In 1149 probeerde Hendrik het nogmaals: Hendrik wilde met hulp van koning David I van Schotland en zijn oudoom Ranulf van Chester proberen om York te veroveren. Maar toen Stefanus met een legermacht naar het noorden trok, zagen Hendriks bondgenoten van de onderneming af. Hendrik moest weer terugkeren naar Normandië.
Hendrik groeide op tot een energieke en gedreven man, met één doel: het herstel van het koninkrijk van Hendrik I met hemzelf als koning. Hij miste de charme van zijn vader. Hendrik had rood haar en sproeten, hij was niet lang en had kromme benen van het paardrijden. Hij zou niet veel om zijn uiterlijk hebben gegeven en regelmatig versleten kleding hebben gedragen. Hij hield van oorlog en de jacht maar op latere leeftijd had hij vooral interesse in bestuur en rechtspraak.

Opbouw van het Angevijnse Rijk (tot 1162)
Toen Hendrik in 1149 terugkwam naar Frankrijk was de oorlog in Engeland gestagneerd. In 1150 maakte Godfried Hendrik tot hertog van Normandië. De toenemende macht en onafhankelijkheid van Godfried was een doorn in het oog van Lodewijk VII, die formeel de leenheer was van Normandië. Lodewijk benoemde daarom Eustaas IV van Boulogne (de zoon van Stefanus) tot hertog en hij begon een veldtocht naar Normandië om die beslissing door te drukken. Op advies van Godfried begon Hendrik onderhandelingen met Lodewijk en door bemiddeling van Bernardus van Clairvaux werd een compromis bereikt: Lodewijk erkende Hendrik als hertog van Normandië, en in ruil daarvoor gaf hij het omstreden graafschap de Vexin terug aan de koning.
Godfried overleed in 1151. Hendrik moest zich er nu eerst op concentreren om de erfenis van zijn vader veilig te stellen. Hendrik had een broer Godfried, het lijkt erop dat Godfried sr. de Anjou, Maine en de Tourraine aan Hendrik wilde nalaten terwijl Godfried jr. een aantal belangrijke kastelen langs en zuidelijk van de Loire (rivier) zou krijgen. Als Hendrik ooit koning van Engeland zou worden dan zou Godfried jr. de volledige erfenis van zijn vader moeten krijgen.

Huwelijk met Eleonora
Dit alles werd verstoord toen Hendrik, totaal onverwacht, op 18 mei 1152 in Bordeaux (stad) trouwde met hertogin Eleonora van Aquitanië. Eleonora was nog maar net, op 11 maart 1152, gescheiden van Lodewijk. Ze was de rijkste vrouw van Frankrijk, en daarmee een zeer gewilde huwelijkspartij. Onderweg van Parijs naar haar hoofdstad Poitiers had ze kunnen ontsnappen aan pogingen van Godfried jr. en van Theobald V van Blois, om haar te ontvoeren en tot een huwelijk te dwingen. Eleonora besloot snel te handelen en trouwde met Hendrik. Voor Hendrik bood dit huwelijk een aantal voordelen: Eleonora gaf Hendrik alle middelen die hij nodig had om de macht te grijpen in Engeland; ze was ongeveer tien jaar ouder maar nog steeds een bijzonder mooie vrouw die al een paar kinderen had gekregen, dus Hendrik wist zeker dat ze vruchtbaar was; Hendrik en Eleonora beschikten samen over meer dan de helft van Frankrijk, waardoor Lodewijk geen bedreiging meer was voor een van beiden.
Het huwelijk van Hendrik en Eleonora was niet alleen een politiek probleem voor Lodewijk. Het snelle huwelijk van Hendrik met de ex-vrouw van zijn leenheer, zonder dat dit diplomatiek grondig was voorbereid, was binnen de feodale verhoudingen een regelrechte belediging. De snelheid van het huwelijk gaf ook voeding aan geruchten dat Hendrik en Eleonora voor haar scheiding al plannen voor dit huwelijk hadden gemaakt, sommige geruchten beweerden dat Hendrik al haar minnaar was geweest toen hij eerder Parijs had bezocht. Bovendien zou Eleonora’s grote erfenis aan de neus van haar dochters met Lodewijk voorbij gaan, als ze met Hendrik mannelijke erfgenamen zou krijgen. Lodewijk vormde een bondgenootschap tegen Hendrik en Eleonora met Stefanus, Eustaas, Godfried (de broer van Hendrik), Hendrik I van Champagne en Rotrud IV van Perche. Hendrik van Champagne en Rotrud vielen Normandië aan en bezetten Neuf-Marché, Lodewijk viel Aquitanië aan en Stefanus belegerde Hendriks kasteel in Wallingford (Engeland). Hendrik op zijn beurt trok plunderend door de Vexin en veroverde daarna enkele van de kastelen van zijn broer Godfried. Godfried moest vrede sluiten met Hendrik en Lodewijk werd ziek en moest zich terugtrekken. Nadat de strijd in Frankrijk was gestabiliseerd, kon Hendrik aandacht geven aan Engeland.

De Engelse troon
In de winter van 1153 stak Hendrik met een klein leger van huurlingen over naar Engeland. Daar kreeg hij steun van Ranulf van Chester en Hugo Bigod, de earl van Norfolk (graafschap). In Stockbridge (Hampshire) had Hendrik een ontmoeting met geestelijken die hem vertelden dat de kerk vooral vrede wilde en hoopte dat Hendrik geestelijke goederen zou sparen. Hendrik beloofde dat, en beloofde ook dat hij geen druk op bisschoppen zou uitoefenen om hem als koning te erkennen. Daarna belegerde Hendrik het kasteel van Malmesbury (Wiltshire), in de hoop om Stefanus tot een reactie te verleiden. Inderdaad trok Stefanus met zijn leger naar Malmesbury, waardoor het beleg van Wallingford werd opgeheven. Hendrik ontweek een veldslag en Hendrik en Stefanus besloten tot een tijdelijke wapenstilstand vanwege het winterse weer. Dit gaf Hendrik de gelegenheid om naar de Midlands (Engeland) te trekken, terwijl Stefanus opnieuw het kasteel van Wallingford belegerde. Robert van Meulan, earl van Leicester (Engeland) koos de kant van Hendrik. Samen met zijn bondgenoten ontzette hij het kasteel van Wallingford. Hendrik had nu de controle over het zuidwesten, de Midlands en het meeste van het noorden van Engeland. Hij zette een hof op in koninklijke stijl, hij sprak recht en regelde huwelijken als een koning.
Toen het zomer werd dreigde Wallingford te vallen en Hendrik trok met een leger naar het zuiden om het kasteel te ontzetten. Stefanus liet versterkingen komen en er dreigde een veldslag. Maar op verzoek van edelen van beide kanten onderhandelden geestelijken een bestand, tegen de zin van Hendrik en Stefanus. Maar ze maakten wel gebruik van de gelegenheid om elkaar te spreken en de mogelijkheden van een vrede te onderzoeken.
Na enkele maanden van halfhartige gevechten sloten Hendrik en Stefanus de vrede van Winchester (november 1153). Dit was mogelijk geworden door het plotselinge overlijden van Eustaas, de erfgenaam van Stefanus. Koning Stefanus had nog een zoon, Willem I van Boulogne, maar hij zag blijkbaar geen geschikte opvolger in Willem. De afspraak tussen Stefanus en Hendrik was dat Stefanus Hendrik zou adopteren en tot erfgenaam zou benoemen; dat Stefanus naar Hendriks raad zou luisteren maar wel volwaardig koning zou blijven; dat Willem Hendrik als vorst zou erkennen maar al zijn landen en kastelen zou behouden; dat kastelen van Stefanus zouden worden beheerd door mensen die door Hendrik werden vertrouwd; dat Stefanus vrij toegang zou hebben tot de kastelen van Hendrik; dat alle eenheden van huurlingen zouden worden ontbonden en naar huis worden gestuurd.
Hendrik koos uit angst voor een aanslag ervoor om terug te keren naar Normandië. Maar in 1154 kreeg Stefanus last van buikklachten en hij overleed op 25 oktober 1154. Hendrik kwam op 8 december aan in Engeland en op 19 december werden Hendrik en Eleonora gekroond in Westminster Abbey. In april 1155 kwamen alle hoge edelen naar het hof van Hendrik en zwoeren trouw aan hem en zijn zonen.

Aanpak van het bestuur in Engeland
Hendrik was koning maar had te maken met (mogelijke) rivalen voor macht, of in ieder geval zijn bezit: Willem van Boulogne (zoon van Stefanus), zijn jongste broer Willem van Poitou maar vooral zijn andere broer Godfried. Hendriks vader Godfried Plantagenet had in zijn testament bepaald dat als Hendrik koning van Engeland zou worden, zijn oorspronkelijke graafschappen Anjou, Maine en Tourraine aan zijn volgende zoon zouden vervallen. Hendrik kon dit een jaar vertragen maar moest de graafschappen in 1156 toch overdragen. Godfried overleed echter al in 1158, zonder erfgenamen. Daardoor kreeg Hendrik de graafschappen weer terug. Willem van Boulogne overleed in 1159. De belangrijkste rivalen van Hendrik waren nu verdwenen, Met zijn jongere broer Willem van Poitou schijnt Hendrik een redelijk goede verhouding te hebben gehad.
In Engeland had Hendrik nog genoeg problemen: een groot deel van het land had ernstig geleden onder het oorlogsgeweld, er waren veel kastelen gebouwd zonder dat er formeel toestemming voor was gegeven, het koninklijke recht op bossen werd nauwelijks gehandhaafd (denk aan Robin Hood een generatie later), toezicht op de munt schoot tekort en de inkomsten van de schatkist waren sterk teruggelopen.
Hendrik begon met beeldvorming: hij presenteerde zichzelf als de wettige erfgenaam van zijn grootvader Hendrik I. Alle ellende van de vorige 19 jaar was de schuld van Stefanus. En Hendrik presenteerde zichzelf als een redelijk en toegankelijk vorst, die anders dan zijn moeder bereid was om advies aan te nemen. Daarnaast gaf hij veel geld uit aan prestigieuze bouwwerken die zijn status onderstreepten. Ondertussen liet hij illegale kastelen ontmantelen en werkte hij aan het herstel van het recht en van de belastingen.
Tijdens de burgeroorlog was aan de grenzen met Schotland en Wales veel grondgebied verloren gegaan. Hendrik wist zoveel druk uit te oefenen op de jonge en ziekelijke koning Malcolm IV van Schotland dat die alle Engelse gebieden die David I van Schotland had verworven, opgaf aan Hendrik. De Welshe prinsen Owain Gwynedd en Rhys ap Gruffydd boden meer tegenstand en Hendrik moest zowel in 1157 als in 1158 campagnes voeren voordat de grenzen uit de tijd van Hendrik I waren hersteld.

Expansie in Frankrijk
Gedurende de eerste acht jaar van zijn koningschap van Engeland verbleef Hendrik meer dan zes jaar in Frankrijk. De relatie tussen Hendrik en Lodewijk VII was voortdurend zeer gespannen. Lodewijk voerde een lastercampagne tegen Hendrik en verbreidde geruchten over zijn vermeende slechte gedrag en zijn slechte karakter. Lodewijk presenteerde zichzelf als de nobele, gekrenkte vorst die bovendien een heldhaftige, vrome kruivaarder was. Ondertussen was het Hendrik die voordeel behaalde op Lodewijk: Diederik van Vlaanderen en Theobald V van Blois sloten een bondgenootschap met Hendrik, hoewel Diederik de voorwaarde bedong dat hij niet tegen Lodewijk hoefde te vechten.
In 1154 sloten Hendrik en Lodewijk een vrede waarbij Hendrik Neuf-Marché en Vernon (Eure) terugkocht van Lodewijk. De spanningen liepen echter alweer snel op omdat Hendrik het steeds maar uitstelde om Lodewijk als zijn leenheer te huldigen voor zijn Franse bezittingen. In 1158 probeerden Hendrik en Lodewijk opnieuw om de verhouding te verbeteren, ze ontmoetten elkaar in Parijs en Mont Saint-Michel. Afgesproken werd dat hun kinderen Hendrik II van Maine en Margaretha van Frankrijk met elkaar zouden trouwen, hoewel ze nog maar drie een één jaar oud waren. Margaretha zou bij haar huwelijk de Vexin als bruidsschat krijgen, waarmee direct een slepend conflict werd opgelost. En Margaretha leefde voortaan aan het hof van Hendrik.
Hendrik was ondertussen bezig om zijn invloed in Bretagne uit te breiden. De hertog van Bretagne had niet veel macht over de onafhankelijke lokale heersers. Hendrik steunde de positie van hertog Conan IV van Bretagne, in ruil voor zijn politieke steun. Maar in 1156 werd Godfried (broer van Hendrik) graaf van de Bretonse stad Nantes. En toen Godfried in 1158 overleed, probeerde Conan om de stad in handen te krijgen maar Hendrik eiste de stad op als erfenis van zijn broer.
Het grote graafschap Toulouse was formeel deel van het hertogdom Aquitanië maar was in de praktijk een onafhankelijke feodale staat onder Raymond V van Toulouse. Raymond had echter een zwakke aanspraak op de titel en Eleonora wilde het graafschap voor zichzelf hebben. Hendrik sloot een bondgenootschap tegen Toulouse met Raymond Berengarius IV van Barcelona. Hendrik peilde ook het standpunt van Lodewijk, die zijn zuster Constance Capet aan Raymond van Toulouse had uitgehuwelijkt. Hendrik dacht dat Lodewijk zich niet zou verzetten tegen een verovering van Toulouse. Maar toen hij in 1159 met zijn leger bij Toulouse aankwam, bleek dat Lodewijk daar was voor een bezoek aan Raymond van Toulouse. Hoewel Lodewijk geen serieus leger bij zich had kon Hendrik geen aanval uitvoeren op de stad waar zijn leenheer verbleef. In plaats daarvan plunderde hij het graafschap, veroverde een aantal kastelen en de Quercy (regio).
Lodewijk en Hendrik onderhandelden in 1160 weer een vrede maar de situatie veranderde toen de vrouw van Lodewijk stierf en hij hertrouwde met Adelheid van Champagne, zuster van Theobald IV van Blois. De dochters van Lodewijk en Eleonora werden verloofd met haar neven Theobald V van Blois en Hendrik I van Champagne. Theobald V zegde daarop zijn bondgenootschap met Hendrik op. Hendrik zag in deze ontwikkelingen een politieke aanval door Lodewijk. Hij dwong de pauselijke legaten aan zijn hof om zijn zoon Hendrik met Margaretha te trouwen (vijf en drie jaar oud), en bezette de Vexin als de bruidsschat van Margaretha. Lodewijk reageerde furieus en Theobald verzamelde zijn leger. Hendrik belegerde en veroverde het kasteel van Chaumont-sur-Loire en begin 1161 leek het erop dat een grootschalige oorlog zou uitbreken. Paus Alexander III begon een intensieve bemiddeling en in twee overeenkomsten werd in 1161 en 1162 een vrede gesloten. De situatie tussen Lodewijk en Hendrik bleef echter zeer gespannen, waarbij de voortdurende bezetting van de Vexin door Hendrik de belangrijkste twistappel was.

Bestuur, familie en hof
Hendrik regeerde over een aangesloten gebied van de Schotse grens tot aan de Pyreneeën. Het was echter geen samenhangend land maar een aaneenschakeling van geheel of gedeeltelijk zelfstandige staten, met hun eigen talen, wetten en lokale belangen. Deze gebieden werden alleen door feodale - en familiebanden bijeen gehouden.

Bestuur
Hendrik reisde voortdurend door zijn gebieden met in zijn gevolg een kleine groep functionarissen die hem hielpen om de dagelijkse zaken af te handelen. Waar Hendrik was hield hij zich bezig met lokale zaken, vaardigde nieuwe wetten uit, sprak recht en hield hij audiëntie. Via koeriers was hij verbonden met al zijn gebieden en bleef zo betrokken bij de belangrijkste ontwikkelingen. Bij zijn afwezigheid werden dagelijks bestuur en militaire zaken door lokale edelen uitgevoerd. Hendrik zocht actief naar getalenteerde geestelijken en gebruikte die voor de uitvoering van regeringstaken of benoemde ze tot bisschop of aartsbisschop.
Bij belangrijke gebeurtenissen of feestdagen verzamelden zich veel hoge geestelijken en edelen op de plaats waar Hendrik verbleef. Dit werd een magnum concilium (grote raad) genoemd. Hendrik overlegde dan zaken van bestuur en wetgeving met de aanwezigen. Maar de magnum concilium was geen formeel instituut zoals de landdagen in Duitsland en het overleg was vermoedelijk vrijblijvend van aard.
Hendrik maakte vooral gebruik van oude raadgevers van zijn vader en van Hendrik I, aangevuld met enkele vroegere aanhangers van Stefanus. Hendrik probeerde de macht van de rijke Engels-Normandische families te verminderen door ze geen belangrijke functies te geven, en in te grijpen in huwelijkszaken en erfenissen. In Engeland en Normandië benoemde hij vooral ministerialen, geestelijken en (onwettige) familieleden in belangrijke functies. In de oude graafschappen van zijn vader werd het bestuur vooral door lokale edelen uitgevoerd.
Aquitanië en de bijbehorende gebieden, van Eleonora, waren praktisch onafhankelijk in hun dagelijkse zaken. Dat zal zeker te maken hebben gehad met de huwelijkse afspraken tussen Hendrik en Eleonora. Daar is niet veel over bekend maar wel is bekend dat toen Eleonora met Lodewijk trouwde, Lodewijk niets te zeggen kreeg over haar gebieden en Eleonora zelf invulling gaf aan de functie van hertog. Gezien de krachtige persoonlijkheid van Eleonora en haar sterke onderhandelingspositie voor het huwelijk, lijkt het zeker dat ze met Hendrik vergelijkbare afspraken heeft gemaakt.

Hof en rol van de familie
Door zijn grote rijkdom kon Hendrik een grootse hofhouding voeren. Hendrik hield zelf vooral van jagen en drinken maar voelde zich ook verplicht zijn status te onderstrepen door literatuur te bevorderen en door deftige regels en taalgebruik aan het hof. Hendrik investeerde veel in zijn koninklijke kastelen, zowel om indruk te maken als om militaire redenen. En daarnaast gaf hij veel geld uit aan jachtverblijven. Opvallend was dat hij tegenstander was van toernooien.
Hendriks moeder Mathilde en zijn vrouw Eleonora hadden veel invloed op Hendrik. Eleonora was een aantal jaren belast met het bestuur van Engeland en bestuurde daarna een tijd Aquitanië. Hendrik en Eleonora hadden acht wettige kinderen. Ook hun zoons kregen een rol in het bestuur. Na verloop van tijd liepen de spanningen tussen Hendrik enerzijds, en Eleonora en hun zoons anderzijds, steeds verder op. De redenen daarvan zijn niet bekend maar er is wel veel over gespeculeerd, genoemd zijn onder andere: de bemoeienis van Hendrik met de zaken in Aquitanië, het lange leven van Hendrik en zijn weigering om werkelijk macht met zijn kinderen te delen, zijn minnaressen of gewoon zijn moeilijke karakter. In dit politieke gezin was het niet te vermijden dat een conflict uiteindelijk op open oorlog zou uitlopen.

Recht en wetgeving
Hendrik had de persoonlijke overtuiging dat het zijn plicht als landsheer was om voor goede rechtspraak te zorgen. Hij deed dit vooral door goede functionarissen te benoemen en fouten in het systeem aan te pakken. Gedurende zijn bewind verving Hendrik de lappendeken aan overlappende lokale rechtbanken door een systeem van koninklijke rechtbanken. Er lag vermoedelijk vooraf geen visie ten grondslag aan zijn juridische hervormingen maar hij pakte problemen op ad hoc basis aan. Naarmate hij ouder werd kreeg Hendrik steeds meer interesse in juridische zaken en bemoeide hij zich actief met wetgeving.
In de periode van burgeroorlog in Engeland waren veel bezittingen geroofd of in beslag genomen, en vaak weer wettig aan derden verkocht of geschonken. Toen Hendrik koning werd leidde dit tot een stortvloed aan rechtszaken die nog op de oude manier door edelen, geestelijken of volksrechtbanken werden afgehandeld. Hendrik was bijna al die tijd en Frankrijk maar was wel bij deze rechtszaken betrokken: hij greep in bij rechtszaken die volgens hem niet goed waren verlopen en gaf aanwijzingen voor de verbetering van wereldlijke en kerkelijke rechtspraak.
Ondertussen moderniseerde Hendrik de rechtspraak in Normandië. Toen hij in 1163 naar Engeland kwam had hij het voornemen die veranderingen ook daar in te voeren. Rechtspraak werd voortaan gebaseerd op onderzoek van bewijsmateriaal en verklaringen onder ede, in veel gevallen met hulp van een jury. Er werd vooral aandacht gegeven aan grondbezit en erfrecht. Het gerechtshof in Winchester dat eerst zaken deed met betrekking tot de koninklijke inkomsten, sprak vanaf 1166 ook namens de koning recht in civiele zaken. Hendrik organiseerde een systeem van reizende rechters die door heel Engeland trokken. Hendrik heeft in feite de common law in Engeland vorm gegeven. Het rechtssysteem werd voor Hendrik ca. 1188 vastgelegd door Ranulf de Glanvill, de hoogste rechter van Engeland, in zijn Tractatus de legibus et consuetudinibus regni Angliae (Verhandeling over de wetten en gebruiken van het koninkrijk Engeland). De nieuwe rechtsspraak betekende een belangrijke inperking van de macht van edelen en geestelijken, ten gunste van de koning.

Verhouding met de kerk
Net als alle ambitieuze vorsten uit zijn tijd probeerde Hendrik zoveel mogelijk zijn eigen kandidaten te laten benoemen tot bisschop of abt, zodat ze zijn politiek konden steunen. Hij kreeg echter te maken met een kerk die de eigen autonomie steeds belangrijker begon te vinden. In Engeland leidde dit tot grote spanningen en aartsbisschop Theobald van Canterbury was zelfs een tijd door Stefanus verbannen geweest. In Normandië en Bretagne had Hendrik een veel betere verstandhouding met de geestelijkheid. In Aquitanië was de lokale autonomie traditioneel veel groter en Hendriks bemoeienis met benoemingen zorgde meestal voor veel spanningen.
Hendrik was verder niet erg in religie geïnteresseerd. Hij stichtte niet meer dan een paar kloosters, en dat dan als vorm van boetedoening. Wel stichtte hij een aantal hospitalen in Engeland en Frankrijk. Hendrik was ook zuinig met schenkingen aan kloosters, alleen kloosters die een duidelijke band hadden met zijn familie werden door hem begunstigd.
Hendrik was bang om over zee te reizen. Voor vertrek biechtte hij altijd en hij liet waarzeggers een gunstig tijdstip voor vertrek kiezen. Veel van zijn reizen waren op feestdagen van heiligen.

Financiën
De verschillende feodale staten van het Angevijnse Rijk hadden ieder hun aparte financiële huishouding hoewel de opzet vergelijkbaar was. De vorst had zijn belangrijkste inkomsten uit zijn eigen domeinen en verdiende ook aan het uitgeven van geld en aan boetes. Als hij meer geld nodig had kon de vorst een belasting heffen, of geld lenen. Geld werd in de twaalfde eeuw steeds belangrijker voor vorsten omdat veel werd geïnvesteerd in de bouw van kastelen en omdat er steeds meer huurlingen werden gebruikt tijdens oorlogen.
Met name in Engeland had Hendrik toen hij koning werd, te maken met een financiële puinhoop. Hendrik I had een systeem opgezet met een rekenkamer die ervoor zorgde dat de centrale schatkist in Londen, en dependances in koninklijke kastelen door het hele land, over voldoende middelen beschikten. De reizende koning werd vergezeld door beambten die de nodige betalingen deden en namens de koning zijn gelden incasseerden. Tijdens de burgeroorlog was dit systeem vastgelopen en de koninklijke inkomsten in Engeland waren met bijna de helft teruggelopen.
Hendrik begon zijn regering in Engeland met het herstel van het systeem van zijn grootvader, een monetaire hervorming en verbeteringen in de boekhouding. In de eerste elf jaar hief hij bovendien relatief veel belastingen. In 1180 voerde Hendrik opnieuw een monetaire hervorming door en bracht hij alle munten direct onder zijn gezag bracht. Hendrik liet tijdens zijn bewind veel munten slaan. Dit stimuleerde de handel maar leidde ook tot inflatie.
Hendrik leende veel meer geld dan zijn voorgangers. In eerste instantie leende hij vooral bij geldleners in Rouen, daarna leende hij vooral in Vlaanderen of bij Joodse geldleners.

Grote ondernemingen, grote problemen (1162 – 1175) Verwikkelingen in Frankrijk
Lodewijk wist langzaam zijn positie te versterken. Na zijn bondgenootschap met de graven van Blois en de Champagne, volgden ook de graaf van Vlaanderen en de hertog van Bourgondië. In 1165 werd eindelijk zijn vurig gewenste mannelijke erfgenaam geboren: Filips II van Frankrijk. Lodewijk voelde zich sterker dan ooit en versterkte zijn politieke inspanningen tegen Hendrik.
Hendrik voerde op zijn beurt een agressieve politiek in de Auvergne, waar Lodewijk zich erg aan ergerde. In 1161 viel Hendrik persoonlijk opnieuw Toulouse aan en in 1164 liet hij nogmaals een aanval uitvoeren door de aartsbisschop van Bordeaux. Ook moedigde hij Alfons II van Aragón aan om zijn gebieden uit te breiden ten koste van Toulouse. Uiteindelijk besloot Raymond van Toulouse in 1164 om te scheiden van de zuster van Lodewijk en begon hij besprekingen met Hendrik.
Ondertussen had Hendrik in 1164 grensgebieden met Bretagne bezet. In 1166 viel hij Bretagne binnen om lokale edelen te straffen. Hendrik dwong hertog Conan om af te treden en zijn dochter Constance tot erfgenaam te benoemen. Natuurlijk werd Constance direct verloofd met Hendriks zoon Godfried. En omdat Godfried minderjarig was, trad Hendrik op als "beschermer" van Bretagne. In Bretagne was veel onvrede over deze gang van zaken. Toen Lodewijk en Hendrik in 1167 een conflict kregen over een belastingheffing ten bate van de Kruisvaardersstaten, kon Lodewijk een verbond sluiten met een belangrijk deel van de Bretonse edelen. Lodewijk kreeg ook steun vanuit Wales en Schotland en hij viel Normandië binnen. Hendrik op zijn beurt veroverde Chaumont-en-Vexin waar Lodewijk de voorraden voor de veldtocht bijeen had gebracht, en verwoestte de stad. Lodewijk was nu gedwongen om vrede te sluiten. Hendrik had toen de handen vrij om af te rekenen met de rebelse Bretonse edelen.
In de volgende jaren begonnen Hendrik en Eleonora plannen te maken voor hun erfenis. Ze wilden hun zoon Hendrik het koninkrijk Engeland en het hertogdom Normandië nalaten, Richard het hertogdom Aquitanië en Godfried het hertogdom Bretagne. Hun jongste zoon Jan werd pas in 1167 geboren en bleef daarom buiten de verdeling, vandaar zijn bijnaam "Jan zonder Land". Voor deze verdeling was de instemming van Lodewijk nodig dus Hendrik begon weer toenadering tot hem te zoeken. In 1169 leidde dit tot vredesbesprekingen in Montmirail (Marne). Lodewijk accepteerde de plannen van Hendrik, en er werd afgesproken dat de zoons van Hendrik Lodewijk zouden huldigen als hun leenheer voor hun toekomstige bezit en dat Richard zou trouwen met Lodewijks dochter Adelheid. Deze afspraken zouden de status van Lodewijk hebben versterkt en tegelijk ook de positie van Hendrik en zijn erfgenamen (tegen opstandige edelen) hebben versterkt. Lodewijk traineerde de uitvoering echter en begon te stoken tussen Hendrik en zijn zoons, en tussen de broers onderling.
Hendriks positie in het zuiden werd steeds sterker. In 1170 sloot hij een bondgenootschap met Alfons VIII van Castilië die trouwde met zijn dochter Eleonora (toen acht jaar oud). Hendrik sloot in 1173 een bondgenootschap met graaf Humbert III van Savoye, zijn dochter Alicia werd verloofd met Jan zonder Land maar zij zou al in 1178 (twaalf jaar oud) overlijden - dus dit huwelijk vond niet plaats. Ook in 1173 huldigde Raymond van Toulouse Hendrik als zijn leenheer voor het graafschap Toulouse.

De kwestie Thomas Becket
In 1161 overleed de onafhankelijke aartsbisschop Theobald van Canterbury, waar Stefanus al conflicten mee had gehad. Hendrik zag de kans schoon om zijn vriend en kanselier Thomas Becket tot aartsbisschop te benoemen en zo de kerk in zijn greep te krijgen. Zowel zijn moeder Mathilde als zijn vrouw Eleonora zouden Hendrik tegen deze benoeming hebben gewaarschuwd maar Hendrik zette door. Al snel bleek dat dit niet verstandig was: Becket maakte een einde aan de nauwe verstandhouding met Hendrik, begon sober te leven en wierp zich op als een vasthoudende beschermer van de rechten van de kerk.
Hendrik en Becket hadden al conflicten over de zeggenschap over kerkelijke landerijen en over belastingen, maar het belangrijkste conflict had betrekking op de jurisdictie over geestelijken die een wereldlijk misdrijf hadden begaan. Begin 1164 drukte Hendrik zijn zienswijze door in de Constituties van Clarendon. Becket stemde onder grote druk, en onder voorbehoud, in met deze nieuwe regels maar veranderde later zijn standpunt. Het conflict tussen Hendrik en Becket werd in snel tempo een prestigeslag op internationaal niveau. Hendrik was gekrenkt, Becket was ijdel en bedacht op politiek voordeel, geen van beiden was bereid om toe te geven. Becket vluchtte in 1164 naar het hof van Lodewijk. Beiden zochten de steun van paus Alexander III en van andere hoge geestelijken en vorsten. Hendrik vervolgde medestanders van Becket in Engeland, Becket excommuniceerde medestanders van Hendrik. De Normandische geestelijkheid steunde Hendrik. De paus deelde het standpunt van Becket maar had ook een goede relatie met Hendrik nodig vanwege de strijd van de paus met keizer Frederik I Barbarossa.
In 1169 besloot Hendrik dat hij zijn zoon Hendrik tot medekoning van Engeland wilde laten kronen. Omdat dit traditioneel door de aartsbisschop van Canterbury gebeurde, probeerde Hendrik tot een vergelijk met Becket te komen, maar dat lukte niet. De jonge Hendrik werd toen door de aartsbisschop van York gekroond. Becket kreeg toestemming van de paus om een interdict over Engeland uit te spreken. Dit dwong Hendrik tot nieuwe onderhandelingen en in juli 1170 werd een compromis bereikt. Becket keerde in december terug naar Canterbury. Als Hendrik dacht dat de problemen voorbij waren, dan had hij het mis: Becket excommuniceerde direct drie medestanders van Hendrik. Hendrik ontstak in woede. Volgens de populaire literatuur zou hij hebben geroepen "Wie verlost mij van dat lastpak van een priester?" maar volgens een eigentijdse kroniek heeft hij gezegd: "Wat heb ik een miserabele darren en verraders in mijn huishouding gevoed en bevorderd, dat ze hun heer met zoveel schandelijke minachting laten behandelen door een laaggeboren geestelijke?". Vier ridders trokken in het geheim naar Canterbury om Becket te arresteren en naar de koning te brengen. Thomas Becket vond het beneden zijn waardigheid om zich door gewone ridders te laten arresteren en uiteindelijk hebben ze hem op 29 december 1170 voor het altaar in de Kathedraal van Canterbury gedood.
De moord op een aartsbisschop, voor het altaar in zijn eigen kathedraal (bij uitstek een onschendbare plaats), gaf een schok in heel Europa. Becket was tijdens zijn leven niet geliefd in de kerk maar hij werd al snel tot martelaar uitgeroepen. Ondanks tegenwerking van de Normandische bisschoppen kon de Franse kerk opnieuw een interdict uitspreken over Engeland. Ondertussen deed Hendrik niets om de moordenaars van Becket te straffen. Onder toenemende druk onderhandelde hij in 1172 een regeling met de paus waarin de constituties van Clarendon grotendeels ongedaan werden gemaakt en Hendrik beloofde om op kruistocht te gaan. Hoewel Hendrik nog zeventien jaar leefde is hij nooit op kruistocht gegaan. Becket werd in 1173 heilig verklaard en Hendrik onderging op 12 juni 1174 een boetedoening in Canterbury waarbij hij publiekelijk zijn zonden beleed, van elke aanwezige bisschop vijf slagen met een roede ontving en van tachtig monniken elk drie slagen, waarna hij een nachtwake doorbracht bij het graf van Becket. Hierdoor werd Hendrik in het algemeen weer gunstig beoordeeld.
De vier ridders werden geëxcommuniceerd en moesten uiteindelijk naar Rome reizen om vergiffenis te vragen. De paus verplichtte ze om naar het Heilige Land te reizen en daar voor de kruisvaarders te vechten.

Expansie naar Ierland
In de twaalfde eeuw bestond Ierland uit enkele inheemse koninkrijken. Toen koning Diarmait Mac Murchada van Leinster werd verdreven door Tairrdelbach Ua Conchobair, koning van Connacht en de Hoge Koning van Ierland, vluchtte hij in 1167 naar Engeland. Hendrik gaf hem toestemming om een huurlingenleger te vormen, om zijn koninkrijk terug te winnen. Diarmait vormde een leger van Engels-Normandische edelen en soldaten uit de Welsh Marches en vulde dat aan met huurlingen uit Vlaanderen. Hij heroverde Leinster in 1170 maar overleed al en jaar later. Diarmaits Normandische aanvoerder Richard de Clare, die met de dochter van Diarmait was getrouwd, riep zich nu uit tot koning van Leinster.
De meeste partijen in Ierland deden nu een beroep op Hendrik om steun: de Ierse vorsten die bang waren om door de Clare en nieuwe groepen avonturiers onder de voet te worden gelopen, en de Clare die aanbood om Hendrik als heer voor zijn Ierse bezittingen te erkennen. Ook de paus was voorstander van ingrijpen van Hendrik in Ierland, om zo meer greep te kunnen krijgen op de Ierse kerk (de pauselijke bul Laudabiliter over dit onderwerp is mogelijk een vervalsing). Daarnaast maakte Hendrik zich bezorgd over het gegeven dat edelen uit de Welsh Marches die zich toch al onafhankelijk opstelden, buiten zijn koninkrijk grote nieuwe bezittingen verwierven. Al met al was dit een kans die Hendrik niet voorbij kon laten gaan. Hij trok met een leger naar het zuiden van Wales en herstelde daar zijn gezag in enkele opstandige gebieden. Daarna zeilde hij in oktober 1171 van Pembroke (Wales) naar Ierland. De Ierse en Normandische vorsten in het zuiden en oosten van Ierland erkenden Hendrik als hun vorst. Hendrik begon een bouwprogramma van kastelen om zijn controle over Ierland te kunnen verzekeren. Hij benoemde in 1175 in Windsor Castle Ruaidrí Ua Conchobair (vaak Rory O’Connor genoemd, een zoon van Tairrdelbach Ua Conchobair) tot Hoge Koning in Ierland, om te regeren in zijn naam. Ruaidrí erkende op zijn beurt Hendrik als zijn leenheer. Hij was echter niet in staat om zijn gezag te vestigen, vooral niet in Munster (Ierland). Daarom besloot Hendrik in 1177 in Oxford om Ierland directer te gaan besturen en benoemde hij een aantal directe vazallen in Ierland.
In de plannen voor de verdeling van de erfenis van Hendrik en Eleonora kreeg hun zoon Jan het koninkrijk Ierland toebedeeld.

De grote opstand
In 1173 gaf Hendrik drie kastelen, die waren toebedeeld aan de jonge Hendrik, aan Jan. Dit was voor de jonge Hendrik onverteerbaar en het leidde uiteindelijk tot een oorlog van anderhalf jaar tussen Hendrik en zijn drie oudste zoons, gesteund door hun moeder, Lodewijk en een aantal Franse edelen, Willem I van Schotland en een aantal opstandige edelen.
De jonge Hendrik (achttien jaar oud) was getrouwd en medekoning van Engeland, en hij leefde in koninklijke staat, maar hij had geen eigen inkomsten en had voortdurend geld tekort. Hij moest steeds geld vragen aan Hendrik die daar niet scheutig mee was, en al helemaal weigerde om zijn zoon eigen inkomsten te geven. Bovendien was hij zeer gehecht geweest aan Thomas Becket die een groot aandeel had in zijn opvoeding. De kwestie van de kastelen was te veel voor prins Hendrik. Toen zijn protesten niets uithaalden vluchtte hij naar zijn schoonvader Lodewijk in Parijs. Godfried (vijftien jaar oud) zat in een vergelijkbare situatie. Hij zou hertog van Bretagne worden, maar hij was nog niet met de erfgename van Bretagne getrouwd en zijn vader leek daar ook geen haast mee te willen maken. Richard (zestien jaar oud) had misschien een wat betere positie als aanstaande hertog van Aquitanië, maar Eleonora spoorde hem aan om de jonge Hendrik te steunen. Godfried en Richard voegden zich bij de jonge Hendrik in Parijs. Eleonora werd op weg naar Parijs gearresteerd en door troepen van koning Hendrik en opgesloten. Veel edelen in Engeland, Bretagne en Aquitanië steunden de opstand, in de overtuiging zo een stap te zetten naar een mooie carrière onder de volgende generatie vorsten. Lodewijk hielp de jonge prinsen door een coalitie te vormen waar naast hemzelf ook de graven van Vlaanderen, Boulogne en Blois, en de koning van Schotland, deelnamen. De opstandelingen vonden nauwelijks steun in de graafschappen van de Anjou. Ook Normandië bleef trouw aan Hendrik hoewel hier een duidelijke onvrede was met zijn bestuur. Ook de meeste steden (dus de havens) en de belangrijkste kastelen bleven trouw aan Hendrik.
De vijandelijkheden begonnen in mei 1173. Lodewijk en de jonge Hendrik vielen de Vexin aan, troepen uit Boulogne en Vlaanderen vielen uit het Noorden Normandië binnen, troepen vanuit Blois kwamen vanuit Blois en Bretonse rebellen vielen aan vanuit het westen. Al deze troepen trokken in de richting van Rouen. Hendrik liet de verdediging over aan lokale edelen en ging eerst naar Engeland om de verdediging daar te organiseren. Daarna kwam hij terug naar Normandië en versloeg het leger van Lodewijk en de jonge Hendrik zodat die moesten terugtrekken. Tegelijk had een ander leger van Hendrik in het westen de Bretonse invallers verslagen en veel gevangenen gemaakt. Hendrik deed zijn zoons een vredesaanbod maar besprekingen in Gisors liepen op niets uit. In Engeland kon geen van de partijen een voordeel behalen totdat troepen van Hendrik in september in Suffolk een leger van rebellen en Vlamingen kon verslaan. Eind 1173 veroverde Hendrik enkele kastelen in de Touraine. Lodewijk en de jonge Hendrik vielen opnieuw Normandië aan maar de gevechten moesten worden gestaakt door het invallende winterweer. In 1174 probeerden Hendriks tegenstanders om hem naar Engeland te lokken, om in zijn afwezigheid Normandië te veroveren. Willem van Schotland begon daarom een campagne in noord Engeland maar Hendrik bleef in Normandië. De veldtocht van Willem liep vast, vooral omdat Hendriks buitenechtelijke zoon Godfried, bisschop van Lincoln (Verenigd Koninkrijk), een aantal belangrijke kastelen met succes wist te verdedigen. Daarom kondigde de graaf van Vlaanderen aan dat hij Engeland zou binnenvallen, en stuurde alvast een kleine legermacht naar East Anglia. Hendrik kon dit niet negeren en ging naar Engeland. Hij deed een publieke boetedoening bij het graf van Thomas Becket (zie hierboven). Hendrik gaf daarbij aan dat hij de opstand zag als een straf van god voor de moord op Becket en hij hoopte daar met deze boetedoening wat aan te kunnen veranderen. In ieder geval werd Willem van Schotland kort daarna gevangen genomen en verliep de opstand in Engeland. Hendrik keerde terug naar Normandië en was nog op tijd om Rouen te ontzetten. Lodewijk moest zich terugtrekken en vroeg om vredesbesprekingen.

De laatste jaren (vanaf 1175)
Na de grote opstand werden vredesbesprekingen gehouden in Montlouis-sur-Loire. Hoewel Hendrik in feite de oorlog had gewonnen, sloot hij vrede op soepele voorwaarden: Hendrik en de jonge Hendrik beloofden om geen wraak te nemen op elkaars partijgangers; Jan hield de drie omstreden kastelen maar Hendrik gaf twee kastelen in Normandië aan de jonge Hendrik, samen met een som van 15.000 Anjou-ponden; Richard en Godfried kregen de helft van de inkomsten van hun gebieden; Eleonora bleef onder huisarrest; rebelse edelen werden in principe in hun lenen hersteld; Filips van Vlaanderen kreeg een toelage van Hendrik, in ruil voor neutraliteit. Alleen Willem van Schotland werd hard aangepakt: hij moest Hendrik als zijn leenheer erkennen en vijf belangrijke Schotse kastelen kregen een Engelse bezetting.
Door zijn positie met succes te verdedigen had Hendrik veel aanzien gewonnen in Europa. Daarnaast speelde zijn propaganda in op de populaire cultus rond Thomas Becket door zijn uiteindelijke overwinning aan de boetedoening bij diens graf toe te schrijven.
De confrontatie tussen Hendrik en Lodewijk ging onverminderd door. Hendrik bezat een deel van de Berry (provincie) maar pretendeerde in 1176 recht op het hele graafschap te hebben. Hendrik dreigde met oorlog maar, waar Hendrik vermoedelijk op hoopte, de paus kwam tussenbeide en de vraag wie eigenaar was van de Berry en van de Auvergne werd aan een arbitragecomité voorgelegd. De arbitrage stelde Hendrik in het gelijk. Hendrik kocht bovendien ook het graafschap de Marche (provincie). Deze aankoop zette de relatie met Lodewijk direct weer onder druk.

Problemen in het gezin
In 1179 maakte Hendrik Richard tot hertog van Aquitanië. In 1181 mocht Godfried eindelijk met Constance van Bretagne trouwen en werd hij eindelijk hertog van Bretagne. Hij was uitstekend in staat om de laatste opstandige edelen zonder hulp aan te pakken. Jan kreeg regelmatig goederen van zijn vader (ten koste van edelen) en werd in 1177 benoemd tot Heer van Ierland. Het leek erop dat Jan de favoriete zoon van zijn vader was geworden. De jonge Hendrik reisde door heel Europa van toernooi naar toernooi en bemoeide zich nauwelijks met bestuurlijke of militaire zaken, hij was nog steeds ontevreden over zijn gebrek aan macht en aan geld.
In 1182 eiste de jonge Hendrik om hertog van Normandië te worden, en zo zijn eigen inkomsten te hebben. Hendrik weigerde maar bood hem wel een hogere toelage. Om de jonge Hendrik te paaien beval Hendrik Richard en Godfried om hun broer te erkennen als leenheer voor hun hertogdommen. Richard weigerde omdat de jonge Hendrik volgens hem geen enkel recht op Aquitanië had. Toen Hendrik Richard dwong om de jonge Hendrik toch te huldigen, weigerde de jonge Hendrik dit te accepteren. De jonge Hendrik sloot een bondgenootschap met Godfried en een aantal edelen uit Aquitanië. In 1183 begonnen ze een oorlog om Aquitanië op Richard te veroveren. Hendrik kwam Richard te hulp maar voordat er belangrijke gevechten konden plaatsvinden, overleed de jonge Hendrik aan een koorts. De opstand was daarmee direct verlopen.
De dood van Hendrik betekende dat de verhoudingen binnen het gezin drastisch moesten worden herverdeeld. Het was duidelijk dat Godfried hertog van Bretagne moest blijven omdat zijn recht op dat hertogdom op zijn huwelijk was gebaseerd, en formeel dus zijn eigen recht was en niet door zijn vader gegeven. Hendrik vond dat Richard erfgenaam en medekoning van Engeland, en erfgenaam van Normandië moest worden. Jan zou dan hertog van Aquitanië worden. Maar Richard wilde Aquitanië niet opgeven en weigerde om mee te werken aan de plannen van zijn vader. Hendrik beval Jan en Godfried om Aquitanië voor hem te veroveren maar hun veldtocht in 1184 stagneerde al snel. Het gezin verzoende zich weer in Westminster maar Richard hield voet bij stuk. Pas toen Hendrik Eleonora uit haar huisarrest haalde om Richard over te halen om Hendrik te gehoorzamen, en toen Hendrik dreigde om Engeland en Normandië aan Godfried te geven, gaf Richard toe.
Jan ondernam in 1185 een veldtocht in Ierland om Hendriks positie te versterken maar dit werd een totale mislukking. De Anglo-Normandische edelen wilden niet met hem samenwerken en hij kon de Ierse vorsten niet verslaan. Hendrik wilde Jan in 1186 weer naar Ierland sturen maar dat ging niet door toen het bericht kwam dat Godfried was omgekomen tijdens een toernooi in Parijs - hij liet twee jonge kinderen achter. Hendrik stond voor de opgave om weer een nieuw machtsevenwicht te vinden.

Hendrik, Richard en Filips II Augustus
Filips II van Frankrijk was in 1180 koning geworden. De jonge Filips bleek al snel een briljante politicus te zijn. Hij deed zijn best om de onvrede tussen Hendrik en Richard te vergroten. Hendrik zelf had een goede relatie met Filips maar die was voor een groot deel gebaseerd op de vriendschap tussen Filips en Godfried. Na de dood van Godfried in 1186 verslechterde de relatie van Hendrik en Filips.
Filips eiste in 1186 dat hij de voogd zou worden van Godfrieds kinderen. Ook eiste hij dat Richard zich met zijn leger terugtrok uit Toulouse, terwijl Richard daar juist was om Raymond van Toulouse onder druk te zetten. Filips dreigde om anders Normandië aan te vallen. Ook eiste Filips dat het huwelijk tussen Richard en Adelheid eindelijk zou worden voltrokken, zo niet dat eiste hij de Vexin op. Filips viel ondertussen de Berry binnen en stuitte bij Châteauroux op Hendrik met een groot leger. Door interventie van de paus werd een bestand gesloten. Tijdens de onderhandelingen stelde Filips Richard voor om samen een bondgenootschap te sluiten tegen Hendrik.
In 1187 kwam het bericht dat sultan Saladin Jeruzalem had veroverd. Heel Europa wilde een nieuwe kruistocht organiseren. Richard was enthousiast voor de kruistocht en ook Hendrik en Filips kondigden aan om op kruistocht te gaan. Richard wilde graag snel vertrekken maar Hendrik en Filips hadden veel tijd nodig voor voorbereidingen. Ondertussen ging Richard in Aquitanië en Toulouse nog wat oude rekeningen vereffenen, wat een aantal schendingen van het bestand opleverde. Hendrik en Filips kwamen zo weer op het punt van oorlog en Hendrik wees een voorstel van Filips voor een nieuw bestand af. Vermoedelijk was dit tactiek van Hendrik die naar een meer duurzame regeling streefde maar Richard was woedend over deze extra vertragingen en gaf de schuld daarvan aan zijn vader.
Filips organiseerde in november 1188 vredesbesprekingen. Hij bood Hendrik een vredesverdrag aan voor de lange termijn waarbij Hendrik in de meeste territoriale kwesties zijn zin zou krijgen. De enige voorwaarden de Filips stelde was dat het huwelijk van Richard en Adelheid eindelijk zou worden voltrokken en dat Hendrik Richard als zijn erfgenaam zou aanwijzen. Hendrik weigerde, en daarna eiste Richard dat zijn vader hem als erfgenaam zou aanwijzen. Hendrik weigerde nogmaals en Richard koos de kant van Filips en huldigde hem tijdens de besprekingen als zijn leenheer. Oorlog dreigde maar de paus organiseerde nieuwe vredesbesprekingen in 1189 in La Ferté-Bernard. Hendrik had inmiddels last gekregen van een bloedende maagzweer. Hendrik stelde voor dat niet Richard maar Jan met Adelheid zou trouwen (en gaf daarmee voeding aan geruchten dat Richard zou worden onterfd). Dit werd niet geaccepteerd en de besprekingen werden zonder resultaat afgebroken. Volgens ongeschreven regels gold tijdens de periode na een bespreking een bestand maar Filips en Richard trokken zich daar niets van aan en vielen direct met twee legers aan, in de richting van Le Mans (stad) en van Tours (Indre-et-Loire).

Overlijden
Hendrik werd bijna ingesloten in Le Mans maar kon ontvluchten naar Alençon. Tegen het advies van zijn hovelingen trok hij zich niet terug in Normandië maar reisde hij door het oorlogsgebied naar zijn favoriete kasteel van Chinon. Het lukte hem deze reis te maken ondanks het hete zomerweer en de vijandelijke troepen die hij moest ontlopen. Aangekomen in Chinon stortte Hendrik in. Filips en Richard maakten ondertussen goede vorderingen, in de wetenschap dat Hendrik stervende was en dat Richard nog steeds zijn belangrijkste erfgenaam was. Ze stelden Hendrik onderhandelingen voor en er vond een ontmoeting plaats in Ballan, vlakbij Chinon. Hendrik kon nauwelijks op zijn paard zitten en gaf op alle punten toe: hij erkende Filips als zijn leenheer, stemde erin toe dat er een andere voogd voor Adelheid zou worden aangesteld, stelde het huwelijk van Richard en Adelheid vast voor na de kruistocht, erkende Richard als zijn erfgenaam, stemde toe in herstelbetalingen aan Filips en gaf Filips een aantal kastelen in onderpand.
Hendrik werd op een draagbaar terug gedragen naar Chinon. Daar hoorde hij dat Jan zich ook bij Richard had aangesloten. Dat nieuws was te veel en hij zakte weg in een zware koorts. In een paar heldere momenten biechtte hij en hij overleed op 6 juli 1189. Hendrik wilde begraven worden in de abdij van Grandmont bij Saint-Sylvestre (Haute-Vienne) in de Limousin. Door het warme weer was het echter niet mogelijk om zijn lichaam over die afstand te transporteren en werd hij begraven in de abdij van Fontevraud.

Nalatenschap en beeldvorming

Richard erfde vrijwel alle bezittingen van zijn vader. Hij nam daarna deel aan de derde Kruistocht maar weigerde om met Adelheid te trouwen. Eleonora werd vrijgelaten en trad op als regentes tijdens zijn afwezigheid, en bestuurde na Richards thuiskomst het hertogdom Aquitanië. Richard werd opgevolgd door Jan en tijdens zijn bestuur wist Filips bijna alle Franse bezittingen van het Angevijnse Rijk in zijn macht te krijgen, behalve de kustgebieden van Aquitanië.

De juridische hervormingen van Hendrik in Engeland zijn van een blijvende betekenis geweest. Voor een deel zijn ze door Filips in Frankrijk overgenomen. De bemoeienis van Hendrik met Wales, Schotland en Ierland was van grote invloed op de ontwikkeling van die landen.

Enkele jaren na zijn dood schreef de geschiedschrijven William of Newburgh dat Hendrik door bijna al zijn tijdgenoten, ook zijn hofhouding, werd gehaat.

In moderne tijden was Hendrik populair bij de historici uit de vroege negentiende eeuw door zijn opbouw van een "empire" en zijn strijd tegen de Fransen en tegen Thomas Becket (oftewel de katholieke kerk). Franse historici zagen in hem vooral een figuur uit de Franse feodale geschiedenis (Hendrik was per slot van rekening meestal in Frankrijk en sprak Frans, geen Engels). Victoriaanse historici hadden juist kritiek op zijn gedrag als echtgenoot en vader, en op de moord op Thomas Becket. Latere historici prijzen hem weer vanwege de blijvende hervormingen van recht en belastingen in Engeland.

Huwelijk en kinderen
Hendrik trouwde op 18 mei 1152 met Eleonora van Aquitanië, ze kregen de volgende kinderen:
Willem, jong overleden;
Hendrik de Jongere, gehuwd met Margaretha van Frankrijk, ze kregen een zoon die na drie dagen overleed. Zij hertrouwde met Béla III van Hongarije;
Mathilde, gehuwd met Hendrik de Leeuw;
Richard Leeuwenhart, belangrijkste erfgenaam van Hendrik en koning van Engeland;
Godfried, door zijn huwelijk met Constance I van Bretagne hertog van Bretagne. Hun zoon Arthur I van Bretagne was een rivaal voor de troon van zijn oom Jan en werd vermoedelijk in diens opdracht vermoord;
Eleonora, gehuwd met Alfons VIII van Castilië;
Johanna (1165-1199), gehuwd met (1177) Willem II van Sicilië en met (1196) Raymond VI van Toulouse;
Jan zonder Land erfgenaam van Richard en koning van Engeland;

Hendrik had een aantal kinderen uit buitenechtelijke relaties:
met een vrouw met de naam Ikenai had hij een zoon Godfried (ca. 1150 - Notre-Dame-du-Parc, 18 december 1212), bisschop van Lincoln (1173), kanselier van Engeland (1182), aartsbisschop van York (1189); deze leefde vanaf 1207 in verbanning in Frankrijk;
een onbekend kind bij Adelheid, dochter van Odo van Porhoët die tot 1168 Bretagne had bestuurd - alleen bekend uit een klacht van Odo dat Hendrik zijn dochter zwanger had gemaakt;
de bekendste buitenechtelijke relatie van Hendrik was Rosamund Clifford (overleden ca. 1176) maar van haar zijn geen kinderen bekend;
met Ida, de vrouw van Roger Bigod, earl van Norfolk, kreeg Hendrik een zoon William Longespée (ca. 1176 – 7 maart 1226), door zijn huwelijk earl van Salisbury (Verenigd Koninkrijk);
met Nesta, vrouw van Ralph Bloët, kreeg Hendrik een zoon Morgan, proost van Berkeley in Yorkshire (1201), in 1213 benoemd tot bisschop van Durham (Engeland) maar de paus weigerde de benoeming omdat hij uit overspel was geboren;
bij een onbekende vrouw: Mathilde, abdis van Barking (Suffolk);

Verder worden er op grond van aannames nog enkele kinderen aan Hendrik toegeschreven.
Hij trouwde, 19 jaar oud, op 18-05-1152 in Bordeaux met de ongeveer 30-jarige
12887073 Eleonora van Aquitanië, geboren omstreeks 1122 in ?. Zij is overleden op 01-04-1204 in Abdij van Fontevraud, ongeveer 82 jaar oud.
Notitie: Eleonora van Aquitanië (ca. 1122 – Abdij van Fontevraud, Frankrijk, 1 april 1204) was hertogin van Aquitanië en achtereenvolgens koningin van Frankrijk, van Engeland, en regentes van Engeland.

Jeugd
Eleonora was de dochter en erfgename van hertog Willem X van Aquitanië en Eleonora van Châtellerault. Ze kreeg een goede en veelzijdige opvoeding. Volgens alle bronnen was ze intelligent en buitengewoon mooi. Omdat Aquitanië met de bijbehorende graafschappen ongeveer een kwart van Frankrijk omvatte met rijke steden en landbouwgronden, was de hertog van Aquitanië de rijkste en machtigste van de feodale vorsten in Frankrijk. Toen Eleonora op 9 april 1137 het hertogdom erfde, ze was toen ongeveer 15 jaar oud, werd ze daardoor onbetwist de meest begeerde bruid van Europa. Haar vader had dat voorzien en stuurde voor zijn dood een verzoek aan koning Lodewijk VI om haar belangen te beschermen en een goede en passende echtgenoot voor haar te vinden. Lodewijk besloot onmiddellijk dat zijn zoon Lodewijk VII de perfecte partner voor Eleonora zou zijn. Lodewijk VII vertrok met een groots gevolg naar Bordeaux waar Eleonora en Lodewijk op 25 juli 1137 in de kathedraal trouwden. Bij haar huwelijk gaf ze een antieke Perzische vaas van bergkristal aan Lodewijk, die nu nog in het Louvre is te zien.

Hertogin van Aquitanië
Bij het huwelijk was afgesproken dat Eleonora zou blijven optreden als hertog van Aquitanië. Lodewijk had dus geen directe macht in Aquitanië. Pas hun eventuele zoon zou zowel koning van Frankrijk als hertog van Aquitanië zijn.
Eleonora heeft tijdens haar huwelijk hardnekkig aan deze zelfstandige positie vastgehouden. Dit was ook het geval tijdens haar tweede huwelijk, hoewel haar tweede man Hendrik II van Engeland veel dominanter en machtiger was dan Lodewijk. In beide huwelijken waren de status van Aquitanië en de positie van Eleonora daarin, een voortdurende bron van spanning.

Koningin van Frankrijk
Lodewijk VI overleed een week na het huwelijk van Eleonora en Lodewijk. Eleonora werd tijdens het kerstfeest van 1137 tot koningin van Frankrijk gekroond. Eleonora was het verfijnde en comfortabele hofleven van Aquitanië gewend, bakermat van troubadours en de hoofse liefde. In Parijs zette ze een schitterende hofhouding op en ze begunstigde kunstenaars en geleerden. Deze uitbundigheid stuitte echter op veel verzet bij hovelingen en geestelijken. Het is bekend dat Eleonora een tegenstander was van de abt Suger van St. Denis, een belangrijke adviseur die Lodewijk van zijn vader had overgenomen. Lodewijk lijkt zelf weinig problemen met het hofleven van zijn vrouw te hebben gehad, hij gaf in ieder geval grote bedragen uit om zijn paleizen te verbouwen en te verfraaien.
Het huwelijk van Lodewijk en Eleonora bleef jaren kinderloos. De vooraanstaande geestelijke Bernard van Clairvaux overtuigde haar dat haar levenswijze en haar verkeerde invloed op de koning daar de oorzaak van was. Eleonora nam dit advies ter harte en het paar kreeg in 1145 een dochter.

Kruistocht
Ook Lodewijk had in 1144 zijn moment van inkeer gehad toen zijn troepen in een oorlog met een van zijn vazallen meer dan duizend onschuldige burgers in een kerk hadden verbrand. In 1145 kondigde hij aan om als boetedoening op kruistocht te gaan. Eleonora stond erop dat zij als zelfstandige hertog van Aquitanië deel zou nemen aan de kruistocht, en persoonlijk haar eigen troepen zou aanvoeren. Lodewijk en Eleonora sloten zich aan bij de Tweede Kruistocht.
De heenreis verliep op grootse wijze met bezoeken aan koning Géza II van Hongarije en keizer Manuel I Komnenos. Militair was de kruistocht echter een mislukking. In Klein-Azië werd het leger van Lodewijk verslagen in een hinderlaag, waarbij Lodewijk alleen maar aan de dood kon ontsnappen doordat hij als een gewone ridder was gekleed en niet herkenbaar was als de koning. Een van de oorzaken van de nederlaag was dat de Aquitaanse voorhoede onder bevel van Eleonora te snel vooruit was getrokken waardoor de hoofdmacht kwetsbaar werd.
Aangekomen in Antiochië kwamen Eleonora en Lodewijk lijnrecht tegenover elkaar te staan. Eleonora was overgelukkig om haar jonge oom Raymond van Antiochië weer te zien, die een jeugdkameraad was. Eleonora en Raymond brachten alle tijd samen door. Eleonora probeerde de andere kruisvaarders te overtuigen om Raymond te steunen door enkele steden in de omgeving van Antiochië te veroveren. Lodewijk wilde echter verder trekken naar het Heilige Land. Uiteindelijk zette Lodewijk zijn zin door en hij was genoodzaakt om Eleonora in gevangenschap mee te voeren.
In Jeruzalem wilde het leger van de kruistocht de stad Damascus veroveren. De gevestigde christelijke ridders waren tegenstanders van dat plan omdat ze altijd in vrede met Damascus hadden geleefd, en omdat er andere islamitische staten waren die wel een bedreiging vormden. Eleonora koos positie tegen het plan om Damascus aan te vallen en werd opnieuw door Lodewijk gevangengezet. Lodewijk nam deel aan de overbodige en uiteindelijk volledig mislukte expeditie naar Damascus, en besloot daarna om snel terug te keren naar Frankrijk. Lodewijk en Eleonora konden elkaar niet verdragen en reisden op verschillende schepen terug. De Franse schepen werden aangevallen door een Byzantijnse vloot en daarna door een storm uiteengeslagen en raakten elkaar kwijt. Lodewijk en Eleonora waren al voor dood opgegeven toen ze apart van elkaar in Zuid-Italië aankwamen.

Echtscheiding
Er is een verhaal dat Lodewijk en Eleonora op de terugweg uit Italië in Tusculum (Latium) de paus bezochten en toestemming vroegen om te mogen scheiden. De paus verbood de scheiding en gaf het echtpaar toen het avond werd de beschikking over één kamer met één bed. Zo zou de tweede dochter van Lodewijk en Eleonora zijn verwekt.
Het is niet bekend of dit verhaal op waarheid berust. Wel is bekend dat Lodewijk en Eleonora na de kruistocht nog een dochter kregen maar dat hun huwelijk helemaal was mislukt. Suger verzette zich uit alle macht tegen de scheiding maar toen die in 1151 eenmaal was overleden, konden Lodewijk en Eleonora op 11 maart 1152 scheiden. Eleonora reisde met een klein gevolg naar haar eigen hoofdstad Poitiers. Onderweg ontsnapte ze aan ontvoeringspogingen door Theobald V van Blois en Godfried II van Maine, die haar wilden schaken om haar tot een huwelijk te dwingen.
Eleonora begreep dat ze opnieuw de meest begeerde bruid van Europa was, en dat ze kwetsbaar zou zijn zolang ze niet trouwde. Ze besloot daarom om snel te trouwen en deed een huwelijksvoorstel aan de machtigste vrijgezel die ze kende: Hendrik, hertog van Normandië en graaf van Anjou, met een claim op de Engelse troon. Hendrik was twaalf jaar jonger maar dat was voor geen van beiden een bezwaar want hij stemde direct toe om haar man te worden.

Koningin van Engeland
Eleonora en Hendrik trouwden op 18 mei 1152 te Bordeaux. Omdat ze nauwelijks tijd hadden om de plechtigheid voor te bereiden was het een eenvoudig huwelijk, niet passend bij hun status. Met de beschikking over de rijkdom van Aquitanië kon Hendrik vervolgens een beslissing in de Engelse burgeroorlog forceren en Eleonora werd op 19 december 1154 te Canterbury (Engeland) tot koningin van Engeland gekroond.
Hendrik en Eleonora hadden een stormachtig huwelijk. Naast een groot aantal kinderen hadden ze ook heftige conflicten. In 1167 verliet Eleonora Hendrik om weer in Poitiers te gaan wonen. Zij steunde in 1173 haar zoons Hendrik II van Maine en Richard I van Engeland om met hulp van haar ex-man Lodewijk in opstand te komen tegen Hendrik. Voor Eleonora was dit geen familieruzie maar een politieke kwestie waarin het ging over de bevordering van de positie van haar zoons (Hendrik wilde zijn macht niet met zijn zoons delen) en over de autonomie van Aquitanië. De opstand mislukte en Hendrik nam Eleonora gevangen en plaatste haar onder huisarrest in een kasteel in Engeland.
Hoewel ze vanaf 1167 vooral gescheiden van elkaar leefden maakte Eleonora Hendrik regelmatig verwijten over zijn minnaressen, of in ieder geval over de openlijke manier waarop ze aan zijn hof verbleven. Hendrik wilde scheiden van Eleonora maar zij zag daarin een poging om haar te dwingen om in een klooster te gaan leven, zodat Hendrik alle macht zou krijgen in Aquitanië. Eleonora heeft meerdere voorstellen van Hendrik voor een scheiding afgewezen. Na tien jaar gevangenschap en de dood van haar zoon Hendrik, kreeg Eleonora meer bewegingsvrijheid. Pas na de dood van Hendrik in 1189 werd ze door haar zoons volledig in vrijheid gesteld.

Regentes van Engeland
Richard Leeuwenhart was de belangrijkste erfgenaam van zijn vader. Kort nadat hij koning was geworden, vertrok hij om deel te nemen aan de Derde Kruistocht. Richard benoemde Eleonora tot zijn regentes. In die hoedanigheid kreeg ze eerst te maken met haar zoon Jan zonder Land die probeerde koning van Engeland te worden. Ook moest Eleonora de kwestie van Richards gevangenschap zien op te lossen: Richard had in het Heilige Land hertog Leopold V van Oostenrijk beledigd. Toen Richard op weg naar huis probeerde om incognito door Oostenrijk te reizen werd hij herkend en door de hertog gevangengenomen. Eleonora reisde in 1192 naar Oostenrijk om de voorwaarden voor zijn vrijlating te bespreken. Terug in Engeland bracht zij het benodigde losgeld bijeen voor Richards vrijlating. En na de terugkeer van Richard bemiddelde ze een verzoening tussen Richard en Jan.

Laatste jaren en dood
In 1199 kreeg Eleonora het verzoek van Filips II van Frankrijk om een bruid te kiezen voor diens zoon Lodewijk, uit de dochters van Alfons VIII van Castilië, die met haar dochter Eleonora van Engeland (1162-1214) was getrouwd. Eleonora stemde toe en vertrok naar Castilië. Onderweg werd ze echter overvallen en gevangenomen door een lokale edeleman wiens familie een vete had met het huis Plantagenet. Eleonora onderhandelde zelf haar vrijlating en vervolgde haar reis naar Spanje. Daar koos ze haar kleindochter Blanca van Castilië als de bruid voor Lodewijk. Terug in Frankrijk besloot de zieke en vermoeide Eleonora (inmiddels bijna tachtig jaar oud) haar intrek te nemen in de abdij van Fontevraud. In deze zelfde abdij waren haar man Hendrik en haar zoon Richard al begraven.
Tijdens de opstand van haar kleinzoon Arthur I van Bretagne in 1202 wilde ze naar Poitiers vluchten maar kwam niet verder dan Mirebeau. Daar zocht ze haar toevlucht in het kasteel en werd ze gedurende een paar weken door Arthur met een Frans leger belegerd voordat ze werd ontzet door haar zoon Jan. Eleonora keerde terug naar Fontevraud waar ze in 1204 overleed en naast Hendrik werd begraven.

Beeldvorming
Bovenstaand artikel probeert zich te beperken tot historisch bekende feiten. Daarnaast is er ontzettend veel over Eleonora geschreven en beweerd dat niet kan worden bevestigd, of dat regelrecht verzonnen lijkt. Dat heeft drie belangrijke oorzaken:
Eleonora was tijdens haar leven al een zeer omstreden figuur. Eigentijdse schrijvers aarzelden niet om haar veel beter of slechter voor te stellen dan ze was, al naar gelang de belangen van hun opdrachtgevers. Ook zochten middeleeuwse schrijvers naar een verklaring voor de in hun ogen onbegrijpelijke mislukking van de Tweede Kruistocht, en vonden die in de zondige aanwezigheid van Eleonora - waardoor Gods zegen voor de onderneming ontbrak.
Eleonora is door de eeuwen heen een dankbaar onderwerp geweest voor historici, of ze nu een moralistische, romantische, nationalistische, socialistische of feministische achtergrond hadden. En ieder heeft een beeld van haar geschilderd dat goed bij de eigen overtuiging paste.
Tot slot is Eleonora vanaf de negentiende eeuw een populaire figuur in historische romans en films, met alle verzinsels die daarbij hoorden.
Over Eleonora wordt onder ander beweerd dat ze:
tijdens haar jeugd een seksuele relatie met haar oom Raymond van Poitiers zou hebben gehad van haar man Lodewijk VII zou hebben gezegd: "Wat moet ik met die man? Hij is meer een monnik dan een koning!". aan het hof in Parijs grote bedragen verspilde en een groot aantal minnaars zou hebben gehad. Een daarvan zou Godfried V van Anjou zijn, de vader van haar latere echtgenoot Hendrik. En Godfried zou Hendrik voor Eleonora hebben gewaarschuwd.
een leger van vrouwen aanvoerde tijdens de kruistocht, wat de vrome ridders voortdurend in verleiding bracht in Antiochië een seksuele relatie met haar oom Raymond van Poitiers zou hebben gehad, ongeacht of die eerder al had bestaan tijdens haar verblijf in Antiochië Saladin heeft bezocht om de nacht met hem door te brengen het kwade brein was in alle conflicten tussen Hendrik en hun zoons, en later tussen hun zoons onderling een of meer minnaressen van Hendrik zou hebben vermoord / laten vermoorden
Tot slot staat ze in moderne fictie vaak in een slecht daglicht omdat ze na de terugkeer van "de held" Richard ervoor zorgde dat "de slechterik" Jan zijn terechte straf kon ontlopen, en dat ze ook daarna Jan is blijven steunen.



Eleonora kreeg uit haar twee huwelijken de volgende kinderen:

Bij Lodewijk VII:
Marie, gehuwd met Hendrik I van Champagne
Alice, gehuwd met Theobald V van Blois

Bij Hendrik II:
Willem, jong overleden
Hendrik de Jongere, graaf van Maine
Mathilde Plantagenet, gehuwd met Hendrik de Leeuw
Richard Leeuwenhart, koning van Engeland
Godfried, hertog van Bretagne
Eleonora, gehuwd met Alfons VIII van Castilië
Johanna, gehuwd met (1177) Willem II van Sicilië en met (1196) Raymond VI van Toulouse
Jan zonder Land, koning van Engeland na Richard
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan Zonder Land, geboren op 24-12-1167 in Beaumont Palace ( Oxford ) (zie 6443536).
12887074 Adhemar van Angoulême, geboren in 1160 in ?. Hij is overleden op 16-06-1202 in Limoges, 41 of 42 jaar oud.
Notitie: Adhemar van Angoulême (1160 - Limoges, 16 juni 1202, Taillefer, was een zoon van Willem VI van Angoulême en van Margaretha van Torenne.
In 1194 volgde hij zijn broer Willem op als graaf van Angoulême. Adhemar toonde zich een trouwe volgeling van Filips II van Frankrijk.
In 1186 huwde hij met Adelheid (1160-1218), een dochter van Peter I van Courtenay en gescheiden van graaf Willem van Joigny.
Zij hadden één dochte:
Isabella, die zou huwen met Jan zonder Land en met Hugo X van Lusignan
Hij trouwde, ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1185 met de ongeveer 25-jarige
12887075 Adelheid van Courtenay, geboren in 1160 in ?. Zij is overleden in 1218 in ?, 57 of 58 jaar oud.
Notitie: Adelheid van Courtenay (1160 - 1218) was een dochter van Peter I van Courtenay en van Elisabeth van Courtenay. Zij huwde met Willem van Joigny, van wie zij scheidde, en vervolgens met Adhemar van Angoulême. Zij hadden één dochter, Isabella, die zou huwen met Jan zonder Land en met Hugo X van Lusignan.
Zij trouwde (1), ongeveer 20 jaar oud, omstreeks 1180 in ? met Willem van Joigny. Dit huwelijk werd ontbonden omstreeks 1185 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Isabella van Angoulême, geboren in 1186 in ? (zie 6443537).
12887076 Alfons II van Provence, geboren in 1180 in ?. Hij is overleden op 02-02-1209 in Palermo, 28 of 29 jaar oud.
Notitie: Alfons II van Provence (?, 1180 - Palermo, 2 februari 1209) was een jongere zoon van koning Alfons II van Aragón en van Sancha van Castilië. Hij volgde zijn vader in 1196 op als graaf van Provence.

Alfons was in 1193 gehuwd met Gersindis van Sabran, de kleindochter en erfgename van Willem II, laatste graaf van Forcalquier. Bij haar huwelijk kreeg zij Forcalquier van haar grootvader. Nadien herriep Willem II van Forcalquier de schenking ten voordele van Gersindes zuster, Beatrix, die gehuwd was met Andreas van Bourgondië, dauphin van Viennois. Hierdoor barstte een oorlog uit tussen Alfons en Willem, waarbij de laatste gesteund werd door de graaf van Toulouse. Alfons deed een beroep op zijn broer, Peter II van Aragón, die naar Provence kwam om een verdrag te onderhandelen, dat in 1202 werd afgesloten.

In 1209 begeleidde hij zijn zuster Constance, de weduwe van koning Emmerik van Hongarije, om haar te laten trouwen met koning Frederik van Sicilië, maar hij stierf in Palermo.

Alfons was een grote liefhebber van het ridderschap en nodigde vele troubadours uit aan zijn hof. Een van hen was Elias van Barjols, zoon van een handelaar uit Payols in Agénois. Hij viel niet alleen in de smaak van de graaf, maar ook van de gravin, die het onderwerp was van vele van zijn liederen. Hij trad daarop in bij de hospitaalbroeders van Saint-Benezet in Avignon, die zich als doel stelden bruggen over de Rhône te bouwen, zoals hun stichter, die de brug van Avignon gebouwd had.

Hij werd de vader van Raymond Berengarius IV van Provence (1198-1245
Hij trouwde, 12 of 13 jaar oud, in 1193 in ? met de 12 of 13-jarige
12887077 Gersindis van Forcalquier, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden in 1242 in ?, 61 of 62 jaar oud.
Notitie: Gersindis van Forcalquier (1180-1242) was de oudste dochter van Reinier van Sabran en van Gersindis van Forcalquier, zelf een dochter van Willem II.

Toen zij 13 jaar was, werden haar grootvader en haar grootoom verplicht om het verdrag van Aix te ondertekenen. Hierdoor werd Gersindis erfgename van het graafschap Forcalquier en zou zij trouwen met Alfons, tweede zoon van koning Alfons II van Aragón. Dit gebeurde in juli 1193 en ze werd de moeder van:
Raymond Berengarius IV
Gersindis, gehuwd met Willem II van Moncade, burggraaf van Béarn.

In 1209 stierven zowel haar grootvader, Willem van Forcalquier, als haar echtgenoot. Peter II van Aragón nam de voogdij waar voor de jonge Raymond Berengarius. Peter II delegeerde op zijn beurt het regentschap aan zijn oom Sancho, graaf van Roussillon. Als in 1213 ook Peter II in Muret gedood werd, nam Sancho het regentschap over Aragon waar en stond het regentschap over Provence af aan zijn zoon Nuno. Door deze verwarring ontstond tweespalt bij de Katalanen van Provence tussen de aanhangers van Gersinde en deze van Nuno, die de jonge graaf leek te willen verdrijven om in zijn plaats te komen. Daarvan maakte de Provençaalse adel gebruik om onrust te stoken en koos tenslotte partij voor Gersinde, verdreef Nuno, plaatste Raymond Berengarius IV onder de voogdij van zijn moeder en stelde een regentenraad aan.

Rond 1220 eiste Willem van Sabran, een neef van Willem II van Forcalquier het graafschap op. Hij maakte gebruik van de onrust in het gebied om Sisteron te overmeesteren. Door een verzoening van de aartsbisschop van Aix, verkreeg Willem een schadeloosstelling en mede hierdoor bleef hij zichzelf tot zijn dood wel graaf van Forcalquier noemen. In 1222 is de positie van Raymond Berengarius geconsolideerd en stond Gersindis hem het graafschap Forcalquier af. Zijzelf trok zich terug in het klooster van Celles.
Kind uit dit huwelijk:
I. Raymond Berengarius IV van Provence, geboren in 1198 in Aix-en-Provence (zie 6443538).
12887084 Alberic II van Dammartin, geboren omstreeks 1140 in ?. Hij is overleden op 20-09-1200 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1165 in ? met de ongeveer 25-jarige
12887085 Mathilde van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1140 in ?. Zij is overleden omstreeks 1200, ongeveer 60 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Simon van Dammartin, geboren omstreeks 1180 in ? (zie 6443542).
12887086 Willem II van Ponthieu, geboren in ?. Hij is overleden op 06-10-1221 in ?.
Notitie: Willem II Talvas van Ponthieu (-6 oktober 1221) was een zoon van Jan I van Ponthieu en van Beatrix van Saint-Pol. Hij volgde in 1191 zijn vader op als graaf van Ponthieu. Willem was gehuwd met Adelheid van Vexin, dochter van Lodewijk VII van Frankrijk, die lange tijd verloofd was geweest met Richard Leeuwenhart. Willem speelde een belangrijke rol in de oorlog van Normandië; hij voerde de Franse troepen aan in de slag bij Bouvines. Willem werd de vader van:
Maria (-1250)
Jan (1199-1214).
Hij trouwde in 1195 in ? met de 34 of 35-jarige
12887087 Adelheid van Vexin, geboren op 04-10-1160 in ?. Zij is overleden omstreeks 1220 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Notitie: Alys, gravin van Vexin (4 oktober 1160 – c. 1220) was een dochter van Lodewijk VII van Frankrijk en zijn tweede echtgenote Constance van Castilië. Zij wordt Alaïs, Adélaïde, Adèle, Alais, of Alix van Vexin genoemd, en mag niet verward worden met haar halfzuster Alix van Frankrijk, de dochter van Lodewijk VII van Frankrijk en zijn eerste echtgenote Eleonora van Aquitanië. Alys’ moeder stierf in het kraambed en vijf weken later hertrouwde haar vader al met Adelheid van Champagne, die de moeder werd van de lang verwachte mannelijke troonopvolger. In 1169 werd een akkoord bereikt tussen haar vader en koning Hendrik II van Engeland om Alys te verloven met Richard van Engeland. Haar toekomstigde schoonvader hield haar verschillende jaren aan het Engelse hof. Rond 1177 werd dit een schandaal en een onderwerp van conflict tussen Engeland en Frankrijk. In naam van paus Alexander III dreigde kardinaal Peter van St. Chrysogonus er mede om de Engelse bezittingen op het continent onder interdict te plaatsen als Hendrik II geen werk maakte van het huwelijk tussen Alys en zijn zoon, maar zonder veel resultaat. Er waren geruchten dat Alys de maîtresse was van Hendrik II en een kind van hem had. Bij de dood van Hendrik II in 1189, kwam haar verloofde Richard Leeuwenhart op de troon, maar deze beëindigde hun verloving in Messina in 1191, omdat zij een kind van zijn vader had. Zij werd teruggestuurd naar Frankrijk in 1195.

Haar broer Filips II van Frankrijk bood haar vervolgens aan aan Richards jongere broer Jan zonder Land in 1192, maar de koningin-moeder Eleonora van Aquitanië verzette zich daartegen. Alys werd in 1195 uitgehuwelijkt aan Willem III Talvas, graaf van Ponthieu. Zij kregen drie dochters: Johanna (doodgeboren), Maria en Isabella.
Kind uit dit huwelijk:
I. Maria van Ponthieu, geboren in 1199 in ? (zie 6443543).
12887104 Hendrik I van Brabant, geboren omstreeks 1160 in ?. Hij is overleden op 05-09-1235 in Keulen, ongeveer 75 jaar oud.
Notitie: Hendrik I (ca. 1160 - Keulen, 5 september 1235) was hertog van Brabant vanaf 1183 en hertog van Neder-Lotharingen vanaf 1190.

Hij was de zoon (uit het 1e huwelijk) en erfopvolger van Godfried III van Leuven. In zijn beleid streefde hij naar een uitbreiding van zijn heerschappij voor het grondgebied tussen Schelde en Rijn en de beheersing van de handelsweg van Brugge naar Keulen. Hij slaagde er niet in het hertogelijk gezag in Neder-Lotharingen te herstellen. Niettemin wist hij zich een machtspositie te veroveren door in de strijd tussen de Welfen en de Hohenstaufen voortdurend van kamp te wisselen.

Hendrik kreeg vanaf 1172 bestuurlijke taken van zijn vader. Toen hij in 1179 trouwde kreeg Hendrik het graafschap Brussel van zijn vader. Toen Godfried van 1182 tot 1184 in het Heilige Land verbleef, trad Hendrik op als regent. Hendrik nam deel aan de Derde Kruistocht en was bevelhebber bij de belegeringen van Sidon en Beiroet. Hij zag echter af van een beleg van Jaffa na het nieuws van de dood van koning Hendrik II van Jeruzalem. In 1190 volgde hij zijn vader op als eerste met de titel hertog van Brabant en Neder-Lotharingen (hoewel dat laatste vooral een ceremoniële titel aan het worden was), graaf van Leuven en markgraaf van Antwerpen.

In 1191 liet hij zijn broer Albert benoemen tot bisschop van Luik. Toen die een jaar later werd vermoord hield Hendrik keizer Hendrik VI verantwoordelijk en werd hij een van de leiders van de opstanden tegen de keizer. Er volgde een periode van onrust en lokale conflicten, en nog in 1199 wist Hendrik de kroning van de volgende Duitse koning (Filips van Zwaben, broer van de overleden koning) te Aken te voorkomen. Hendrik sloot in 1204 vrede met Filips van Zwaben en werd beloond met de voogdij over de abdij van Nijvel en het kapittel van Sint-Servaas, het medebestuur over Maastricht en het recht zijn hertogdom aan een vrouwelijke erfgenaam na te laten (Hendrik had in 1204 alleen nog dochters).

Koning Filips II van Frankrijk wilde Hendrik in 1208 steunen om zelf koning van Duitsland te worden, maar Hendrik koos ervoor om de kandidatuur van Otto van Brunswijk te steunen. In 1212 kwam Hendrik in conflict met de bisschop van Luik over de opvolging van het graafschap Moha. Hendrik verwoestte de stad Luik in 1212 maar werd in 1213 verslagen in Steps. In 1214 was Hendrik verplicht om mee te vechten in de Slag bij Bouvines tegen zijn persoonlijke vriend Filips II van Frankrijk. Direct na de slag verzoende hij zich weer met Filips.

In 1229 gaf hij zijn aanspraken op Moha op. Keizer Frederik II van Hohenstaufen gaf Hendrik in 1235 de eervolle opdracht om naar Engeland te reizen en zijn verloofde Isabella Plantagenet op te halen, maar Hendrik werd ziek en overleed in Keulen.

Volgens de overlevering heeft hertog Hendrik I in 1185 de stad ’s-Hertogenbosch gesticht. Zijn praalgraf is te vinden in de Leuvense Sint-Pieterskerk, alsook dat van Mathilde van Boulogne en zijn dochter Maria van Brabant.

Hendrik I was tweemaal gehuwd. Hendriks eerste huwelijk was met Mathilde van Boulogne. Zij kregen de volgende kinderen:
Maria van Brabant (1189/90-1260), gehuwd met keizer Otto IV en daarna met Willem I van Holland;
Adelheid van Brabant (1190-1265);
Margaretha van Brabant ( -1231), begraven in de abdij van Roermond, gehuwd met Gerard III van Gelre;
Machteld van Brabant (±1200-1267);
Hendrik II van Brabant (1207-1248);
Godfried van Leuven-Gaasbeek (1209-1253).

In zijn tweede huwelijk trouwde Hendrik met Maria van Frankrijk, dochter van koning Filips II van Frankrijk. Zij kregen de volgende kinderen:
Elisabeth (ovl. c. 1263), gehuwd met Diederik van Dinslaken en daarna met Gerard van Gelre(?);
Maria, jong overleden.
Hij trouwde (2), ongeveer 53 jaar oud, omstreeks 1213 in ? met Maria van Frankrijk (1198-1224), ongeveer 15 jaar oud.
Hij trouwde (1), ten hoogste 20 jaar oud, vóór 30-03-1180 in ? met de ten hoogste 17-jarige
12887105 Mathilde van Boulogne, geboren omstreeks 1163 in ?. Zij is overleden op 16-10-1210 in Leuven, ongeveer 47 jaar oud. Zij is begraven in St-Pieterskerk te Leuven.
Notitie: Mathilde van Boulogne (1161/1165 - Leuven, 16 oktober 1210) (ook wel bekend als Mathilde van de Elzas of Mathilde van Lotharingen) was gehuwd met Hendrik I van Brabant, de hertog van Brabant, vóór 30 maart 1180.

Mathilde was een dochter van Maria van Engeland, gravin van Boulogne (Marie de Blois) en Mattheüs I van de Elzas, door huwelijk graaf van Boulogne (Matthias I). Ze werd begraven in de Sint-Pieterskerk te Leuven.

Mathilde en Hendrik kregen de volgende kinderen:
Maria van Brabant (-1260), gehuwd met keizer Otto IV en daarna met Willem I van Holland
Margaretha van Brabant (ovl. 1231), begraven in de abdij van Roermond, gehuwd met Gerard III van Gelre
Adelheid van Brabant
Machteld
Hendrik II van Brabant
Godfried van Leuven-Gaasbeek
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik II van Brabant, geboren in 1207 in ? (zie 6443552).
12887106 Filips van Zwaben, geboren in 08-1177 in ?. Hij is overleden op 21-06-1208 in Bamberg, 30 jaar oud. Hij is begraven in Dom van Bamberg.
Notitie: Filips van Zwaben (?, augustus 1177 - Bamberg, 21 juni 1208) was koning van Duitsland van 1198-1208. Hij was verder markgraaf van Toscane (1195 - 1197) en hertog van Zwaben (1196-1208).

Hij was een zoon van keizer Frederik I Barbarossa en van Beatrix I van Bourgondië. In 1208 werd hij te Bamberg vermoord door Otto van Wittelsbach, paltsgraaf in Beieren, nadat Filips hem de hand van zijn dochter had geweigerd.

In 1198 waren er twee koningen verkozen tot Rooms keizer: Filips en Otto de Welf. Deze laatste kreeg de steun van de paus, maar zou toch pas tot keizer gekroond worden na de moord op Filips in 1208. Filips was evenmin tot keizer gekroond. Toch noemde hij zichzelf Filips II van Zwaben, met verwijzing naar de Romeinse keizer Filips uit de 3de eeuw.

Huwelijk en kinderen.

Filips huwde op 25 april 1197 met Irena Angela, dochter van Isaäk II van Byzantium, (1172-27 augustus 1208), de weduwe van Rogier III van Sicilië. Zij kregen de volgende kinderen:
Beatrix van Zwaben (1198-1212), in 1212 gehuwd met keizer Otto IV
Cunegonde (1200-1248), in 1224 gehuwd met Wenceslaus I van Bohemen (1205-1253)
Maria van Zwaben (1202-1235), gehuwd met hertog Hendrik II van Brabant (1207-1248)
Beatrix d.J. van Zwaben (1201-1235), in 1219 gehuwd met Ferdinand III van Castilië (1200-1252).
Hij trouwde, 19 jaar oud, op 25-04-1197 in ? met de 19 of 20-jarige
12887107 Irena Angela van Byzantium, geboren in 1177 in Byzantium. Zij is overleden op 27-08-1208 in Burcht Hohenstaufen, 30 of 31 jaar oud.
Notitie: Irena Angela, ook Eirene, Irene Angelina en Irene Maria genoemd (Byzantium, 1177 of 1180/81 - burcht Hohenstaufen, 27 augustus 1208) was koningin van Duitsland van 1198 tot 1208 als vrouw van Duits koning Filips van Zwaben.

Irena Angela was een dochter van keizer Isaäk II van Byzantium en diens eerste echtgenote Herina. Zij trouwde in 1193 met Rogier III van Sicilië, die al hetzelfde jaar overleed. Irena werd in 1194 gevangengenomen bij de Duitse invasie van Sicilië en trouwde in 1197 met Filips van Zwaben. Irena werd in Duitsland Maria genoemd.

Na de moord op haar echtgenoot in 1208, trok zij zich terug in de burcht Hohenstaufen en gaf drie maanden nadien het leven aan een dochter, maar moeder en dochter overleden in het kraambed.

Irena en Filips waren de ouders van:
Beatrix van Zwaben (1198-1212), in 1212 gehuwd met keizer Otto IV
Cunigonde (1200-1248), in 1224 gehuwd met Wenceslaus I van Bohemen (1205-1253)
Maria van Zwaben (1201-1235), gehuwd met hertog Hendrik II van Brabant (1207-1248)
Elisabeth (1202-1235), in 1219 gehuwd met Ferdinand III van Castilië (1199-1252).
Zij is weduwe van Rogier III van Sicilië (1170-1194), met wie zij trouwde (1), ongeveer 16 jaar oud, omstreeks 1193 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Maria van Zwaben, geboren in 1201 in ? (zie 6443553).
12887108 Odo III van Bourgondië, geboren in 1166 in ?. Hij is overleden in 1218 in Lyon, 51 of 52 jaar oud.
Notitie: Odo III van Bourgondië (1166-Lyon, 1218) was de oudste zoon van hertog Hugo III van Bourgondië uit diens eerste huwelijk met Adelheid van Lotharingen.

In 1192 volgde hij zijn vader op als hertog van Bourgondië. Hij deed afstand van zijn rechten op Lotharingen in 1203 en nam deel aan de kruistocht tegen de Albigenzen in 1209 en aan de Slag bij Bouvines in 1214. Bij de voorbereiding aan de Derde Kruistocht liet hij het leven in Lyon.

In 1194 huwde hij met Mathilde van Portugal (1156-1218), dochter van Alfons I van Portugal, en weduwe van Filips van de Elzas, maar verstootte haar. In 1199 huwde hij opnieuw met Adelheid van Vergy (1182-1252), dochter van heer Hugo van Vergy, en werd vader van:
Johanna (1200-1223), die huwde met Rudolf II van Eu (-1250),
Adelheid (1204-1236), die huwde met Robert I van Clermont (-1262)
Hugo IV van Bourgondië (1213-1272)
Beatrix (geboren 1216), die huwde met Humbert III van Thoire.
Hij trouwde (1), 27 of 28 jaar oud, in 1194 in ? met Mathilde van Portugal (1156-1218), 37 of 38 jaar oud.
Hij trouwde (2), 32 of 33 jaar oud, in 1199 in ? met de 16 of 17-jarige
12887109 Adelheid van Vergy, geboren in 1182 in ?. Zij is overleden in 1252 in ?, 69 of 70 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hugo IV van Bourgondië, geboren op 09-03-1212 in ? (zie 6443554).
12887110 Robert III van Dreux, geboren in 1185 in ?. Hij is overleden op 03-03-1234 in ?, 48 of 49 jaar oud.
Notitie: Robert III van Dreux (1185 - 3 maart 1234), bijg. Gasteblé, was de oudste zoon van Robert II van Dreux en Yolande van Coucy. Hij kreeg zijn bijnaam nadat hij tijdens zijn jeugd bij een jacht een graanveld had vernietigd. Dit moet dus een weinig voorkomende praktijk zijn geweest.

Samen met zijn broer Peter I van Bretagne, bevocht hij de Engelsen onder meer bij de verdediging van Nantes, maar werd toch door hen gevangengenomen. Na de slag bij Bouvines werd hij vrijgelaten, in ruil voor de graaf van Salisbury. Robert nam deel aan de kruistocht van de Albigenzen en belegerde Avignon. Na het overlijden van Lodewijk VIII van Frankrijk, was hij een der steunpilaren voor regentes Blanca van Castilië.

Robert was in 1210 gehuwd met Eleonora, vrouwe van Saint-Valery-sur-Somme (1192-1250), dochter van Thomas van Saint-Valery, en werd de vader van:
Yolande (1212-1248), in 1229 gehuwd met Hugo IV van Bourgondië (1213-1272)
Jan I (1215-1249)
Robert I (1217-1264), heer van Beu, gehuwd met Clemencia van Châteaudun
Peter (1220-1250), pater.
Hij trouwde, 24 of 25 jaar oud, in 1210 in ? met de 17 of 18-jarige
12887111 Eleonora van St-Valery - sur - Somme, geboren in 1192 in ?. Zij is overleden op 15-11-1251 in ?, 58 of 59 jaar oud. Zij is weduwe van Henri I van Sully.
Kind uit dit huwelijk:
I. Yolande van Dreux, geboren in 1212 in ? (zie 6443555).
12887112 Gwijde II van Dampierre, geboren in 1151 in ?. Hij is overleden op 18-01-1216 in ?, 64 of 65 jaar oud.
Notitie: Gwijde II van Dampierre (-18 januari 1216) is de enige zoon van Willem I van Dampierre en van Ermengarde van Toucy. Gwijde II, die opvolgde in 1178, nam in 1191 deel aan de Derde Kruistocht, waar hij zich bij Sint-Jan van Akko in de strijd liet opmerken. Zijn huwelijk met Mathilde I van Bourbon in 1196, berzorgde hem de titel van connétable van Champagne, en maakte hem een der machtigste mannen van zijn tijd. Hij onderscheidde zich bij de slag bij Bouvines in 1214, waar hij een bijdrage leverde aan de overwinning van Filips II van Frankrijk. Deze veldslag wordt beschouwd als de geboorte van het moderne Frankrijk, omdat hierdoor de band tussen de monarchie en het land een aanvang nam. Vermoedelijk onder het bestuur van Gwijde II werd in Saint-Dizier de hoofdkerk gebouwd, gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw.

Door zijn huwelijk met Mathilde in 1196 werd hij ook heer van Bourbon. Hij werd de vader van:
Gwijde Archimbald (1197-1242)
Willem II van Dampierre (-1231), die huwde met Margaretha van Constantinopel (1202-1280),
Mathilde of Filippa (-1223), gehuwd met Guido IV van Forez (1190-1241)
Maria, in 1210 gehuwd met Hervé III van Vierzon (1175-1219) en in 1224 gehuwd met Hendrik I van Sully (-1248)
Johanna
Margaretha
Hij trouwde, 44 of 45 jaar oud, in 1196 in ? met de 30 of 31-jarige
12887113 Mathilde I van Bourbon, geboren in 1165 in ?. Zij is overleden in 1228 in Montelaux, 62 of 63 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Dampierre, geboren in 1196 in ? (zie 6443556).
12887114 Boudewijn IX van Vlaanderen, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij is de biologische vader van het kind van
12887115 Maria van Champagne, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind van (12887114):
I. Margaretha II van Vlaanderen, geboren op 02-06-1202 in ? (zie 6443557).
12887116 Willem II van Béthune, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
12887117 Machteld van Dendermonde, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Robert VII van Béthune, geboren in 1200 in ? (zie 6443558).
12887118 Arnould IV van Morialmez, geboren in 1160 in ?. Hij is overleden in 1218 in ?, 57 of 58 jaar oud.
Hij trouwde met
12887119 Jeanne de Baillieul, geboren omstreeks 1175 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Elisabeth van Morialmez, geboren omstreeks 1195 in ? (zie 6443559).
12887120 Hendrik II van Engeland, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
12887121 Eleonora van Aquitanië, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Notitie: Eleonora van Aquitanië (ca. 1122 – Abdij van Fontevraud, Frankrijk, 1 april 1204) was hertogin van Aquitanië en achtereenvolgens koningin van Frankrijk, van Engeland, en regentes van Engeland.

Eleonora was de dochter en erfgename van hertog Willem X van Aquitanië en Eleonora van Châtellerault. Ze kreeg een goede en veelzijdige opvoeding. Volgens alle bronnen was ze intelligent en buitengewoon mooi. Omdat Aquitanië met de bijbehorende graafschappen ongeveer een kwart van Frankrijk omvatte met rijke steden en landbouwgronden, was de hertog van Aquitanië de rijkste en machtigste van de feodale vorsten in Frankrijk. Toen Eleonora op 9 april 1137 het hertogdom erfde, ze was toen ongeveer 15 jaar oud, werd ze daardoor onbetwist de meest begeerde bruid van Europa. Haar vader had dat voorzien en stuurde voor zijn dood een verzoek aan koning Lodewijk VI om haar belangen te beschermen en een goede en passende echtgenoot voor haar te vinden. Lodewijk besloot onmiddellijk dat zijn zoon Lodewijk VII de perfecte partner voor Eleonora zou zijn. Lodewijk VII vertrok met een groots gevolg naar Bordeaux waar Eleonora en Lodewijk op 25 juli 1137 in de kathedraal trouwden. Bij haar huwelijk gaf ze een antieke Perzische vaas van bergkristal aan Lodewijk, die nu nog in het Louvre is te zien.

Hertogin van Aquitanië
Bij het huwelijk was afgesproken dat Eleonora zou blijven optreden als hertog van Aquitanië. Lodewijk had dus geen directe macht in Aquitanië. Pas hun eventuele zoon zou zowel koning van Frankrijk als hertog van Aquitanië zijn.
Eleonora heeft tijdens haar huwelijk hardnekkig aan deze zelfstandige positie vastgehouden. Dit was ook het geval tijdens haar tweede huwelijk, hoewel haar tweede man Hendrik II van Engeland veel dominanter en machtiger was dan Lodewijk. In beide huwelijken waren de status van Aquitanië en de positie van Eleonora daarin, een voortdurende bron van spanning.

Koningin van Frankrijk
Lodewijk VI overleed een week na het huwelijk van Eleonora en Lodewijk. Eleonora werd tijdens het kerstfeest van 1137 tot koningin van Frankrijk gekroond. Eleonora was het verfijnde en comfortabele hofleven van Aquitanië gewend, bakermat van troubadours en de hoofse liefde. In Parijs zette ze een schitterende hofhouding op en ze begunstigde kunstenaars en geleerden. Deze uitbundigheid stuitte echter op veel verzet bij hovelingen en geestelijken. Het is bekend dat Eleonora een tegenstander was van de abt Suger van St. Denis, een belangrijke adviseur die Lodewijk van zijn vader had overgenomen. Lodewijk lijkt zelf weinig problemen met het hofleven van zijn vrouw te hebben gehad, hij gaf in ieder geval grote bedragen uit om zijn paleizen te verbouwen en te verfraaien.
Het huwelijk van Lodewijk en Eleonora bleef jaren kinderloos. De vooraanstaande geestelijke Bernard van Clairvaux overtuigde haar dat haar levenswijze en haar verkeerde invloed op de koning daar de oorzaak van was. Eleonora nam dit advies ter harte en het paar kreeg in 1145 een dochter.

Kruistocht
Ook Lodewijk had in 1144 zijn moment van inkeer gehad toen zijn troepen in een oorlog met een van zijn vazallen meer dan duizend onschuldige burgers in een kerk hadden verbrand. In 1145 kondigde hij aan om als boetedoening op kruistocht te gaan. Eleonora stond erop dat zij als zelfstandige hertog van Aquitanië deel zou nemen aan de kruistocht, en persoonlijk haar eigen troepen zou aanvoeren. Lodewijk en Eleonora sloten zich aan bij de Tweede Kruistocht.
De heenreis verliep op grootse wijze met bezoeken aan koning Géza II van Hongarije en keizer Manuel I Komnenos. Militair was de kruistocht echter een mislukking. In Klein-Azië werd het leger van Lodewijk verslagen in een hinderlaag, waarbij Lodewijk alleen maar aan de dood kon ontsnappen doordat hij als een gewone ridder was gekleed en niet herkenbaar was als de koning. Een van de oorzaken van de nederlaag was dat de Aquitaanse voorhoede onder bevel van Eleonora te snel vooruit was getrokken waardoor de hoofdmacht kwetsbaar werd.
Aangekomen in Antiochië kwamen Eleonora en Lodewijk lijnrecht tegenover elkaar te staan. Eleonora was overgelukkig om haar jonge oom Raymond van Antiochië weer te zien, die een jeugdkameraad was. Eleonora en Raymond brachten alle tijd samen door. Eleonora probeerde de andere kruisvaarders te overtuigen om Raymond te steunen door enkele steden in de omgeving van Antiochië te veroveren. Lodewijk wilde echter verder trekken naar het Heilige Land. Uiteindelijk zette Lodewijk zijn zin door en hij was genoodzaakt om Eleonora in gevangenschap mee te voeren.
In Jeruzalem wilde het leger van de kruistocht de stad Damascus veroveren. De gevestigde christelijke ridders waren tegenstanders van dat plan omdat ze altijd in vrede met Damascus hadden geleefd, en omdat er andere islamitische staten waren die wel een bedreiging vormden. Eleonora koos positie tegen het plan om Damascus aan te vallen en werd opnieuw door Lodewijk gevangengezet. Lodewijk nam deel aan de overbodige en uiteindelijk volledig mislukte expeditie naar Damascus, en besloot daarna om snel terug te keren naar Frankrijk. Lodewijk en Eleonora konden elkaar niet verdragen en reisden op verschillende schepen terug. De Franse schepen werden aangevallen door een Byzantijnse vloot en daarna door een storm uiteengeslagen en raakten elkaar kwijt. Lodewijk en Eleonora waren al voor dood opgegeven toen ze apart van elkaar in Zuid-Italië aankwamen.

Echtscheiding
Er is een verhaal dat Lodewijk en Eleonora op de terugweg uit Italië in Tusculum (Latium) de paus bezochten en toestemming vroegen om te mogen scheiden. De paus verbood de scheiding en gaf het echtpaar toen het avond werd de beschikking over één kamer met één bed. Zo zou de tweede dochter van Lodewijk en Eleonora zijn verwekt.
Het is niet bekend of dit verhaal op waarheid berust. Wel is bekend dat Lodewijk en Eleonora na de kruistocht nog een dochter kregen maar dat hun huwelijk helemaal was mislukt. Suger verzette zich uit alle macht tegen de scheiding maar toen die in 1151 eenmaal was overleden, konden Lodewijk en Eleonora op 11 maart 1152 scheiden. Eleonora reisde met een klein gevolg naar haar eigen hoofdstad Poitiers. Onderweg ontsnapte ze aan ontvoeringspogingen door Theobald V van Blois en Godfried II van Maine, die haar wilden schaken om haar tot een huwelijk te dwingen.
Eleonora begreep dat ze opnieuw de meest begeerde bruid van Europa was, en dat ze kwetsbaar zou zijn zolang ze niet trouwde. Ze besloot daarom om snel te trouwen en deed een huwelijksvoorstel aan de machtigste vrijgezel die ze kende: Hendrik, hertog van Normandië en graaf van Anjou, met een claim op de Engelse troon. Hendrik was twaalf jaar jonger maar dat was voor geen van beiden een bezwaar want hij stemde direct toe om haar man te worden.

Koningin van Engeland
Eleonora en Hendrik trouwden op 18 mei 1152 te Bordeaux. Omdat ze nauwelijks tijd hadden om de plechtigheid voor te bereiden was het een eenvoudig huwelijk, niet passend bij hun status. Met de beschikking over de rijkdom van Aquitanië kon Hendrik vervolgens een beslissing in de Engelse burgeroorlog forceren en Eleonora werd op 19 december 1154 te Canterbury (Engeland) tot koningin van Engeland gekroond.
Hendrik en Eleonora hadden een stormachtig huwelijk. Naast een groot aantal kinderen hadden ze ook heftige conflicten. In 1167 verliet Eleonora Hendrik om weer in Poitiers te gaan wonen. Zij steunde in 1173 haar zoons Hendrik II van Maine en Richard I van Engeland om met hulp van haar ex-man Lodewijk in opstand te komen tegen Hendrik. Voor Eleonora was dit geen familieruzie maar een politieke kwestie waarin het ging over de bevordering van de positie van haar zoons (Hendrik wilde zijn macht niet met zijn zoons delen) en over de autonomie van Aquitanië. De opstand mislukte en Hendrik nam Eleonora gevangen en plaatste haar onder huisarrest in een kasteel in Engeland.
Hoewel ze vanaf 1167 vooral gescheiden van elkaar leefden maakte Eleonora Hendrik regelmatig verwijten over zijn minnaressen, of in ieder geval over de openlijke manier waarop ze aan zijn hof verbleven. Hendrik wilde scheiden van Eleonora maar zij zag daarin een poging om haar te dwingen om in een klooster te gaan leven, zodat Hendrik alle macht zou krijgen in Aquitanië. Eleonora heeft meerdere voorstellen van Hendrik voor een scheiding afgewezen. Na tien jaar gevangenschap en de dood van haar zoon Hendrik, kreeg Eleonora meer bewegingsvrijheid. Pas na de dood van Hendrik in 1189 werd ze door haar zoons volledig in vrijheid gesteld.

Regentes van Engeland
Richard Leeuwenhart was de belangrijkste erfgenaam van zijn vader. Kort nadat hij koning was geworden, vertrok hij om deel te nemen aan de Derde Kruistocht. Richard benoemde Eleonora tot zijn regentes. In die hoedanigheid kreeg ze eerst te maken met haar zoon Jan zonder Land die probeerde koning van Engeland te worden. Ook moest Eleonora de kwestie van Richards gevangenschap zien op te lossen: Richard had in het Heilige Land hertog Leopold V van Oostenrijk beledigd. Toen Richard op weg naar huis probeerde om incognito door Oostenrijk te reizen werd hij herkend en door de hertog gevangengenomen. Eleonora reisde in 1192 naar Oostenrijk om de voorwaarden voor zijn vrijlating te bespreken. Terug in Engeland bracht zij het benodigde losgeld bijeen voor Richards vrijlating. En na de terugkeer van Richard bemiddelde ze een verzoening tussen Richard en Jan.

Laatste jaren en dood
In 1199 kreeg Eleonora het verzoek van Filips II van Frankrijk om een bruid te kiezen voor diens zoon Lodewijk, uit de dochters van Alfons VIII van Castilië, die met haar dochter Eleonora van Engeland (1162-1214) was getrouwd. Eleonora stemde toe en vertrok naar Castilië. Onderweg werd ze echter overvallen en gevangenomen door een lokale edeleman wiens familie een vete had met het huis Plantagenet. Eleonora onderhandelde zelf haar vrijlating en vervolgde haar reis naar Spanje. Daar koos ze haar kleindochter Blanca van Castilië als de bruid voor Lodewijk. Terug in Frankrijk besloot de zieke en vermoeide Eleonora (inmiddels bijna tachtig jaar oud) haar intrek te nemen in de abdij van Fontevraud. In deze zelfde abdij waren haar man Hendrik en haar zoon Richard al begraven.
Tijdens de opstand van haar kleinzoon Arthur I van Bretagne in 1202 wilde ze naar Poitiers vluchten maar kwam niet verder dan Mirebeau. Daar zocht ze haar toevlucht in het kasteel en werd ze gedurende een paar weken door Arthur met een Frans leger belegerd voordat ze werd ontzet door haar zoon Jan. Eleonora keerde terug naar Fontevraud waar ze in 1204 overleed en naast Hendrik werd begraven.

Beeldvorming
Bovenstaand artikel probeert zich te beperken tot historisch bekende feiten. Daarnaast is er ontzettend veel over Eleonora geschreven en beweerd dat niet kan worden bevestigd, of dat regelrecht verzonnen lijkt. Dat heeft drie belangrijke oorzaken:
Eleonora was tijdens haar leven al een zeer omstreden figuur. Eigentijdse schrijvers aarzelden niet om haar veel beter of slechter voor te stellen dan ze was, al naar gelang de belangen van hun opdrachtgevers. Ook zochten middeleeuwse schrijvers naar een verklaring voor de in hun ogen onbegrijpelijke mislukking van de Tweede Kruistocht, en vonden die in de zondige aanwezigheid van Eleonora - waardoor Gods zegen voor de onderneming ontbrak.
Eleonora is door de eeuwen heen een dankbaar onderwerp geweest voor historici, of ze nu een moralistische, romantische, nationalistische, socialistische of feministische achtergrond hadden. En ieder heeft een beeld van haar geschilderd dat goed bij de eigen overtuiging paste.
Tot slot is Eleonora vanaf de negentiende eeuw een populaire figuur in historische romans en films, met alle verzinsels die daarbij hoorden.
Over Eleonora wordt onder ander beweerd dat ze:
tijdens haar jeugd een seksuele relatie met haar oom Raymond van Poitiers zou hebben gehad van haar man Lodewijk VII zou hebben gezegd: "Wat moet ik met die man? Hij is meer een monnik dan een koning!". aan het hof in Parijs grote bedragen verspilde en een groot aantal minnaars zou hebben gehad. Een daarvan zou Godfried V van Anjou zijn, de vader van haar latere echtgenoot Hendrik. En Godfried zou Hendrik voor Eleonora hebben gewaarschuwd.
een leger van vrouwen aanvoerde tijdens de kruistocht, wat de vrome ridders voortdurend in verleiding bracht in Antiochië een seksuele relatie met haar oom Raymond van Poitiers zou hebben gehad, ongeacht of die eerder al had bestaan tijdens haar verblijf in Antiochië Saladin heeft bezocht om de nacht met hem door te brengen het kwade brein was in alle conflicten tussen Hendrik en hun zoons, en later tussen hun zoons onderling een of meer minnaressen van Hendrik zou hebben vermoord / laten vermoorden
Tot slot staat ze in moderne fictie vaak in een slecht daglicht omdat ze na de terugkeer van "de held" Richard ervoor zorgde dat "de slechterik" Jan zijn terechte straf kon ontlopen, en dat ze ook daarna Jan is blijven steunen.

Eleonora kreeg uit haar twee huwelijken de volgende kinderen:

Bij Lodewijk VII:
Marie, gehuwd met Hendrik I van Champagne
Alice, gehuwd met Theobald V van Blois

Bij Hendrik II:
Willem, jong overleden
Hendrik de Jongere, graaf van Maine
Mathilde Plantagenet, gehuwd met Hendrik de Leeuw
Richard Leeuwenhart, koning van Engeland
Godfried, hertog van Bretagne
Eleonora, gehuwd met Alfons VIII van Castilië
Johanna, gehuwd met (1177) Willem II van Sicilië en met (1196) Raymond VI van Toulouse
Jan zonder Land, koning van Engeland na Richard
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan Zonder Land, geboren op 24-12-1167 in Beaumont Palace ( Oxford ) (zie 6443560).
12887122 Adhema van Angoulême, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
12887123 Adelheid van Courtenay, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Isabella van Angoulême, geboren in 1186 in ? (zie 6443561).
12887124 Alfons II van Provence, geboren in 1180 in ?. Hij is overleden op 02-02-1209 in Palermo, 28 of 29 jaar oud.
Notitie: Alfons II van Provence (?, 1180 - Palermo, 2 februari 1209) was een jongere zoon van koning Alfons II van Aragón en van Sancha van Castilië. Hij volgde zijn vader in 1196 op als graaf van Provence.

Alfons was in 1193 gehuwd met Gersindis van Sabran, de kleindochter en erfgename van Willem II, laatste graaf van Forcalquier. Bij haar huwelijk kreeg zij Forcalquier van haar grootvader. Nadien herriep Willem II van Forcalquier de schenking ten voordele van Gersindes zuster, Beatrix, die gehuwd was met Andreas van Bourgondië, dauphin van Viennois. Hierdoor barstte een oorlog uit tussen Alfons en Willem, waarbij de laatste gesteund werd door de graaf van Toulouse. Alfons deed een beroep op zijn broer, Peter II van Aragón, die naar Provence kwam om een verdrag te onderhandelen, dat in 1202 werd afgesloten.

In 1209 begeleidde hij zijn zuster Constance, de weduwe van koning Emmerik van Hongarije, om haar te laten trouwen met koning Frederik van Sicilië, maar hij stierf in Palermo.

Alfons was een grote liefhebber van het ridderschap en nodigde vele troubadours uit aan zijn hof. Een van hen was Elias van Barjols, zoon van een handelaar uit Payols in Agénois. Hij viel niet alleen in de smaak van de graaf, maar ook van de gravin, die het onderwerp was van vele van zijn liederen. Hij trad daarop in bij de hospitaalbroeders van Saint-Benezet in Avignon, die zich als doel stelden bruggen over de Rhône te bouwen, zoals hun stichter, die de brug van Avignon gebouwd had.

Hij werd de vader van Raymond Berengarius IV van Provence (1198-1245
Hij trouwde, 12 of 13 jaar oud, in 1193 in ? met de 12 of 13-jarige
12887125 Gersindis van Forcalquier, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden in 1242 in ?, 61 of 62 jaar oud.
Notitie: Gersindis van Forcalquier (1180-1242) was de oudste dochter van Reinier van Sabran en van Gersindis van Forcalquier, zelf een dochter van Willem II.

Toen zij 13 jaar was, werden haar grootvader en haar grootoom verplicht om het verdrag van Aix te ondertekenen. Hierdoor werd Gersindis erfgename van het graafschap Forcalquier en zou zij trouwen met Alfons, tweede zoon van koning Alfons II van Aragón. Dit gebeurde in juli 1193 en ze werd de moeder van:
Raymond Berengarius IV
Gersindis, gehuwd met Willem II van Moncade, burggraaf van Béarn.

In 1209 stierven zowel haar grootvader, Willem van Forcalquier, als haar echtgenoot. Peter II van Aragón nam de voogdij waar voor de jonge Raymond Berengarius. Peter II delegeerde op zijn beurt het regentschap aan zijn oom Sancho, graaf van Roussillon. Als in 1213 ook Peter II in Muret gedood werd, nam Sancho het regentschap over Aragon waar en stond het regentschap over Provence af aan zijn zoon Nuno. Door deze verwarring ontstond tweespalt bij de Katalanen van Provence tussen de aanhangers van Gersinde en deze van Nuno, die de jonge graaf leek te willen verdrijven om in zijn plaats te komen. Daarvan maakte de Provençaalse adel gebruik om onrust te stoken en koos tenslotte partij voor Gersinde, verdreef Nuno, plaatste Raymond Berengarius IV onder de voogdij van zijn moeder en stelde een regentenraad aan.

Rond 1220 eiste Willem van Sabran, een neef van Willem II van Forcalquier het graafschap op. Hij maakte gebruik van de onrust in het gebied om Sisteron te overmeesteren. Door een verzoening van de aartsbisschop van Aix, verkreeg Willem een schadeloosstelling en mede hierdoor bleef hij zichzelf tot zijn dood wel graaf van Forcalquier noemen. In 1222 is de positie van Raymond Berengarius geconsolideerd en stond Gersindis hem het graafschap Forcalquier af. Zijzelf trok zich terug in het klooster van Celles.
Kind uit dit huwelijk:
I. Raymond Berengarius IV van Provence, geboren in 1198 in Aix-en-Provence (zie 6443562).
12887132 Alberic II van Dammartin, geboren omstreeks 1140 in ?. Hij is overleden op 20-09-1200 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1165 in ? met de ongeveer 25-jarige
12887133 Mathilde van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1140 in ?. Zij is overleden omstreeks 1200 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Simon van Dammartin, geboren omstreeks 1180 in ? (zie 6443566).
12887134 Willem II van Ponthieu, geboren in ?. Hij is overleden op 06-10-1221 in ?.
Notitie: Willem II Talvas van Ponthieu (-6 oktober 1221) was een zoon van Jan I van Ponthieu en van Beatrix van Saint-Pol. Hij volgde in 1191 zijn vader op als graaf van Ponthieu. Willem was gehuwd met Adelheid van Vexin, dochter van Lodewijk VII van Frankrijk, die lange tijd verloofd was geweest met Richard Leeuwenhart. Willem speelde een belangrijke rol in de oorlog van Normandië; hij voerde de Franse troepen aan in de slag bij Bouvines. Willem werd de vader van:
Maria (-1250)
Jan (1199-1214).
Hij trouwde met
12887135 Adelheid van Frankrijk, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Maria van Ponthieu, geboren in 1199 in ? (zie 6443567).
12887560 Herbaren II van der Lede, geboren omstreeks 1205 in Langerak. Hij is overleden vóór 1258 in ?, ten hoogste 53 jaar oud.
Notitie: Herbaren II van der Lede (Langerak c.1205 - voor 1258) was heer van Ter Leede en vanaf 1234 heer van Arkel (Arcelo) en het omringende land. Hij wordt op de volgende manieren genoemd; Herbaren II van der Leede (Herbertus, Harbertus; De Leide, De Leda, De Ledhe, Van der Lede) in diversen kronieken.

Hij was een zoon van Floris Herbaren van der Lede, die de heerlijkheid Lede bezat (nabij het hedendaagse Leerdam).

Herbaren ging zich tussen 1243 en 1253 heer van Arkel noemen en liet zijn domein Ter Leede na aan zijn jongere broer Jan. Hiermee werd Herbaren de stamvader van het huis Arkel.

In 1227 wordt Herbaren geridderd (wordt genoemd onder de ’Nobilis’), en neemt met de Utrechtse bisschop Otto van Lippe deel aan de Slag bij Ane, de slag verloopt dramatisch maar Herbaren weet te ontkomen. In 1230 krijgt hij het leengoed Heukelom toegewezen en werd hij ook genoemd als heer van Liesveld en Nieuwpoort. In 1251 is hij betrokken bij ontginningswerk in de Alblasserwaard en Krimpenerwaard om het land van Arkel uit te breiden.

Herbaren huwde met Aleid of Alveradis van Heusden of Mabelia van Cuyk (hij is mogelijk meerdere keren getrouwd geweest) en zij kregen de volgende kinderen:
Jan van Arkel (ca. 1233 - Gorinchem, 15 mei 1272) heer van Arkel vanaf 1253 tot 1272
Herbaren, heer van den Berghe
Otto, heer van Heukelom en Asperen. Hij had twee zoons en een dochter:
Jan van Arkel van Heukelom
Herbaren van Arkel van Heukelom
Mabelia van Arkel van Heukelom. Zij trouwde met Willem de Cock van Weerdenburg (1275-1318) heer van Weerdenburg.
Alverade van Arkel. Zij trouwde met Wouter Uten Goye heer van Goye, Hagestein en Langerak (1240-1281).
Ghiselbert Uten Goye
Mabilia
Mabel, huwde mogelijk met een neef uit het geslacht van der Lede
Hij trouwde, ongeveer 45 jaar oud, omstreeks 1250 in ? met de ongeveer 65-jarige
12887561 Aleid Alverade van Heusden, geboren omstreeks 1185 in Heusden. Zij is overleden in 1276 in ?, ongeveer 91 jaar oud.
Notitie: Notities bij Aleid Alverade van Heusden

Geboren in 1205, overleden in 1276. Zij was weduwe van Dirk Drossaert (Heer van Brederode).Bron: Adelijke voorouders van Dorian Swarts.
Haar tweede huwelijk is met Dirck van Theylingen (Dirk Drossaart), Ridder, Heer van Brederode, Nobilis, dapifer Hollandie 1215-1226, vermeld 1205-1230, overleden 1236, zoon van Willem van Theylingen.)
Nederlandse Leeuw 1954, 1966 en 1971 geven een Alveradis of Aleidis van Heusden. Schwennicke, Europaische Stammtafeln, Neue Folge, Band XVIII,Tafel geeft Alveradis van Heusden, weduwe van de heer van Brederode! Dit wordt echter niet bevestigd bij het werk van A.W.E. Dek over de Herenvan Brederode! Echter, Ned. Leeuw 2000 zegt, dat deze hele figuurAlveradis / Aleidis van Heusden als echtgenote van Herbaren van de Lede niet bestaan heeft.
(uit B. Truijens)
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan I van Arkel, geboren omstreeks 1233 in Arkel (zie 6443780).
12887562 Ricolt II van Ochten, geboren in 1190 in Ochten. Hij is overleden in 1241 in ?, 50 of 51 jaar oud. Hij trouwde (1) met N.N..
Hij trouwde (2), ongeveer 30 jaar oud, omstreeks 1220 in ? met de ongeveer 40-jarige
12887563 Maria van Bentheim, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden op 13-05-1252 in ?, 71 of 72 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Bertha van Ochten, geboren omstreeks 1230 in ? (zie 6443781).
12887568 Willem I van Horne, geboren in 1200 in ?. Hij is overleden in 1264 in ?, 63 of 64 jaar oud.
Notitie: Willem I van Horne was een edelman uit het Huis Horne die leefde van 1200-1264. Hij was heer van Horn en ook onder meer van Helmond.

In 1222 verkocht hij de heerlijkheid Helmond aan hertog Hendrik I van Brabant, waarna deze heerlijkheid onder invloed van de hertog van Brabant kwam.

Hij trouwde in 1230 met Heilwig van Altena, zus van Dirk III van Altena en Boudewijn van Altena. Zij was een dochter van Dirk II van Altena van het kasteel Altena te Almkerk.

Hun kinderen waren:
Margaretha van Horne (1230-)
Willem II van Horne (1240-1304)
Engelbert van Horne (1242-)
Dirk IV van Horne (-1272) heer van Altena. Hij is kinderloos overleden.
Hij trouwde, 29 of 30 jaar oud, in 1230 in ? met de ongeveer 20-jarige
12887569 Heilwich van Altena, geboren omstreeks 1210 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Horne, geboren in 1240 in ? (zie 6443784).
12887570 Gottfried van Leuven-Perweys, geboren omstreeks 1200 in Leuven. Hij is overleden in 1257 in ?, ongeveer 57 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 37 jaar oud, op 15-03-1237 in ? met de ongeveer 27-jarige
12887571 Aleydis Gerardsdr Berthout, geboren omstreeks 1210 in Leuven. Zij is overleden omstreeks 1250 in ?, ongeveer 40 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Agnes van Perwez, geboren in 1240 in ? (zie 6443785).
12887572 Godfried van Leuven -Gaesbeek, geboren in 1209 in ?. Hij is overleden op 21-01-1253 in Affligem, 43 of 44 jaar oud. Hij is weduwnaar van Adelheid van Berthout.
Hij trouwde (2), 33 of 34 jaar oud, in 1243 in ? met de ongeveer 23-jarige
12887573 Maria van Oudenaarde, geboren omstreeks 1220 in Leuven. Zij is overleden op 24-08-1293 in Brussel, ongeveer 73 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik van Leuven -Gaesbeek, geboren omstreeks 1243 in ? (zie 6443786).
12887574 Dirk van Beveren, geboren in 1215 in Beveren. Hij is overleden in 1275 in ?, 59 of 60 jaar oud.
Hij trouwde, 24 of 25 jaar oud, in 1240 in ? met de 9 of 10-jarige
12887575 Margaretha van Brienne, geboren in 1230 in ?. Zij is overleden in 1275 in ?, 44 of 45 jaar oud. Zij is begraven in Flines.
Kind uit dit huwelijk:
I. Isabella van Beveren, geboren omstreeks 1240 in ? (zie 6443787).
12887576 Nicolaas I van Putten, geboren in 1200 in ?. Hij is overleden in 1250 in Egmond, 49 of 50 jaar oud.
Hij trouwde, 29 of 30 jaar oud, in 1230 in ? met
12887577 Maria van Velsen, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Nicolaas II van Putten, geboren in 1230 in ? (zie 6443788).
12887580 Willem II van Strijen, geboren in 1215 in ?. Hij is overleden in 1285 in ?, 69 of 70 jaar oud.
Hij trouwde met
12887581 Elizabeth van Arkel, geboren in 1220 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem III van Strijen, geboren in 1245 in ? (zie 6443790).
12887582 Peter van Borselen, geboren in 1210 in Borsselen. Hij is overleden in 1280 in ?, 69 of 70 jaar oud.
Hij trouwde met
12887583 Hedwig van Kruiningen, geboren in 1240 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Oda van Borselen, geboren in 1255 in ? (zie 6443791).
12890624 Stefan van Beusichem van Vianen, geboren in 1195 in Beusichem. Hij is overleden in 1255 in ?, 59 of 60 jaar oud.
Notitie: Steven van Beusichem (Beusichem, 1195 - ?), Heer van Beusichem, ridder en ministerialis van de bisschop van Utrecht (1228).

Was een zoon van Hubert I van Beusichem en Johanna van Zuijlen. Hij trouwde met Ava van Sulen van Anholt, uit dit huwelijk kreeg hij de volgende kinderen:
Hubert II Schenk van Beusichem (1224-1271), heer van Beusichem, Culemborg trouwde met Margareta van Voorne, dochter van Hendrik van Voorne, stamvader van de Heren en Graven van Culemborg. Hubert III Schenk van Beuscihem, ook wel Hubert I van Culemborg, heer van Culemborg, Vuilkop) en Lanxmeer.

Zweder I van Beusichem (1225-?), heer van Vianen, trouwt met Margaretha van Vlotstale, stamvader van de Heren van Vianen.
Christine van Beusichem (1235-?), trouwt met haar neef Wouter van Zuylen van Natewisch, heer van Zuylenstein, Heulestein en Natewisch, knaap (1323), ridder (1344), zoon van Gijsbrecht I van Zuylen van Abcoude, heer van Abcoude, Zuilenburg en Natewisch, schout van Jutphaas.
Petronella van Beusichem, trouwt met haar neef Zweder I van Zuylen van Abcoude, heer van Abcoude en Duurstede, broer van voorgenoemde Wouter en eveneen zoon van Gijsbrecht I van Zuylen van Abcoude.
Hij trouwde met
12890625 Ava van Sulen van Anholt, geboren omstreeks 1200 in ?. Zij is overleden op 13-08-1263 in ?, ongeveer 63 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hubert II van Beusichem ( De Schenk ), geboren in 1224 in Beusichem (zie 6445312).
12890626 Hendrik van Voorne, geboren in 1211 in ?. Hij is overleden op 13-03-1259, 47 of 48 jaar oud.
Notitie: Notities bij Hendrik van Voorne

Hendrik, Heer van Voorne, burggraaf van Zeeland, komt in 1220 in een oorkonde van zijn vader voor. Hij wordt daarin oudste zoon genoemd. In de oorkonde van 1220 deed Dirk van Voorne een schenking. Voor zoonlief kan daaruit geconcludeerd worden dat hij dan minstens 7 jaar moet zijn. Hendrik van Voorne is derhalve uiterlijk in 1213 geboren.
Bij zijn eerste optreden als heer van Voorne zal Hendrik van Voorne (leenrechtelijk) meerderjarig - 18 jaar - zijn geweest. Daaruit volgt dat Hendrik van Voorne uiterlijk 1211 geboren moet zijn. Hij heeft een voornaam die in de hoofdstam van de Van Voornes niet eerder opduikt zodat we daardoor mogen vaststellen dat Hendrik niet de oudste zoon zal zijn geweest.
Hendrik behoort tot de naaste medespelers van Willem II, graaf over Holland en Zeeland, die in 1247 tot Roomskoning van het Duitse Rijk was gekozen, echter op 28 januari 1256, in een strafexepidie tegen de Westfriezen bij Hooghoud door dezen werd gedood, nadat hij met zijn paard en al door het ijs was gezakt en door zijn volgelingen in de steek werd gelaten; deze gebeurtenis werd destijds en nog eeuwen later als een catastrofe ervaren en dit zal niet in het minst gelden voor Hendrik van Voorne,die deelde in de glans van de positie van Willem en deze op zijn reizen als Roomskoning vaak vergezelde. Hoogstwaarschijnlijk maakte Hendrik, in het gevolg van graaf Willem II, op 6 januari 1249 te Keulen, op het Driekoningenfeest het volgende mee: de ontmoeting van de koning met de grootste geleerde van die tijd, nl. Albertus Magnus; deze dominicaan, het sieraad van de Keulse universiteit, ontving de koning in zijn klooster, waar het gezelschap in de ontvangstzaal werd binnengelaten, de geleerde liet nog even op zich wachten, intussen ergerde het hoge gezelschap zich dat er niet de moeite genomen was om de haard aan te maken in de snijdende koude die er heerste. Net toen de woede op zijn hoogtepunt was kwam Albertus binnen, blootsvoets enin zomerpij gekleed, hij nodigde zijn gasten aan de maaltijd, die buiten geserveerd zou worden, de verontwaardiging over zoveel misplaatste ascese liep onder de edellieden zo hoog op dat sommigen de koning adviseerden spoorslags te vertrekken. Maar intussen in de kloostertuin aangekomen, bleek het daar zomer, de bloemen stonden in volle bloei en het fruit kon van de bomen geplukt worden; voor zover de verwende edelen iets te klagen hadden na afloop, was het over de hitte ...; ook voor de kritische beschouwer van heden, zijn de bronnen zodanig dat er aanleiding is er een kern van waarheid in te weten.
Hendrik, heer van Voorne, machtigt, blijkens akte van 1229, de kerk van ter Doest, om Oosthoek voor de zoutwinning te mogen ontmoeren; een ruiterzegel van heer Hendrik van Voorne, d.d. 10-10-1258, berust in het archief van de Duitse Orde te Utrecht;in 1235 blijkt dat Hendrik de leenheer is van Nicolaas van Putten, heer van Putten en Strijen; hij koopt (tussen 1247-1256) van de Roomskoning, graaf Willem II, de dijkzate van de uit het einde van het derde kwart van de twaalfde eeuw daterende inlaagdijk ten noorden en oosten van het latere Rotterdam; op deze dijkzate, die sedert de aanleg omstreeks 1240 van de dam in de Rotte ter plaatse van de Hoogstraat te Rotterdam, tot droge dijk was geworden, liggen een aantal door de heren van Voorne enPolanen uitgegeven lenen; het overlijden van Hendrik levert opvolgingsproblemen op.
Hendrik van Voorne en Catharina van Cysoing huwden in 1231. In dat jaar werden de huwelijksvoorwaarden opgesteld. Catharina van Cysoing was een dochter van de in 1214 al gehuwd zijnde Jan III van Cysoing en Maria.
(bron: Gens Nostra - De Nederlandse Leeuw)

Hendrik van Voorne (ca. 1200 - 13 maart 1259) was heer van Voorne en burggraaf van Zeeland.

Hendrik werd vanaf 1220 genoemd in aktes van zijn vader Dirk II van Zeeland Van Voorne. In 1228 volgde hij zijn vader op. In 1229 gaf Hendrik een vergunning voor zoutwinning aan de abdij Ter Doest. Hij werd in 1235 vermeld als leenheer van Nicolaas I van Putten. Hendrik ontwikkelde zich tot een belangrijke hoveling van Willem II van Holland. Hendrik wordt vermeld als getuige in een aantal aktes van Willem en deed zelf enkele schenkingen (onder andere aan de Duitse Orde). Rond 1250 kocht hij van Willem gronden ten noorden en oosten van Rotterdam en gaf die uit aan leenmannen. In 1254 bevestigde hij de leenrechten van zijn broer Hugo, heer van Heenvliet.

Hendrik trouwde in 1231 met Catharina van Cysoing (ca. 1210 - 1260).
Zij kregen de volgende kinderen:
Hillegonda, zowel genoemd als echtgenote van Costijn II van Renesse als van Willem I van Brederode
Margarethe (ca. 1230 - ca. 1270), gehuwd met Hubert Schenk van Beusinchem
Albrecht van Voorne, opvolger van zijn vader
Hij trouwde, 19 of 20 jaar oud, in 1231 in ? met de 15 of 16-jarige
12890627 Catharina van Cysoing, geboren in 1215 in ?. Zij is overleden in 1260 in ?, 44 of 45 jaar oud.
Notitie: Bekende voorouders van Catharina zijn:
(1) Jan III van Cysoing en Maria van Bourghelles
(2) Jan II van Cysoing (ca. 1150 - na 1220) en Mabelia van Guines
(3) Jan I van Petegem en Cysoing (ca. 1115 - voor 1154) en Petronella van Avesnes, hertrouwd met Rogier van Landas
(4) Ingelbrecht IV van Petegem en Cysoing (ca. 1070 - na 1135), aanvoerder van de graaf van Vlaanderen tijdens de eerste Kruistocht, en een dochter van Boudewijn I van Gent (5) Ingelbrecht III van Petegem (ca. 1030 - voor 1082) en Mathilde (ca. 1050 - na 1082)
(6) Ingelbert II van Petegem (ca. 1010 - 1058) en Glismode
(7) Ingelbert I van Petegem
Kind uit dit huwelijk:
I. Margaretha van Voorne, geboren omstreeks 1230 in ? (zie 6445313).
12890628 Herbaren II van der Lede, geboren in 1205 in Arkel. Hij is overleden in 1258 in ?, 52 of 53 jaar oud.
Hij trouwde, 26 of 27 jaar oud, in 1232 in ? met de 41 of 42-jarige
12890629 Alvarade van Heusden, geboren in 1190 in ?. Zij is overleden in 1235 in ?, 44 of 45 jaar oud. Zij is weduwe van Dirk van Teijlingen van Brederode, met wie zij trouwde (1), ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1215 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan I van Arkel, geboren omstreeks 1233 in ? (zie 6445314).
12890630 Ricold I van Ochten, geboren in 1190 in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde, 24 of 25 jaar oud, in 1215 in ? met de 34 of 35-jarige
12890631 Marina van Bentheim, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden op 13-05-1252 in ?, 71 of 72 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Bertha van Ochten, geboren in 1228 in ? (zie 6445315).
12890640 Folpert II van de Leck van Wassenaar, geboren in 1180 in ?. Hij is overleden in 1249 in ?, 68 of 69 jaar oud.
Hij trouwde met
12890641 Othilda van Smithuijsen, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden in 1232 in ?, 51 of 52 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik I van de Lecke, geboren in 1220 in ? (zie 6445320).
12890642 Heinrich van Werth, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Kind van (12890642) uit onbekende relatie:
I. Jutta van Werl, geboren in 1210 in ? (zie 6445321).
12890644 Nicolaas I van Borselen, geboren omstreeks 1180 in Borsele. Hij is overleden in 1260 in ?, ongeveer 80 jaar oud.
Notitie: Nicolaas van Borssele, alias Nicolaes van Borselen, ridder en heer van Borssele 1243-1258. Op 17 augustus 1243 verleende de toen nog zeer jonge graaf Willem II te Leiden een privilege aan de kooplieden van Hamburg en van Lübeck, die in zijn land handel zouden komen drijven. Onder de getuigen vinden we Nicolaus de Bersalia. Dezelfde Nicolaus de Bersalia bevond zich dertien jaar later te Brussel onder de edelen die beloofden de vrede die tussen Vlaanderen en Holland tot stand gekomen was te zullen onderhouden. In zijn zegel, dat aan de oorkonde van 1256 bewaard is, voerde hij een dwarsbalk, terwijl het randschrift van ditzelfde zegel ons leert (iets waar over de stukken ons in het onzekere lieten) dat hij heer van Borselen was. Drie kinderen zijn van hem bekend: Petrus, Henricus en een dochter waarvan de naam onbekend is.
Hij trouwde, ongeveer 30 jaar oud, omstreeks 1210 in ? met de ongeveer 28-jarige
12890645 Jutta van Holland, geboren omstreeks 1182 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Peter van Borselen, geboren omstreeks 1210 in Borselen (zie 6445322).
12890646 Godfriet van Cruyningen, geboren in ?. Hij is overleden in 1265 in ?.
Hij trouwde omstreeks 1240 in ? met
12890647 Oda van Pumbeke, geboren in ?. Zij is overleden in 1263 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hadewich van Cruyningen, geboren omstreeks 1225 in ? (zie 6445323).
12890648 Dirk I van Wassenaer, geboren in 1197 in Voorschoten. Hij is overleden in 1245 in ?, 47 of 48 jaar oud.
Hij trouwde, 27 of 28 jaar oud, in 1225 in ? met de 19 of 20-jarige
12890649 Bertha van Teylingen, geboren in 1205 in Sasenheim. Zij is overleden in 1279 in ?, 73 of 74 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Philips II van Wassenaer, geboren in 1230 in ? (zie 6445324).
12890652 Dirk van Cuijk, geboren in 1200 in ?. Hij is overleden in 1260 in ?, 59 of 60 jaar oud.
Hij trouwde, 24 of 25 jaar oud, in 1225 in ? met de ongeveer 20-jarige
12890653 Christine van Leiden, geboren omstreeks 1205 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik van Cuijk, geboren in 1230 in ? (zie 6445326).
12890654 Gerard van Egmond, geboren in 1200 in Slot Egmond. Hij is overleden op 25-12-1242 in Candia ( Kreta ), 41 of 42 jaar oud.
Hij trouwde met
12890655 Beatrix van Haarlem, geboren in 1215 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Halewine van Egmond, geboren in 1235 in ? (zie 6445327).
12890656 Gerard I van Egmond, geboren omstreeks 1200 in Egmond. Hij is overleden op 25-12-1242 in Candia ( Kreta ), ongeveer 42 jaar oud.
Notitie: Gerard van Egmont (Latijn:Ghearardus de Egmundus), (Egmond aan den Hoef, ca. 1200 - Candia, 25 december 1242) was heer van Egmont.

Gerard was een zoon van Willem I van Egmont en Badeloch van Haarlem. Hij volgde in 1234 zijn vader op als heer van Egmont.

Gerard was een vroom man, hij liet de slotkapel wijden door de abt van Egmond in 1229 en ondernam tweemaal een tocht naar het Heilige Land. Bij zijn terugtocht in 1242 overleed hij in Candia op het eiland Kreta.

Over de echtgenote van Gerard bestaat onzekerheid. In bronnen wordt gesproken over Beatrix van Haarlem (een halfzuster van Badeloch, Gerards moeder), maar ook over Mabelia, over wie verder niets bekend is. Van Gerard zijn twee kinderen bekend:
Willem II van Egmont
Sophia van Egmont
Notitie bij publiceren: Gerard van Egmont (Latijn:Ghearardus de Egmundus), (Egmond aan den Hoef, ca. 1200 - Candia, 25 december 1242) was heer van Egmont.

Gerard was een zoon van Willem I van Egmont en Badeloch van Haarlem. Hij volgde in 1234 zijn vader op als heer van Egmont.

Gerard was een vroom man, hij liet de slotkapel wijden door de abt van Egmond in 1229 en ondernam tweemaal een tocht naar het Heilige Land. Bij zijn terugtocht in 1242 overleed hij in Candia op het eiland Kreta.

Over de echtgenote van Gerard bestaat onzekerheid. In bronnen wordt gesproken over Beatrix van Haarlem (een halfzuster van Badeloch, Gerards moeder), maar ook over Mabelia, over wie verder niets bekend is. Van Gerard zijn twee kinderen bekend:
Willem II van Egmont
Sophia van Egmont
Hij trouwde met
12890657 Beatrix van Haarlem, geboren omstreeks 1205 in ?. Zij is overleden in 1242 in ?, ongeveer 37 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Egmond, geboren omstreeks 1235 in ? (zie 6445328).
12890658 Dirk I van Teijlingen van Brederode, geboren omstreeks 1180 in Slot Brederode te Santpoort. Hij is overleden in 1236 in ?, ongeveer 56 jaar oud.
Notitie: Dirk van Teylingen, heer van Brederode (Latijn: Theodericus de Theylingen) (ca. 1180 - 1236) was heer van Brederode en drossaard van de graven van Holland.

Hij was een zoon van Willem van Teylingen, er worden mogelijk twee moeders aan hem gelinkt, Maria van Castricum of Agnes van Bentheim. Dirk (I) wordt door historici gezien als grondlegger van het huis Brederode; het grondgebied van Brederode was echter al in het bezit van zijn vader, die uit het geslacht Van Teylingen voortkwam, waardoor hij mogelijk niet de eerste heer van Brederode was.

In 1226 werd Dirk benoemd tot drossaard aan het hof van de graaf van Holland. Hij diende onder Floris IV van Holland en Willem I van Holland. Bij afwezigheid van de graaf was hij tevens zijn eerste vervanger.

Dirk huwde omstreeks 1215 met Aleid Alveradis van Heusden; zij kregen minstens zes kinderen:
Willem 2e heer van Brederode 1236—1285 - Opvolger
Dirk van Brederode 1228—±1279, rond 1255 tot ridder geslagen.
Floris van Brederode 1230—1306, heer van Doortoge en van Zegwaard
Aleidis van Brederode 1232—±1262
Catharina van Brederode 1234—?
Agnies van Brederode ±1245—±1280

Aleid van Heusden huwde na de dood van Dirk met Herbaren II van der Lede.
Hij trouwde, ongeveer 40 jaar oud, in 1220 in ? met de 29 of 30-jarige
12890659 Alvarade van Heusden, geboren in 1190 in Heusden. Zij is overleden in 1235 in ?, 44 of 45 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Ada van Brederode, geboren in 1232 in Santpoort (zie 6445329).
12890660 Willem I van Strijen, geboren in 1180 in ?. Hij is overleden in 1245 in ?, 64 of 65 jaar oud.
Notitie: Notities bij Willem I Heer van Strijen en Zevenbergen

1235 heer van Strijen genoemd, in de omgeving van de graven Floris IV en Willem II, kreeg in 1235 als Hollands leen een jaargeld van 6 pond uit de tol van Geervliet, stond in nauwe relatie met zijn naburen, de heren van Altena en van Putten, bevestigde in 1242 en 1244, met zijn broers Hendrik en Hugo, de gift van Heiligenberg, door zijn voorouders aan de adbij ter Does gedaan.
Hij trouwde, 34 of 35 jaar oud, in 1215 in ? met de 19 of 20-jarige
12890661 Christine van Lienden, geboren in 1195 in Lienden. Zij is overleden op 01-12-1254 in ?, 58 of 59 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Strijen, geboren in 1215 in ? (zie 6445330).
12890662 Herbaren II van der Lede, geboren omstreeks 1205 in Langerak. Hij is overleden vóór 1258 in ?, ten hoogste 53 jaar oud.
Notitie: Herbaren II van der Lede (Langerak c.1205 - voor 1258) was heer van Ter Leede en vanaf 1234 heer van Arkel (Arcelo) en het omringende land. Hij wordt op de volgende manieren genoemd; Herbaren II van der Leede (Herbertus, Harbertus; De Leide, De Leda, De Ledhe, Van der Lede) in diversen kronieken.

Hij was een zoon van Floris Herbaren van der Lede, die de heerlijkheid Lede bezat (nabij het hedendaagse Leerdam).

Herbaren ging zich tussen 1243 en 1253 heer van Arkel noemen en liet zijn domein Ter Leede na aan zijn jongere broer Jan. Hiermee werd Herbaren de stamvader van het huis Arkel.

In 1227 wordt Herbaren geridderd (wordt genoemd onder de ’Nobilis’), en neemt met de Utrechtse bisschop Otto van Lippe deel aan de Slag bij Ane, de slag verloopt dramatisch maar Herbaren weet te ontkomen. In 1230 krijgt hij het leengoed Heukelom toegewezen en werd hij ook genoemd als heer van Liesveld en Nieuwpoort. In 1251 is hij betrokken bij ontginningswerk in de Alblasserwaard en Krimpenerwaard om het land van Arkel uit te breiden.

Herbaren huwde met Aleid of Alveradis van Heusden of Mabelia van Cuyk (hij is mogelijk meerdere keren getrouwd geweest) en zij kregen de volgende kinderen:
Jan van Arkel (ca. 1233 - Gorinchem, 15 mei 1272) heer van Arkel vanaf 1253 tot 1272
Herbaren, heer van den Berghe
Otto, heer van Heukelom en Asperen. Hij had twee zoons en een dochter:
Jan van Arkel van Heukelom
Herbaren van Arkel van Heukelom
Mabelia van Arkel van Heukelom. Zij trouwde met Willem de Cock van Weerdenburg (1275-1318) heer van Weerdenburg.
Alverade van Arkel. Zij trouwde met Wouter Uten Goye heer van Goye, Hagestein en Langerak (1240-1281).
Ghiselbert Uten Goye
Mabilia
Mabel, huwde mogelijk met een neef uit het geslacht van der Lede
Hij trouwde, ongeveer 45 jaar oud, omstreeks 1250 in ? met de ongeveer 65-jarige
12890663 Aleid Alverade van Heusden, geboren omstreeks 1185 in Heusden. Zij is overleden in 1276 in ?, ongeveer 91 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Elisabeth van Arkel, geboren in 1220 in ? (zie 6445331).
12890700 Dirck Graward, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
12890701 N.N..
Kind uit dit huwelijk:
I. Peter Grauwert, geboren omstreeks 1266 in ? (zie 6445350).
12890702 Wouter van Zuylen, geboren in 1245 in ?. Hij is overleden op 10-12-1295 in ?, 49 of 50 jaar oud.
Hij trouwde met
12890703 Christina Stevensdr van Beusichem, geboren omstreeks 1245 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Berta van Zuylen, geboren omstreeks 1270 in ? (zie 6445351).
12890736 Jan II van Arkel, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
12890737 Bertrouda van Sterkenborg, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan III van Arkel, geboren omstreeks 1280 in ? (zie 6445368).
12890738 Albrecht van Voorne, geboren vóór 1247 in ?. Hij is overleden op 30-12-1287 in ?, minstens 40 jaar oud. Hij is begraven in Abdij van Loosduinen.
Notitie: Albrecht van Voorne (vóór 1247 - 30 december 1287) was heer van Voorne en burggraaf van Zeeland.

Albrecht van Voorne was de zoon en opvolger van Hendrik van Voorne, burggraaf van Zeeland, ridder, overleden ca. 1260-1261 en Catharina van Cysoing. Hij was een hoveling van Floris V van Holland en vergezelde hem in 1268 naar Brugge. Albrecht werd begraven in de abdij van Loosduinen.

Albrecht was gehuwd met Aleyd van Loon (ca. 1240 - ca. 1275), weduwe van Dirk II van Valkenburg en dochter van Arnold IV van Loon en Johanna van Chiny. Zij kregen een dochter Mabelia ( 1273 - 26 februari 1313) die trouwde met Jan III van Arkel (14e eeuw). Albrecht hertrouwde in 1275 met Catharina van Durbuy, zij kregen een zoon: Gerard van Voorne, opvolger van zijn vader.
Hij trouwde met
12890739 Aleyd van Loon, geboren omstreeks 1240 in ?. Zij is overleden omstreeks 1275 in ?, ongeveer 35 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Mabelia van Voorne, geboren in 1273 in ? (zie 6445369).
12890740 Diederik VIII van Kleef, geboren in 1256 in ?. Hij is overleden in 1305 in ?, 48 of 49 jaar oud.
Notitie: Diederik VIII van Kleef (Diederik VI volgens een andere telling) (1256-1305) was een zoon van Diederik VII van Kleef en Adelheid van Heinsberg.

In 1275 volgde hij zijn vader op als graaf van Kleef. Hij stond zijn broer Diederik het graafschap Hülchrath af, maar kocht hem later de heerlijkheid Linn af. Hij koos partij voor Rooms koning Rudolf I die hem aanstelde tot landsvrederechter aan de Beneden-Rijn. Diederik kwam tussenbeide in de Limburgse erfenisoorlog en nam deel aan de slag bij Woeringen in 1288, waardoor hij zich, net zoals zijn bondgenoten, losmaakte van de invloed van de aartsbisschop van Keulen.

Diederik was gehuwd met:
Margaretha (-1281), dochter van graaf Otto II van Gelre
Margaretha van Habsburg, dochter van graaf Everhard I van Kyburg-Laufenburg,

en werd vader van:
Adelheid, die huwde met graaf Hendrik I van Waldeck (-1348)
Catharina , non
Otto van Kleef (1278-1310)
Margaretha, die huwde met Hendrik van Lodi, zoon van Gwijde van Dampierre (-1337)
Agnes (-1361), die in 1312 huwde met graaf Adolf VI van Berg(-1348)
Irmgard, die huwde met Gerhard I van Horn, graaf van Altena
Anna (-1378), die huwde met Godfried IV van Cuyck-Arnsberg (-1371)
Maria, non in Bedburg
Diederik IX van Kleef
Jan (1293-1368).
Hij trouwde (2) met Margaretha van Habsburg-Kiburg-Laufenburg.
Hij trouwde (1) met
12890741 Margaretha van Gelre, geboren in ?. Zij is overleden in 1281 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Otto van Kleef, geboren in 1278 in ? (zie 6445370).
12982304 Hendrik III van Kuyc, geboren omstreeks 1195 in ?. Hij is overleden in 1254 in ?, ongeveer 59 jaar oud.
Notitie: Beroep: Heer van Kuyc en van Grave.
1233-1254, Heer van Merum en half Asten


Hendrik III van Cuijk was een edelman die leefde van 1200-1250. Hij was een zoon van Albert van Cuijk en Hadewych van Merheim en heer van Cuijk.

Hendrik trouwde omstreeks 1220 met nn. van Putten, en ze kregen de volgende kinderen:
Agnes van Cuyk (ca. 1220-). Zij trouwde in 1240 met Rudolf I de Cock van Weerdenburg (De Chatillon) (1210-1280). In 1265 wordt hij heer van Hiern, Neerijnen, Oppijnen en Meteren. Hij bouwde in 1265 het Kasteel Waardenburg. Uit haar huwelijk werd geboren:
Rudolf II de Cock van Weerdenburg (-1316)
Hendrik de Cock
Gijselbert de Cock
Willem de Cock
Alverardis van Cuijk (ca. 1224-)
Jan I van Cuijk (1230-)

Later hertrouwde hij met Aleidis van der Aa van Randerode. Ze kregen een kind:
Willem van Cuijk (1240-)

Aleidis hertrouwde in 1254 met Willem I van Boxtel.
Hij trouwde (2), ongeveer 35 jaar oud, omstreeks 1230 in ? met Aleydis van Randerode (geb. 1215), ongeveer 15 jaar oud.
Hij trouwde (1), ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1220 in ? met
12982305 N.n. van Putten.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan I van Kuyc, geboren omstreeks 1230 in Cuijk (zie 6491152).
12982306 Hendrik II van Nassau, geboren omstreeks 1190 in ?. Hij is overleden op 25-01-1251 in ?, ongeveer 61 jaar oud.
Notitie: Hendrik de Rijke van Nassau (ca. 1190–ca. 1247) was van 1198 tot zijn dood graaf van Nassau.

Hendrik II was de oudste zoon van graaf Walram I van Nassau en zijn echtgenote, Kunigunde van Ziegenhain, dochter van graaf Poppo II van Nidda.

Volgens vele bronnen werd hij geboren rond 1190. Volgens A.W.E. Dek is de geboortedatum van Hendrik rond 1180, zich baserend op het feit dat zijn vader deelnam aan de Derde Kruistocht tussen 1189 en 1190. Na de dood van Walram I in 1198 is Hendrik hem opgevolgd als graaf van Nassau. (Vermits geen melding van een voogd of een regent(es), kan verondersteld worden dat hij meerderjarig was, weer gebaseerd op 1180 als geboortejaar.) Hij deelde zijn regering met zijn jongere broer, Robert(IV) tot 1239.

In de politiek van de Heilige Roomse Rijk was Hendrik een loyale aanhanger van de Hohenstaufers. Maar tussen 1209 en 1211 verdedigde hij de rivaal Otto IV van Brunswijk als keizer, waarna hij weer Frederik II zou steunen. Tussen 1212 en 1214 hield hij de aartsbisschop van Trier, Theoderik II gevangen, een tegenstander van Frederik II,

Tegen het einde van de 12e eeuw had Walram I zijn machtspositie kunnen uitbreiden bij de Niederlahn. Als erfgenaam van de graven van Arnstein volgde hij deze op als de voogd van de aartsbisschop van Trier in: Koblenz, Pfaffendorf (nu deel van Koblenz), Niederlahnstein en Humbach (Montabaur). Maar rond 1230 werd de invloed van Trier in de omgeving van de Rijn en de Lahn sterk genoeg om met Nassau te concurreren. De aartsbisschop had Montabaur versterkt in 1217 om zijn bezettingen te versterken op de rechteroever van de Rijn tegen Nassau.

Hendriks vader kreeg het Königshof Wiesbaden van keizer Frederik I als dank voor zijn steun aan de keizer in de conflicten rond 1170–1180. De bezittingen van het graafschap Nassau in dit gebied werden uitgebreid rond 1214 toen Hendrik de keizerlijke voogdij (Reichsvogtei) ontving over de stad en het gebied Koningssondergau die hij hield als leengebied.

Rond 1200 begonnen Hendrik en zijn broer Robert IV met de bouw van kasteel Sonnenberg op de uitloper van Spitzkippel-hoogte in het Taunusgebergte boven Wiesbaden. Dit was bedoeld als bescherming tegen de aartsbisschop van Mainz en zijn vazallen. Een van die vazallen waren de heren van Eppstein, die de landen aangrenzend Wiesbaden bezaten. Maar het kathedraalkapittel van Sint Martin in Mainz claimde Sonnenberg als de bezitting van Mainz. Om dit recht te zetten betaalde Nassau 30 marken aan het kathedraalkapittel in 1221 om het land van de Sonnenberg kasteel te verkrijgen. Hendrik werd ook gedwongen om de aartsbisschop van Mainz te erkennen als leenheer en bezitter van Sonnenberg.

In 1224 kreeg Hendrik steun van de aartsbisschop van Keulen, Engelbert II. Hij benoemde Hendrik als zijn Maarschalk en Schenk (een titel die oorspronkelijk kop-drager betekende). Maar in ruil voor zijn bescherming tegen de aartsbisschoppen van Mainz en Trier moest Hendrik de helft van Siegen afstaan aan Keulen. Niet aangetast door deze manier van regeren behield Nassau zijn rechten op de regio om Siegen: de hoge juridictie (Hohe Gerichtsbarkeit) en wildrecht (Wildban) uitdrukkelijk tot 1259.

In 1231 woonde Hendrik de Rijksdag van Worms bij en in 1232 was hij bij de keizerlijke vergadering in Ravenna van keizer Frederik II.

Hendriks broer, Robert IV was lid van de Duitse Orde in 1230. Bij zijn dood in 1239 liet hij zijn erfenis na bij de Duitse Orde. Hendrik kwam onmiddellijk in geschil met de orde, hij wilde niet dat zijn rijk werd verdeeld.

Hendrik had ook de voogdij over het bisdom van St. George in Limburg an der Lahn tijdens de bouw van de kathedraal in Limburg. In 1239 verhuisde hij – op aanraden van zijn vazal Friedrich van Hain - het inkomen van de Netphen gemeente naar de Premonstratenzer kapel abdij nabij Hilchenbach. Zijn afstammelingen namen het beschermheerschap over van het klooster.

In 1247 steunde Hendrik de keuze van de tegenkoning Willem II van Holland. Deze bevestigde alle keizerlijke bezittingen en gaf hem het recht om munten te slaan.

De politiek van Hendrik in de omgeving van Herborn, maakte de lokale aristocratische families boos. Rond 1240 bouwt Hendrik het kasteel Dillenburg om de afvalligen beter te kunnen onderwerpen. In 1248 begon de eeuwenlange Dembacher vete, waarin ook Hesse werd betrokken alsook in de context met de Thurgische opvolgingsoorlog. Hendrik overleed op 25 januari 1251 en nam afstand als graaf in 1247.


Met zijn vrouw Machteld van Gelre (1190–1247) krijgt hij ten minste negen kinderen; vermoedelijk komt daar zijn bijnaam de rijke vandaan:
1.Rupert, kreeg Dietz in leen van de aartsbisschop van Trier
2.Walram (ca. 1220–ca. 1290), de stamvader van de "Walramse linie" van het Huis Nassau
3.Otto (ca. 1225–ca. 1289), de stamvader van de "Ottoonse linie" van het Huis Nassau
4.Hendrik, monnik in Arnstein
5.Gerhard (? – 2 mei 1311 (?)), geestelijke: o.a. in Luik, Maastricht, Aken en Tiel.
6.Jan (ca. 1230 – 13 juli 1309), geestelijke, o.a. elect van het Sticht Utrecht
7.Jutta van Nassau (?–1313), huwde met Jan I van Cuijk, heer van Merum
8.Elisabeth (1225 – 6 januari 1295 of 1311), huwde Gerhard III van Eppenstein
9.Catharina (1227 – 27 april 1324), werd in 1249 abdis van het klooster Altenburg bij Wetzlar

Twee van zijn zonen, Walram en Otto (de andere drie waren geestelijke geworden), verdeelden op 17 december 1255 de Nassause landen. Hiermee ontstonden de Ottoonse en Walramse linie van het Huis Nassau. Deze eerste verdeling van de Nassause landen stond later bekend als de "Prima divisio".
Hij trouwde met
12982307 Machteld van Gelre, geboren in 1190 in ?. Zij is overleden in 1247 in ?, 56 of 57 jaar oud.
Notitie: Machteld van Gelre (1190 - 1247) was een dochter van Otto I van Gelre en Richarda van Beieren.
Zij was gehuwd met graaf Hendrik II van Nassau en werd de moeder van:

1.Rupert (ca. 1220 - 19-09-1247), Ridder van de Duitse Orde
2.Walram (ca. 1220 - ca. 1290), de stamvader van de "Walramse linie" van het Huis Nassau
3.Otto (ca. 1225 - ca. 1289), de stamvader van de "Ottoonse linie" van het Huis Nassau
4.Hendrik, monnik in Arnstein
5.Gerhard (ca. 1230 - 2 mei 1311 (?)), geestelijke, onder andere in Luik, Maastricht, Aken en Tiel
6.Jan (ca. 1230 - 13 juli 1309), geestelijke, onder andere elect van het Sticht Utrecht
7.Jutta van Nassau (ca. 1225 - ca. 1313), huwde met Jan I van Cuijk, heer van Merum
8.Elisabeth (1225 - 6 januari 1295, ca. 1306 of 1311), huwde Gerhard III van Eppenstein
9.Catharina (1227 - 27 april 1324), werd in 1249 abdis van het klooster Altenburg bij Wetzlar.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jutta van Nassau, geboren in 1225 in ? (zie 6491153).
12982308 Johan van Gymnich, geboren omstreeks 1200 in ?. Hij is overleden op 14-02-1242 in ?, ongeveer 42 jaar oud.
Hij trouwde met
12982309 N.N. van Dudelingen, geboren omstreeks 1210 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Wenemar van Gymnich, geboren omstreeks 1240 in ? (zie 6491154).
12982320 Rodolphus de Chatillon de Cocq, geboren omstreeks 1210 in ?. Hij is overleden omstreeks 1284 in ?, ongeveer 74 jaar oud.
Hij trouwde met
12982321 Agnes van Cuyc, geboren omstreeks 1220 in ?. Zij is overleden omstreeks 1265 in ?, ongeveer 45 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik de Cocq, geboren omstreeks 1245 in ? (zie 6491160).
12982400 Willem II van Egmond, geboren omstreeks 1235 in ?. Hij is overleden op 20-03-1304 in ?, ongeveer 69 jaar oud.
Notitie: Willem van Egmont (1235? - 20 maart 1304) was heer van Egmont.

Willem was een zoon van Gerard van Egmont. Over zijn moeder bestaat onzekerheid: bronnen spreken over Beatrix van Haarlem én over Mabilia.

Hij volgde in 1242 zijn vader op als heer van Egmond. Omdat hij op dat moment nog niet meerderjarig was, stond hij tot 1248 onder gezag van een regent, zijn achterneef Wouter "Stoutkind" van Egmont.

Willem was gehuwd met Ada (over wie verder niets bekend is). Het echtpaar had twee kinderen:
Gerard (1260?-1300), gehuwd met Elisabeth van Strijen
Halewina, gehuwd met Hendrik van Cuyck, burggraaf van Leiden

In 1258 stond hij de ambachten Oterleek, Ouddorp, Oudkarspel, Spanbroek en Wadeweij af aan graaf Floris V van Holland, in ruil waarvoor hij het ambacht Warmenhuizen in leen kreeg. Hij breidde zijn gebied ook uit door aankopen, onder meer van Huisduinen. Hij nam in 1282 deel aan een veldtocht van Floris V naar Friesland.

Na de moord op Floris V in 1296 begeleidde hij de nieuwe graaf Jan I van Holland op een tocht naar Engeland, waar Jan ging trouwen met een dochter van de Engelse koning.

Zijn vrouw Ada overleed in 1297 en zijn zoon Gerard in 1300. Bijgevolg werd hij na zijn overlijden in 1304 als heer van Egmont opgevolgd door zijn kleinzoon, Willem III


Notities bij Willem II van Egmond

Hij is begraven in de kloosterkerk te Egmond.
In 1242 volgde hij zijn vader in de lenen op onder voogdij van Wouter van Egmond, die nog in 1248 als zodanig wordt vermeld.
Hij was ridder en advocatus van de Egmondse abdij. Hij stond omstreeks 1258 zijn ambachten Oudkarspel, Oudorp, Wadweij, Spanbroek en Oterleek aan Floris, voogd van Holland, af en ontving daarvoor het ambacht Warmenhuizen van de grafelijkheid in leen. Hij breidde zijn gebied uit door koop van Huisduinen en andere rechten en goederen in die noordelijke duinstreek.
Men vindt heer Willem in de omgeving van de graven van Holland Floris V en Jan I, de bisschoppen van Utrecht en de abten van Egmond. Hij was een gunsteling van graaf Floris V, die met zijn zoon de Engelse partij was toegedaan.
Na de moord op graaf Floris V ging hij met zijn schoonzoon de burggraaf van Leiden, de abt van Egmond en de heer van Brederode naar Engeland om van Eduard I overzending van de zoon van Floris, de jonge graaf Jan I, te verzoeken.
Voornoemde heren woonden op 07-01-1297 te Ipswich het huwelijk van de graaf met de dochter van Eduard I bij en brachten hem naar het vaderland.
Van de goederen van heer Willem II van Egmond geeft Jhr. P. Beelaerts van Blokland in het artikel in de Nederlandsche Leeuw 1938 op pag.28 het volgende overzicht:

A. Abdijlenen.
1. In Rijnegom 19 ghersen in erfhuur, waarvoor jaarlijks 19 solidi pacht werd betaald. Hij gaf deze in 1268 aan de Abdij.
2. Altrudelant onder Rijnegom, in 1228 door zijn grootvader Willem I in erfpacht verkregen voor 3 librae en 15 denarii. In 1252 gaf Abt Lubbert I uit deze jaarpacht 3 librae aan het convent.
3. Land en rechten tussen Arem en Winnem. Graaf Floris V verklaarde in 1283 de brieven gezien te hebben, die deze rechten bezegelden. In 1215 was hierover een geschil geweest.
4. Tienden te Winnem, genoemd op 8 okt 1248 als hij nog minderjarig is.
5. Land tussen Warmond en Poelgeest, genoemd in een charter van 29 mrt 1276.

B. Grafelijke lenen.
Van de Grafelijkheid van Holland had hij in leen het ambacht en de tienden van Oud-Karspel, Wadwey, Spanbroek en Oterleek, welke hij echter met medewerking van de leenheer Floris, voogd van Holland (1256-1258) ruilde tegen ambacht, tienden , visserij enz. van Warmenhuyzen, hetwelk graaf Floris V in 1290 bevestigde. Na de verovering van West-Friesland (1282) kocht hij in 1283 voor 250 librae Huisduinen en Ouddorp, zodat in het grafelijk register zijn lenen als volgt geboekt staan:
"Har Willem van Egmonde die Zijpe ende X pont ghelts te Harlem, te Wermerhusen ende Tutinghehorne XXV pont gheltsende ’t ambacht van Wermerhusen ende Tutinghehorne".
Onzeker is het, of hij de in 1223 vermelde 10 morgen in de Poel in leen had en de buitengronden tussen Petten en Groet nog bezat. In het bescheid van 1295,96 lezen we onder par.25 (zie de Fremery, Supplement no.309): "Int ambocht van Benthuz en tusschen die Wake ende de Zuette, te halven vene, vinden wi haren Willem van Egmonde, alsoe alse sine hantveste spreken".

C. Allodiaal goed.
1. Het huis op den Hoef, alwaar hij ballingen mocht houden.
2. Een huis onder Oegstgeest.
3. Land te Hemert. Abdij van Egmond; toegangsnummer: 356;
4. Regestenlijst:
37.1248 October 8 (in crastino dedicationis ecclesie nostre) Lubbertus, abt van Egmonda, verklaart met toestemming van zijn kapittel de tiende in Wijnnem, welke Wilhelmus van Egmonde, heer Gerardusz, in pand had, in leen gegeven te hebben op dezelfde voorwaarde, als deze andere goederen van de abdij in leen had.
Afschrift (Inv.no. 3, fol, 21).
79.1264 April 1 (Kalendis Aprilis) Nicolaus, abt van Hecmunda, draagt op verzoek van zijn getrouwe, Wilhelmus de Ekmonda het beheer der meierij van Rynnighem op aan Walterus, genoemd Friso en wel voor den duur van zijn leven, wanneer hij deze functie richtig vervult.
Afschrift (Inv.no. 3, fol, 42 vo).
91.1268 Mei 26 (in vigilia Pentecostes) Wilhelmus de Ekmunt, verklaart af te staan aan heer Nicholaus, abt van het klooster van Ekmunda, 19 grazen land bij Reninghim, die hij van het klooster in erfhuur had.
a. Gevidimeerd in den brief d.d. 1356 Mei 13 (Reg.no. 363).
b. Afschrift (Inv.no. 3, fol, 47).
101.1283 juni 27 (t Aelbrechtsberghe des Sonnendaghes na sente Jansdach te midsomer) Florens, graaf van Hollant, oorkondt, dat zijn getrouwe leenman heer Willaem van Egmonde, ridder, vóór hem door mannen en brieven van het klooster van Egmonde bewezen heeft, dat hij tussen Aremmerswette en Winnemerswette het hoge en lage gerech t van het klooster "vrielic" houdt en dat hij op zijn huis te Rinnighem en op de Groote hoeve, waar zijn huis op staat, de ballingen van den graaf mag herbergen, mits deze den graaf en het land van hieruit niet zullen benadelen.
Afschrift (Inv.no. 1, fol, 10).
109.1288 October 31 (in vigilia Omnium Sanctorum) Florentius, abt van Egmonda, verklaart, dat de leengoederen, welke heer Wilhelmus de Hecmunda van de abdij houdt, zullen vererven op den oudsten zoon uit het wettig huwelijk van Gerardus, zoon van Wilhelmus, indien Geraldus vóór Wilhelmus sterft.
Afschrift (Inv.no. 3, fol, 50).
124.1301 October 21 (Lateranis duodecimo Kalendas Novembris pontificatus nostri anno septimo) Paus Bonifacius bevestigt op verzoek van Wilhelmus de Hecmunda, edele, alle brieven, die hij van het klooster van S. Adalbertus aangaande zijn lenen bezit, hetzij deze door den abt alleen, hetzij door abt en convent bezegeld zijn.
Afschrift (Inv.no. 3, fol, 25 vo).
Hij trouwde, ongeveer 17 jaar oud, omstreeks 1252 in ? met de ongeveer 20-jarige
12982401 Ada van Brederode, geboren in 1232 in Santpoort. Zij is overleden op 20-01-1297 in ?, 64 of 65 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Gerard II van Egmond, geboren in 1250 in Egmond (zie 6491200).
12982402 Willem II van Strijen, geboren omstreeks 1215 in ?. Hij is overleden in 1285 in ?, ongeveer 70 jaar oud.
Notitie: Willem van Strijen

Birthdate: circa 1215
Death: Died 1285

Immediate Family:

Son of Willem I, heer van Strijen en Zevenbergen and Christina van Lynden
Husband of Elisabeth van der Lede and Mathildis van Randerrath
Father of Willem III van Strijen;
Elisabeth van Strijen;
Hugeman van Strijen van Zevenbergen and heer
Tieleman van Mathildensone van Strijen


Occupation: ridder, Dominus de Strene, Heer van Strijen vermeld 23-4-1252 - 15-10-1256
Hij begon een relatie (2) met Mathildis Randerrath.
Hij trouwde (1) met
12982403 Elizabeth van Arkel, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Elisabeth van Strijen, geboren in 1265 in Strijen (zie 6491201).
12982408 Arnold van Amstel, geboren omstreeks 1240 in ?. Hij is overleden in 1291 in ?, ongeveer 51 jaar oud.
Hij trouwde met
12982409 Johannna van Zuylen van Ijsselstein, geboren omstreeks 1230 in ?. Zij is overleden omstreeks 1290 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Gijsbrecht van Amstel, geboren omstreeks 1260 in ? (zie 6491204).
12982410 Otto van Arkel, geboren omstreeks 1237 in ?. Hij is overleden omstreeks 1283 in ?, ongeveer 46 jaar oud.
Hij trouwde met
12982411 Mechteld van Heusden, geboren omstreeks 1245 in ?. Zij is overleden omstreeks 1283 in ?, ongeveer 38 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Bertha van Arkel van Heukelom, geboren in 1265 in ? (zie 6491205).
12982432 Jan II van Arkel, geboren omstreeks 1255 in ?. Hij is overleden op 27-03-1297 in St-Pancras, ongeveer 42 jaar oud. Hij is begraven in Gorinchem.
Notitie: Jan Herbaren II van Arkel (ca. 1255 - Sint Pancras, 27 maart 1297) was heer van Arkel vanaf 1269 tot zijn dood.

Hij was een zoon van Jan I van Arkel en Bertha van Ochten. Hij was vóór 1269 nog minderjarig, zodat het regentschap door zijn moeder werd waargenomen. Jan komt in meerdere akten voor. In 1273 kocht hij de havenplaats Gorinchem van de graaf van Bentheim. In 1281 werd hij tot ridder geslagen door Floris V, de graaf van Holland. In 1288 nam hij aan Brabantse zijde deel aan de Slag bij Woeringen. In 1290 erkende hij Floris als zijn leenheer voor zijn kasteel in Gorinchem en kreeg daarvoor in ruil het recht om er tol te heffen. Jan was een van de ondertekenaars van een brief van de Hollandse adel aan koning Eduard I van Engeland. Floris leende in 1292 12.000 Hollandse ponden van Jan van Arkel, Richoud van Noordeloos (ongetwijfeld een achterneef van Jan) en Lambrecht de Vriese. Toen Floris in 1296 werd vermoord, nam Jan samen met de heren van Wassenaar en van Borsselen het bestuur van Holland tijdelijk op zich. In 1297 kwam hij om het leven bij de Slag van Vronen. Hij werd begraven in Gorinchem.

Jan huwde met Bertrouda van Sterkenborg, dochter van Gerard van Sterkenburg, met wie hij drie kinderen kreeg;
Jan III (1280-1324)
Mabilia (1284-1317) trouwde met Zweder II van Zuylen van Abcoude (1307-1347), heer van Abcoude en Wijk bij Duurstede.
Herbaren (ca. 1285 - ca. 1325), heer van verspreide bezittingen in de Groote of Hollandsche Waard, de Alblasserwaard, de Vijfherenlanden en het Land van Altena, bekend als Herbaren van Arkel heer van Molenaarsgraaf. Hij trouwde met Odilia van Cuijk (ca. 1295 - voor 1317).
Nicolaas (1280/85-1345), heer van Emmikhoven, regent van Arkel (1324-?), was rentmeester onder zijn neef bisschop Jan van Arkel (vandaar ook wel Claes Oem van Arkel genoemd) en sneuvelde bij de Slag bij Warns. Hij was gehuwd met Lijsbeth van Emmikhoven (1275-1320).
Hij trouwde met
12982433 Bertrouda van Sterkenborg, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan III van Arkel, geboren omstreeks 1275 in ? (zie 6491216).
12982448 Willem IV van Gulik, geboren in 1210 in ?. Hij is overleden op 16-03-1278 in Aken ( Duitsland ), 67 of 68 jaar oud.
Notitie: Willem IV van Gulik (?, 1210 - Aken, 16 maart 1278) was een zoon van graaf Willem III van Gulik en Mathilde van Limburg.

In 1219 volgde hij zijn vader op als graaf van Gulik. Tot 1225 stond hij onder voogdij van zijn oom Everhard van Hengenbach. Willem consolideerde de macht van Gulik, maar stootte daarbij op de concurrentie van de aartsbisschop van Keulen. Er ontstond een felle strijd tussen Gulik en Keulen. Tijdens het hoogtepunt van deze strijd hield Willem IV de aartsbisschop van Keulen, Engelbert II van Valkenburg, drie jaar gevangen in de burcht Nideggen.

Willem werd samen met zijn zoon Willem in 1278 gedood door de burgerij van Aken gedood. De moordaanslag vond plaats in de Jacobstraat, vóór het Wittevrouwenklooster, toen hij probeerde belastinggeld te innen voor koning Rudolf I van Habsburg. De Akenaren werden in 1280 veroordeeld tot het betalen van een hoog bedrag aan smartengeld. Zij moesten 15.000 mark aan zijn weduwe Richardis overmaken. Richardis en haar zonen Walram, Otto en Gerard waren op het proces aanwezig.

Willem was gehuwd met:
Margaretha van Gelre, dochter van graaf Gerard III van Gelre, in 1237,
Richardis van Gelre, eveneens een dochter van graaf Gerard III van Gelre,

en werd vader van:
Mathilde, gehuwd met Johan I van Rieneck, graaf van van Loon-Chiny (-1279)
Margaretha (-1292), gehuwd met Dieter V van Katzenelnbogen (-1276)
Willem (-1278), gehuwd met Maria van Dampierre (-1297), dochter van Gwijde van Dampierre
Richardis, gehuwd met graaf Willem van Salm-Vianden
Blancefloer, gehuwd met graaf Hendrik I van Sponheim-Kreuznach (-1289)
Otto, proost van Sint-Servaas in Maastricht en aartsdiaken in Luik
Walram (-1297), proost van de dom van Aken, later graaf van Gulik
Pironetta, in 1277 gehuwd met graaf Lodewijk van Arnstein (-1313)
Catharina, gehuwd met graaf Johan van Arberg
Gerard (-1328), opvolger van Walram als graaf van Gulik
Mechtildis.
Hij is weduwnaar van Richardis van Gelre.
Hij trouwde (2), 26 of 27 jaar oud, in 1237 in ? met
12982449 Margaretha van Gelre, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Gerard VII van Gulik, geboren in ? (zie 6491224).
12982464 Diederik II van Meurs, geboren in ?. Hij is overleden in 1260 in ?.
Hij trouwde in 1245 in ? met de ongeveer 20-jarige
12982465 Elizabeth van Altena, geboren omstreeks 1225 in ?. Zij is overleden in 1275 in ?, ongeveer 50 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Diederik III van Meurs, geboren in ? (zie 6491232).
12982466 Gerlach I van Isenburg, geboren in 1246 in ?. Hij is overleden in 1303 in ?, 56 of 57 jaar oud. Hij trouwde (1), 4 of 5 jaar oud, in 1251 in Limburg ad Hessen met Imagina van Blieskastel (±1230-1298), ongeveer 21 jaar oud.
Hij trouwde (2), ten hoogste 13 jaar oud, vóór 1259 in ? met
12982467 Elizabeth van Kleef, geboren in ?. Zij is overleden in 1283 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Margaretha van Isenburg-Arenfels, geboren in ? (zie 6491233).
12982472 Frederik III van Rheden, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
12982473 N.N. van Wish, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Frederik IV van Baer, geboren omstreeks 1272 in ? (zie 6491236).
13083648 Hendrik I van Gelre, geboren omstreeks 1117 in ?. Hij is overleden in 1182 in ?, ongeveer 65 jaar oud.
Notitie: Hendrik I van Gelre (tussen 1117 en 1120 - tussen 27 mei en 10 september 1182) was graaf van Gelre.

Hendrik volgde in 1131/1133 zijn vader op als graaf Geldern en Wassenberg, in 1138 erfde hij het graafschap Zutphen van zijn moeder. Hendrik had goede relaties met het aartsbisdom Keulen en met keizer Frederik I van Hohenstaufen. Daardoor wist hij zijn positie in het hele gebied van Friesland tot aan de Maas uit te breiden met een aantal versnipperde bezittingen. Hij verkeerde daardoor op gespannen voet met de bisschoppen van Utrecht, Luik, Münster (stad) en Paderborn (stad), en met de abt van Corvey. Daarom sloot Hendrik een verbond met de stad Utrecht maar moest dat onder Hollandse druk weer opzeggen.

Hendrik overleed in 1182 en werd opgevolgd door zijn zoon Otto I. Hij werd begraven in het klooster Kamp.

Hendrik was een zoon van Gerard II van Gelre en Ermgard van Zutphen. Hij trouwde (ca. 1135) met Agnes van Arnstein (ca. 1130 - voor < 1179), erfdochter van Arnstein. Zij kregen de volgende kinderen:
Gerard van Gelre, kort voor zijn vader overleden en begraven in Zutphen. Gehuwd met Ida van Boulogne in haar tweede huwelijk, maar ze kregen geen kinderen.
Otto, opvolger van zijn vader
Agnes, in 1168 gehuwd met graaf Hendrik I van Namen. Zij verliet Hendrik en trok in een klooster, ondanks diens beroep op paus Alexander III. Uiteindelijk werd een verzoening bemiddeld tussen Agnes en Hendrik, door graaf Filips van Vlaanderen en de aartsbisschop van Keulen. Hendrik had namelijk geen erfgenamen en het was voor deze heren wenselijk dat er wel een erfgenaam zou komen omdat anders graaf Boudewijn IV van Henegouwen zijn bezittingen zou erven. Agnes en Hendrik kregen uiteindelijk een dochter. Agnes werd begraven in Echternach.
Adelheid (ovl. na 1212), voor 1179 gehuwd met graaf Gerard van Loon
Margaretha, gehuwd met graaf Engelbert I van Berg (-1189)
Hij trouwde, ongeveer 18 jaar oud, in 1135 in ? met de ongeveer 27-jarige
13083649 Agnes van Arnstein, geboren omstreeks 1108 in ?. Zij is overleden vóór 1179 in Echternach, ten hoogste 71 jaar oud. Zij is begraven in Echternach.
Kind uit dit huwelijk:
I. Otto I van Gelre, geboren omstreeks 1150 in ? (zie 6541824).
13083650 Otto I van Beieren, geboren in 1117 in Kelheim ( Duitsland ). Hij is overleden op 11-07-1183 in Pfullendorf ( Duitsland ), 65 of 66 jaar oud. Hij is begraven in Klooster Scheyern.
Notitie: Otto I van Beieren (Kelheim, 1117 - Pfullendorf, 11 juli 1183), uit het huis Wittelsbach, was hertog van Beieren. Hij was de eerste uit zijn geslacht met deze functie en zijn nakomelingen zouden tot 1918 hertog en later koning van Beieren zijn.

Otto maakte aanvankelijk carrière als legeraanvoerder van keizer Frederik I van Hohenstaufen. In 1152 veroverde hij de "kluis van Verona", een strategische bergpas die de weg van Duitsland naar Verona (en het Italiaanse laagland) controleerde. In 1154 was hij legeraanvoerder van Frederiks Italiaanse campagne. En in 1155 gaf hij met groot persoonlijk gevaar leiding aan de achterhoede toen Frederik in de Alpen in een hinderlaag was gelopen, waardoor Frederik zich in veiligheid kon stellen. Otto volgde in 1156 zijn vader op als paltsgraaf van Beieren. Hij was ook voogd van het bisdom Freising, de abdij van Weihenstephan in Freising, het klooster van Geisenfeld en het klooster van Ensdorf.

Otto nam in 1157 deel aan de rijksdag van Besançon. Daar kwam het tot een conflict tussen de pauselijke legaat (de latere paus Alexander III) en de keizer, over de vraag of de paus gezag had over de keizer. De emoties liepen zo hoog op dat Otto de legaat bijna heeft gedood. In 1159 was de legaat inmiddels tot paus gekozen en Otto organiseerde de verkiezing van de tegenpaus Victor IV (Octavianus) en gaf hem militaire steun. Paus Alexander was hierdoor gedwongen naar Frankrijk te vluchten. Na de dood van Victor werd die opgevolgd door tegenpaus Paschalis III en na diens dood had Otto weer de hand in de verkiezing van tegenpaus Calixtus III.

In Duitsland ontpopte Otto zich als een bekwaam bestuurder en politicus. Hij werkte voortdurend aan de versterking van zijn eigen positie terwijl hij een belangrijke bondgenoot was van keizer Frederik in diens politieke krachtmeting met Hendrik de Leeuw. Ook voerde hij voor Frederik een aantal diplomatieke missies uit in Italië en het Byzantijnse Rijk. In 1180 nam Frederik het hertogdom Beieren af van Hendrik, en benoemde Otto tot hertog. In 1183 kocht Otto het graafschap Dachau. In dat jaar was hij ook aanwezig toen in Konstanz (stad) de vrede werd gesloten tussen de keizer en de Italiaanse steden. Otto was daarna nog aanwezig op een rijksdag in Regensburg, en overleed op weg naar huis. Hij werd begraven in het klooster van Scheyern, een vroeger kasteel van de familie.

Otto huwde (ca. 1157) met Agnes van Loon (ca. 1150 - 26 maart 1191), dochter van graaf Lodewijk I van Loon, en werd vader van:
vermoedelijk Otto (ovl. ca. 1178), begraven te Ensdorf
vermoedelijk Ulrich, jong overleden
vermoedelijk Agnes, jong overleden
Heilika (ovl. ca. 1200), die huwde met halgraaf Diederik van Wasserburg, vier kinderen
Agnes (ovl. ca. 1200), die huwde met graaf Hendrik van Plain (-1190), drie zoons
onbekende dochter, die huwde met graaf Adelbert III van Dillingen (-1214), begraven te Neresheim, zeven kinderen
Richarda, die in 1186 huwde met graaf Otto I van Gelre
Elisabeth (ovl. ca. 1190), die huwde met graaf Berthold III van Vohburg (-1204), begraven te Biburg, geen kinderen
Lodewijk I (1173-1231), die huwde met Ludmilla van Bohemen
Sophia (1171-1238), die huwde met landgraaf Herman I van Thüringen (1155-1217),

Na de dood van Otto trad Agnes van Loon op als regent voor Lodewijk. Zij werd bij haar man begraven in Scheyern.
Hij trouwde, ongeveer 40 jaar oud, omstreeks 1157 in ? met de ongeveer 7-jarige
13083651 Agnes van Loon, geboren omstreeks 1150 in ?. Zij is overleden op 26-03-1191 in ?, ongeveer 41 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Richarda van Wittelsbach, geboren in 1173 in Kelheim ( Duitsland ) (zie 6541825).
13083652 Godfried III van Leuven, geboren omstreeks 1140 in ?. Hij is overleden op 21-08-1190 in ?, ongeveer 50 jaar oud. Hij is begraven in Leuven St-Pieterskerk.
Notitie: Godfried III, bijgenaamd de Moedige en de Hertog in de Wieg (ca. 1140 – 21 augustus 1190) was van 1142 tot aan zijn dood in 1190 landgraaf van Brabant, graaf van Leuven, markgraaf van Antwerpen en voogd van Gembloers, Nijvel en Affligem. Tevens was hij hertog van Neder-Lotharingen (als Godfried VII).

Godfried volgde zijn vader Godfried II van Leuven op zeer jonge leeftijd op (vanwaar de bijnaam Dux in cunis, "de hertog in de wieg"), onder regentschap van zijn moeder Lutgardis van Sulzbach. Voor het geslacht Berthout was dit aanleiding om meer onafhankelijkheid te zoeken (Grimbergse Oorlogen). In 1147 was Godfried in Aken aanwezig bij de kroning van Hendrik Berengarius tot medekoning van Duitsland. In 1153 bezocht hij het keizerlijke hof.

Godfried trouwde in 1155 met Margaretha van Limburg om het langdurige conflict van zijn vader en grootvader met het huis van Limburg te beëindigen. In 1159 liet hij de motte van Grimbergen afbranden en beëindigde daarmee een periode van twintig jaar opstand door het huis Berthout. Hij verwierf het voogdijschap van Tongerlo en de graafschappen Aarschot (vóór 1179), Geldenaken (1184) en Duras (1189). Op rijksniveau steunde Godfried keizer Frederik I van Hohenstaufen met troepen voor zijn Italiaanse campagnes. Verder hield hij zich vooral bezig met het versterken van zijn rol als hertog van Neder-Lotharingen. Zo steunde hij in 1166 de Vlaamse expeditie tegen Floris III van Holland die inbreuk had gemaakt op de Vlaamse rechten. In 1172 moest hij echter een gevoelige nederlaag incasseren tegen Boudewijn V van Henegouwen. Godfried bevorderde de ontwikkeling van steden en gaf stadsrechten aan ’s-Hertogenbosch.

Van 1182 tot 1184 bezocht Godfried Jeruzalem. Hij onderscheidde zich bij de verdediging van de stad tegen Saladin (1183/1184). Als eerbetoon daarvoor werd Godfrieds zoon, Hendrik I van Brabant, door keizer Frederik I in het landgraafschap Brabant tot hertog verheven. Godfried en Margaretha zijn begraven in de Sint-Pieterskerk (Leuven).

Godfried en Margaretha kregen de volgende kinderen:
Hendrik I van Brabant, opvolger van zijn vader
Albert van Leuven, bisschop van Luik en heilige

Na de dood van Margaretha in 1172, hertrouwde Godfried in 1180 met Imagina van Loon. Zij kregen de volgende kinderen:
Willem (ovl. na 1 augustus 1224), heer van Perwijs en Ruisbroek (Vlaams-Brabant). Gehuwd met Maria van Orbais, ze kregen zeven kinderen.
Godfried (ovl. ca. 1225), trok in 1196 naar Engeland en trouwde met 1199 met Alice van Hastings, weduwe van Ralph van Cornhill en erfdochter van Robert van Hastings en Mathilde van Flamville. Godfried bezat het kasteel van Eye (Suffolk) en had bezittingen bij Eye, in Buckinghamshire en in Essex (graafschap). Het Engelse geslacht de Lovaine stamt van hem af.

Na zijn dood trad zijn weduwe Imagina in het klooster. Zij werd nog vóór 1203 abdis van de abdij van Munsterbilzen.
Hij trouwde (2), ongeveer 40 jaar oud, in 1180 in ? met Imagina van Loon.
Hij trouwde (1), ongeveer 15 jaar oud, in 1155 in ? met de 19 of 20-jarige
13083653 Margaretha van Limburg, geboren in 1135 in ?. Zij is overleden in 1172 in ?, 36 of 37 jaar oud. Zij is begraven in Leuven St-Pieterskerk.
Notitie: Margaretha van Limburg (1135 - 1172) was een dochter van Hendrik II van Limburg en van Mathidis van Saffenburg.
Om een einde te stellen aan de strijd tussen Leuven en het hertogdom Limburg, wordt zij in 1155 de eerste echtgenote van Godfried III van Leuven. Margaretha wordt de moeder van:
Hendrik I van Brabant (1165-1235)
Albert (1166-1192), bisschop van Luik (1192-1192).
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik I van Brabant, geboren omstreeks 1160 in ? (zie 6541826).
13083654 Mattheus I van de Elzas, geboren omstreeks 1138 in ?. Hij is overleden op 25-07-1173 in Driencourt, ongeveer 35 jaar oud.
Notitie: Mattheus I van de Elzas (ca. 1138 - Driencourt, 25 juli 1173) was graaf van Boulogne.

Mattheus was een zoon van de graaf van Vlaanderen, Diederik van de Elzas en Sybilla van Anjou. Hij trouwde in 1160 met Maria van Boulogne, erfgename van het graafschap Boulogne en uitgestrekte bezittingen in Engeland sinds de dood van haar laatste broer in 1159. Dit huwelijk werd gearrangeerd door Hendrik II van Engeland, en niemand trok zich er iets van aan dat Maria in 1159 abdis was van de abdij van Romsey. In 1162 vroeg Mattheus aan de paus om een bisschop aan te stellen in Boulogne. De paus weigerde en in de volgende ruzie excommuniceerde de paus Mattheus en Maria, met als grond dat hun huwelijk niet geldig was omdat Maria als non geestelijke geloften had afgelegd die ze nu niet meer trouw was. Aanvankelijk trok niemand hier zich veel van aan en Mattheus nam in 1166 deel aan een Vlaamse expeditie tegen Holland. Maar in 1168 volgde een interdict voor het graafschap Boulogne. In 1170 werd er met hulp van keizer Frederik I van Hohenstaufen een regeling getroffen waarbij Mattheus en Maria scheidden en de excommunicatie werd opgeheven. Maria trad weer in het klooster en Mattheus mocht het graafschap Boulogne behouden.

Mattheus was een trouw volgeling van koning Hendrik II en ontving van hem grote goederen in Normandië en Engeland. Hij gaf stadsrechten aan Calais. Mattheus overleed aan verwondingen door een kruisboog, tijdens het beleg van Driencourt.

Mattheus en Maria kregen de volgende kinderen:
Ida van Boulogne, erfgename van Boulogne
Mathilde van de Elzas

Mattheus hertrouwde met Eleonora van Vermandois, zij kregen een dochter die jong overleed.
Hij trouwde (2), ongeveer 35 jaar oud, in 1173 in ? met Eleonora van Vermandois (1152-na 1222), 20 of 21 jaar oud.
Hij trouwde (1), ongeveer 22 jaar oud, in 1160 in ? met de 23 of 24-jarige
13083655 Maria van Engeland, geboren in 1136 in ?. Zij is overleden in 1182 in Montreuil, 45 of 46 jaar oud.
Notitie: Maria van Boulogne (1136 - Montreuil, 1182) was een dochter van koning Stefanus van Engeland en Mathilde van Boulogne. Zij was gravin van Mortain en Boulogne.

Maria werd op jonge leeftijd door haar ouders in een klooster geplaatst. Later werd ze non in de abdij van Romsey en daar werd ze in 1155 tot abdis gekozen. Toen haar laatste broer in 1159 overleed, erfde ze het graafschap Boulogne en de grote bezittingen in Engeland die daarbij hoorden. Voor koning Hendrik II van Engeland was ze nu te belangrijk om in het klooster te laten en hij liet haar in 1160 trouwen met Mattheüs I van de Elzas, een zoon van de graaf van Vlaanderen. Dit leidde tot een langdurig conflict met de paus waarin Maria en Mattheus uiteindelijk moesten toegeven. Het paar scheidde in 1170 en Maria werd non in het klooster van Saint-Austrebert (nabij Montreuil).

Maria was de moeder van:
Ida, erfgename van Boulogne
Mathilde van Boulogne
Kind uit dit huwelijk:
I. Mathilde van Boulogne, geboren omstreeks 1163 in ? (zie 6541827).
13083656 Alberic I van Mello, geboren omstreeks 1102 in Dammartin-en-Goële. Hij is overleden in 1182 in ?, ongeveer 80 jaar oud. Hij trouwde (2), ongeveer 65 jaar oud, in 1167 in ? met Joan Bassett (geb. 1114), 52 of 53 jaar oud.
Hij trouwde (1), ongeveer 28 jaar oud, omstreeks 1130 in ? met de ongeveer 20-jarige
13083657 Clementia van Dammartin-Aumale, geboren in 1110 in Dammartin-en-Goele. Zij is overleden in 1167 in Dammartin-en-Goele, 56 of 57 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Alberic II van Dammartin, geboren omstreeks 1140 in Dammartin-en-Goële (zie 6541828).
13083658 Reinauld van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1082 in ?. Hij is overleden omstreeks 1160 in ?, ongeveer 78 jaar oud.
Notitie: Hij was Graaf van Clermont Beauvais.
Hij is weduwnaar van Adelheid van Vermandois, met wie hij trouwde (1), ongeveer 21 jaar oud, omstreeks 1103 in ?.
Hij trouwde (2), ongeveer 47 jaar oud, omstreeks 1129 in ? met de ongeveer 19-jarige
13083659 Clementia van Bar Mousson, geboren omstreeks 1110 in ?. Zij is overleden in 1183 in ?, ongeveer 73 jaar oud. Zij trouwde (2), ongeveer 53 jaar oud, omstreeks 1163 in ? met Thibaut van Crepy (±1140-1130), ongeveer 23 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Mathilde van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1140 in ? (zie 6541829).
13083660 Jan I van Ponthieu, geboren in 1141 in ?. Hij is overleden op 30-06-1191 in Akko, 49 of 50 jaar oud.
Notitie: Jan I van Ponthieu (1141-Akko, 30 juni 1191), niet te verwarren met zijn oom Jan van Ponthieu, die graaf van Alençon was, was een zoon van Gwijde II van Ponthieu en van Ida. Hij volgde in 1146 zijn vader Gwijde op als graaf van Ponthieu. In 1171 werd hij graaf van Alençon in opvolging van zijn grootvader. Jan was getrouwd met:
Mathilde
Beatrix, dochter van Anselmus van Saint-Pol,

en werd de vader van:
Jan (-1191)
Willem II (-1221)
Adelheid, gehuwd metThomas van Saint-Valéry
Margaretha , gehuwd met Ermengard van Picquigny
Helena , gehuwd met Willem van Estouteville.
Hij trouwde met
13083661 Beatrix van Saint-Pol, geboren in 1150 in ?. Zij is overleden in 1204 in ?, 53 of 54 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Ponthieu-Aumale, geboren in ? (zie 6541830).
13083662 Lodewijk VII van Frankrijk, geboren in 1120 in ?. Hij is overleden op 18-09-1180 in Parijs, 59 of 60 jaar oud. Hij is weduwnaar van Eleonora van Aquitanië.
Hij trouwde (2), 33 of 34 jaar oud, in 1154 in ? met de 17 of 18-jarige
13083663 Constance van Castilië, geboren in 1136 in ?. Zij is overleden op 04-10-1160 in Parijs, 23 of 24 jaar oud.
Notitie: Constance van Castilië, ook van Arles, (1136 - Parijs, 4 oktober 1160) was een dochter van Alfons VII van Castilië en van Berengaria van Barcelona. In 1154 werd zij de tweede echtgenote van Lodewijk VII van Frankrijk, en werd zo de moeder van:
Marguerite
Alys, Hertogin van Vexin.

Na een pelgrimstocht naar Santiago de Compostella stierf zij in 1160 in het kraambed van haar jongste dochter.
Kind uit dit huwelijk:
I. Adelheid van Vexin, geboren op 04-10-1160 in ? (zie 6541831).
13083664 Willem I van Dampierre, geboren in 1130 in ?. Hij is overleden in 1161 in ?, 30 of 31 jaar oud.
Notitie: Willem I van Dampierre (1130-1161) was een zoon van Gwijde I van Dampierre en van Helvida van Baudémont. Hij was gehuwd met Ermengarde van Toucy, een dochter van Itier IV van Toucy, en was de vader van:
Gwijde II
Milo
Isabella (1160-), in 1175 gehuwd met Godfried I van Aspremont (1170-)
Helvida, gehuwd met Jan I van Montmirail (1167-)
Odette, gehuwd met Jan II van Thorotte.
Hij trouwde met
13083665 Ermengarde van Toucy, geboren in 1125 in ?. Zij is overleden in 1209 in ?, 83 of 84 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Gwijde II van Dampierre, geboren in 1151 in ? (zie 6541832).
13083666 Archimbald van Bourbon, geboren op 26-06-1140 in ?. Hij is overleden op 27-07-1167 in ?, 27 jaar oud.
Notitie: Archimbald van Bourbon (26 juni 1140 - 26 juli 1167) was de zoon van heer Archimbald VII van Bourbon en Agnes van Savoye (een dochter van graaf Humbert II van Savoye). Archimbald was in 1164 gehuwd met Adelheid van Bourgondië (1146-1192, een dochter van hertog Odo II van Bourgondië). Archimbald van Bourbon heeft nooit de titel Heer van Bourbon gekregen, omdat hij eerder overleed dan zijn vader heer Archimbald VII. Na de dood van Archimbald VII werd de titel doorgegeven aan zijn zoons enige kind, vrouwe Mathilde I van Bourbon.

Genealogie[bewerken]
Hij trouwde met
13083667 Adelheid van Bourgondië, geboren in 1146 in ?. Zij is overleden in 1192 in ?, 45 of 46 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Mathilde I van Bourbon, geboren in 1165 in ? (zie 6541833).
13083672 Hendrik III van Limburg, geboren omstreeks 1131 in ?. Hij is overleden op 21-06-1221 in Abdij van Rolduc, ongeveer 90 jaar oud.
Notitie: Vrijgeleide brief (ca. 1200) van Hendrik III aan handelaars uit Gent waarin hij hen vrije doorgang door Limburg verleent om vlot handel te kunnen drijven met het Rijnland (bewaard in het Stadsmuseum Gent)

Hendrik III van Limburg (de Oude, ±1131 - 21 juni 1221, abdij Rolduc) was een zoon van Hendrik II van Limburg en Mathilde van Saffenberg. In 1167 volgde hij zijn vader op als hertog van Limburg.

Hendrik trouwde met Sophie van Saarbrücken (±1132 - na 1214), een dochter van Simon I van Saarbrücken en Mathilde van Sponheim. Waarschijnlijk was ze zijn tweede vrouw, want oorkondes lijken erop te wijzen dat Gerard een stiefzoon van Hendrik was, m.a.w. uit een vorig huwelijk van Sophie kwam. Hendriks (stief)kinderen waren:
Hendrik van Wassenberg (1180-1202), gehuwd met Sophia van Gelre
Walram III van Limburg (1221-1226), graaf van Luxemburg en heer van Monschau en La Roche; gehuwd met Ermesinde II van Namen
Adelheid, gehuwd met Fastre van Ghoer, heer van Corswarem, Berlo en Frexin
Gerard I van Wassenberg-Horne (1202-1212) en mogelijk van Horne (of was dit de naam van een kasteel te Herve?), gehuwd met Beatrix van Meerheim bij Keulen
Mathilde van Limburg
Jutta van Limburg, gehuwd met Gosewijn IV van Valkenburg
Isolda van Limburg, gehuwd met Dirk I van Valkenburg
Frederik van Lummen, gehuwd met N. van Lummen
Simon van Limburg, prins-bisschop van Luik
Hij trouwde met
13083673 Sophie van Saarbrücken, geboren omstreeks 1132 in ?. Zij is overleden in 1214 in ?, ongeveer 82 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Walram III van Limburg, geboren in 1180 in ? (zie 6541836).
13083674 Hendrik I van Namen- IV van Luxemburg, geboren omstreeks 1112 in ?. Hij is overleden op 14-08-1196 in ?, ongeveer 84 jaar oud.
Notitie: Hendrik (ca. 1112 – 14 augustus 1196), bijgenaamd de Blinde, was de zoon van Ermesinde I van Luxemburg en graaf Godfried van Namen. Van zijn vader erfde hij de titel graaf van Namen als Hendrik I en van zijn moeder de titel graaf van Luxemburg als Hendrik IV. Ook was Hendrik heer van Longwy, La Roche-en-Ardenne en Durbuy.

Pas als rijpe man huwde hij aanvankelijk Laureta, dochter van graaf Diederik van de Elzas, de graaf van Vlaanderen. Zij was echter voordien al wel driemaal gehuwd en recent gescheiden van Hendrik II van Limburg, huwelijk dat werd ontbonden in 1162. Dit eerste huwelijk bleef kinderloos en eindigde in een echtscheiding. Nadien huwde hij Agnes van Gelre, dochter van graaf Hendrik I van Gelre.

Hendrik voerde veel oorlog met zijn buurlanden Loon, Luik en Vlaanderen. Daardoor werd hij een machtig vorst. Toch verloor hij aan het eind van zijn regeerperiode Namen aan Henegouwen. In 1140 raakte hij in strijd met Adalbero, de bisschop van Luik, en plunderde hij de stad Fosse. In 1144 sloot hij vrede met de bisschop. In 1169 begon Godfried I van Brabant een oorlog tegen Hendrik, die gesteund werd door de graaf van Henegouwen en zijn zoon. De jonge Boudewijn V van Henegouwen kwam later zijn oom Hendrik van Namen te hulp in diens strijd tegen de hertog van Limburg.

De blinde en kinderloze graaf Hendrik had Boudewijn, de zoon van Boudewijn IV van Henegouwen tot zijn erfgenaam gekozen. Nadien vormde zijn echtscheiding schijnbaar een nog grotere verzekering voor de Naamse erfenis ten gunste van Boudewijn. Nadat Hendrik echter hertrouwde met Agnes van Gelre, dochter van graaf Hendrik I van Gelre, kreeg hij op gezegende leeftijd alsnog een kind, namelijk Ermesinde, die hij snel verloofde met de graaf van Champagne. Deze gebeurtenissen zorgden voor een conflict tussen Namen en Henegouwen. Keizer Frederik I van het Heilige Roomse Rijk kwam tussenbeide en kende Namen aan Boudewijn toe. Hendrik begon daarop een oorlog tegen Henegouwen, maar deze oorlog werd door Boudewijn gewonnen. Daardoor werd Boudewijn I van Namen in 1190 door de keizer tot markgraaf en rijksvorst verheven. Hendrik was gedwongen zich te verzoenen met Boudewijn en ze begonnen samen een nieuwe oorlog, ditmaal niet tegen elkaar, maar met elkaar. Tijdens de veldslag van Noville (1195) kwam Boudewijn echter om het leven.

Bij zijn dood op 14 augustus 1196 werd Hendrik in Luxemburg opgevolgd door zijn dochter Ermesinde, maar keizer Hendrik VI, duidde zijn broer Otto aan als graaf van Luxemburg.
Hij is weduwnaar van Laureta van de Elzas.
Hij trouwde (2), ongeveer 68 jaar oud, in 1180 in ? met de 44 of 45-jarige
13083675 Agnes van Gelre, geboren in 1135 in ?. Zij is overleden na 1186 in ?, minstens 51 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Ermesinde II van Namen-Luxemburg, geboren in 07-1186 in ? (zie 6541837).
13083676 Theobald I van Bar, geboren in 1158 in ?. Hij is overleden op 13-02-1214 in ?, 55 of 56 jaar oud.
Notitie: Theobald I van Bar (1158 - 13 februari 1214) was een jongere zoon van Reinout II van Bar en van Agnes van Champagne.

Hij volgde in 1190 zijn broer Hendrik op als graaf van Bar. Door zijn huwelijk met Ermesinde II van Namen-Luxemburg in 1197, werd hij tevens co-graaf van Luxemburg. Als telg van het huis Champagne langs moederszijde was hij op gewestelijk vlak een tegenstander van Lotharingen en op nationaal vlak een tegenstander van Filips II van Frankrijk. Door een handige huwelijkspolitiek wist Theobald zijn macht uit te breiden, onder meer naar Luxemburg.

Zijn gebied werd bij zijn dood in tweeën gesplitst, waarbij zijn zoon Hendrik II het graafschap Bar kreeg toegewezen terwijl het graafschap Luxemburg toekwam aan Ermesinde en Walram III van Limburg, die haar huwde.

Theobald was gehuwd met:
Lauretta (-1190), dochter van Lodewijk I van Loon,
Ermesinde (1189-1211), dochter van Gwijde van Brienne,
Ermesinde II van Namen (1186-1247), dochter van Hendrik I van Namen,

en werd de vader van:
Agnes (-1226), in 1189 gehuwd met Ferry II van Lotharingen (-1213)
Hendrik II (-1239)
Agnes, gehuwd met Hugo V van Saint-Pol (-1248),
Margaretha, in 1221 gehuwd met Herman III van Salm (1191-1228) en met Hendrik van Dampierre (-1259)
Reinout, heer van Briey
Elisabeth (-1242), gehuwd met Walram van Limburg, heer van Monschau,
Margaretha, gehuwd met Hugo III van Vaudémont en met Henri van Blois.
Hij is weduwnaar van Lauretta van Loon (±1160-vóór 1190), met wie hij trouwde (1), ongeveer 17 jaar oud, omstreeks 1175 in ?. Hij trouwde (2), ten hoogste 32 jaar oud, vóór 1190 in ? met Ermesinde van Brienne (±1170-1211), ten hoogste 20 jaar oud.
Hij trouwde (3), 38 of 39 jaar oud, in 1197 in ? met de 10 of 11-jarige
13083677 Ermesinde II van Namen-Luxemburg, geboren in 07-1186 in ?. Zij is overleden op 17-12-1247 in ?, 61 jaar oud.
Notitie: Ermesinde II van Namen en Luxemburg (juli 1186 - 17 december 1247), een dochter van Hendrik I van Namen/Hendrik IV van Luxemburg was van 1197 tot haar dood in 1247 gravin van Luxemburg. Zij huwde in 1197, op 11-jarige leeftijd, met graaf Theobald I van Bar en in 1214 met hertog Walram III van Limburg. Uit dat tweede huwelijk werd haar opvolger, Hendrik, geboren en met hem begon ook het tweede Luxemburgse huis.

Onder het voorwendsel dat zij als vrouw geen recht had op de bezittingen van haar vader, maakte haar achterneef Filips, zoon van Boudewijn V van Henegouwen, hierop aanspraak. Vóór zijn dood had haar vader haar echter verloofd met de 28 jaar oudere Theobald I van Bar, die dapper streed om haar bezittingen te verdedigen. In 1199 werd een compromis gesloten, waarbij Filips het graafschap Namen kreeg en Ermesinde de graafschappen Luxemburg, Durbuy en La Roche-en-Ardenne, en de abdijen van Stavelot en Malmedy. Na de dood van Theobald huwde Ermesinde met Walram III van Limburg, waardoor haar zoon ook het graafschap Aarlen zou erven.

Ermesinde verleende stadsrechten aan Luxemburg, Echternach en Aarlen.

Zij werd begraven in de abdij van Clairefontaine, niet ver van Aarlen.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik II van Bar, geboren in 1197 in ? (zie 6541838).
13083678 Robert II van Dreux, geboren in 1154 in ?. Hij is overleden op 28-12-1218 in ?, 63 of 64 jaar oud.
Hij trouwde, 26 of 27 jaar oud, in 1181 in ? met de 16 of 17-jarige
13083679 Yolanda van Coucy, geboren in 1164 in ?. Zij is overleden op 18-03-1222 in ?, 57 of 58 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Filippa van Dreux, geboren in 1192 in ? (zie 6541839).
13083680 Hendrik II van Engeland, geboren op 05-03-1133 in Le Mans. Hij is overleden op 06-07-1189 in Chinon, 56 jaar oud. Hij is begraven in Abdij Fontevraud.
Notitie: Hendrik II van Engeland (Le Mans, 5 maart 1133 – Chinon, 6 juli 1189) was koning van Engeland, hertog van Normandië, graaf van Anjou, Maine, Touraine en Nantes. Via zijn vrouw Eleonora van Aquitanië was hij hertog van Aquitanië en Gascogne, en graaf van de Poitou, de Auvergne en enkele kleinere graafschappen. Bovendien had hij veel macht in Ierland, Wales, Bretagne en Schotland. Het grote machtsgebied dat Hendrik had opgebouwd wordt het "Angevijnse Rijk" genoemd. Behalve door de opbouw van dit feodale rijk wordt Hendrik vooral herinnerd voor:
het conflict met, en de moord op, zijn eerdere vriend Thomas Becket;
zijn lange, gespannen verhouding met Lodewijk VII van Frankrijk, die formeel zijn leenheer was in Frankrijk;
de (geromantiseerde) verhalen over zijn huwelijk en zijn kinderen (o.a. Richard Leeuwenhart), en de soms gewapende conflicten met zijn kinderen en met zijn vrouw;
het leggen van de basis voor het Engelse recht, en zijn (ongevraagde) impulsen voor modernisering van het bestuur en de wetgeving in Ierland, Schotland en Wales.

Hendrik was de eerste koning van het Huis Plantagenet. De naam Plantagenet kwam van de bijnaam van zijn vader die de gewoonte had een bremtakje (Latijn: Planta genesta) op zijn hoed te dragen. Andere bijnamen waren Curtmantle (Frans: Court-manteau, korte mantel) en FitzEmpress (zoon van de keizerin).

Jeugd

Hendrik was een zoon van Godfried Plantagenet, graaf van Anjou, Maine en Touraine, en Mathilde van Engeland, de dochter van Hendrik I van Engeland en weduwe van keizer Hendrik V. Godfried was als feodale vorst praktisch onafhankelijk van de koning van Frankrijk en was dus een belangrijke buurman van het hertogdom Normandië van Hendrik I van Engeland. Het tweede huwelijk van Mathilde was dus zeker van belang voor haar vader.

Hendrik I van Engeland overleed in 1135. Hij had Mathilde als zijn erfgename aangewezen maar haar neef Stefanus van Blois greep de macht en werd tot koning van Engeland gekroond. Godfried maakte gebruik van de verwarde situatie door Normandië te bezetten in naam van zijn vrouw en zijn zoon. Godfried bemoeide zich verder niet met de strijd in Engeland (de Anarchie (Engeland)), dat liet hij over aan Mathilde en haar halfbroer Robert van Gloucester (graaf).

Hendrik II kreeg voor die tijd een uitstekende opvoeding. Als kind verbleef hij vooral bij zijn moeder maar vanaf 1140 leefde hij bij zijn vader en werd opgevoed door filoloog Peter van Saintes. In 1142 werd hij naar Bristol gezonden, naar het hof van Robert van Gloucester. Daar werd hij met de kinderen van Robert opgevoed door een huisleraar en door de kanunniken van de kathedraal van Bristol. Vanaf 1144 werd hij weer in Anjou opgevoed door Willem van Conches.

In 1147 stak Hendrik (veertien jaar oud) met een kleine legermacht van huurlingen over naar Engeland. Al snel bleek dat Hendrik geen geld had om zijn troepen te betalen en zat hij vast in Engeland met een bende huurlingen waar hij geen controle over had. Zijn moeder en zijn oom wilden hem niet ondersteunen, wat suggereert dat Hendrik deze actie op eigen houtje had bedacht en uitgevoerd. Uiteindelijk vroeg Hendrik Stefanus om hulp, en die betaalde de troepen - waarom hij dat gedaan heeft is onderwerp van veel speculatie - en liet Hendrik naar Normandië terugkeren. In 1149 probeerde Hendrik het nogmaals: Hendrik wilde met hulp van koning David I van Schotland en zijn oudoom Ranulf van Chester proberen om York te veroveren. Maar toen Stefanus met een legermacht naar het noorden trok, zagen Hendriks bondgenoten van de onderneming af. Hendrik moest weer terugkeren naar Normandië.

Hendrik groeide op tot energieke en gedreven man, met één doel: het herstel van het koninkrijk van Hendrik I met hemzelf als koning. Hij miste de charme van zijn vader. Hendrik had rood haar en sproeten, hij was niet lang en had kromme benen van het paardrijden. Hendrik zou niet veel om zijn uiterlijk hebben gegeven en regelmatig versleten kleding hebben gedragen. Hij hield van oorlog en de jacht maar op latere leeftijd had hij vooral interesse in bestuur en rechtspraak.

Opbouw van het Angevijnse Rijk (tot 1162)

Toen Hendrik in 1149 terugkwam naar Frankrijk was de oorlog in Engeland gestagneerd. In 1050 maakte Godfried Hendrik tot hertog van Normandië. De toenemende macht en onafhankelijkheid van Godfried was een doorn in het oog van Lodewijk VII, die formeel de leenheer was van Normandië. Lodewijk benoemde daarom Eustaas IV van Boulogne (de zoon van Stefanus) tot hertog en hij begon een veldtocht naar Normandië om die beslissing door te drukken. Op advies van Godfried begon Hendrik onderhandelingen met Lodewijk en door bemiddeling van Bernardus van Clairvaux werd een compromis bereikt: Lodewijk erkende Hendrik als hertog van Normandië, en in ruil daarvoor gaf hij het omstreden graafschap de Vexin terug aan de koning.

Godfried overleed in 1151. Hendrik moest zich er nu eerst op concentreren om de erfenis van zijn vader veilig te stellen. Hendrik had een broer Godfried, het lijkt erop dat Godfried sr. de Anjou, Maine en de Tourraine aan Hendrik wilde nalaten terwijl Godfried jr. een aantal belangrijke kastelen langs en zuidelijk van de Loire (rivier) zou krijgen. Als Hendrik ooit koning van Engeland zou worden dan zou Godfried jr. de volledige erfenis van zijn vader moeten krijgen.

Huwelijk met Eleonora

Dit alles werd verstoord toen Hendrik, totaal onverwacht, op 18 mei 1152 in Bordeaux (stad) trouwde met hertogin Eleonora van Aquitanië. Eleonora was nog maar net, op 11 maart 1152, gescheiden van Lodewijk. Ze was de rijkste vrouw van Frankrijk, en daarmee een zeer gewilde huwelijkspartij. Onderweg van Parijs naar haar hoofdstad Poitiers had ze kunnen ontsnappen aan pogingen van Godfried jr. en van Theobald V van Blois, om haar te ontvoeren en tot een huwelijk te dwingen. Eleonora besloot snel te handelen en trouwde met Hendrik. Voor Hendrik bood dit huwelijk een aantal voordelen: Eleonora gaf Hendrik alle middelen die hij nodig had om de macht te grijpen in Engeland; ze was ongeveer tien jaar ouder maar nog steeds een bijzonder mooie vrouw die al een paar kinderen had gekregen, dus Hendrik wist zeker dat ze vruchtbaar was; Hendrik en Eleonora beschikten samen over meer dan de helft van Frankrijk, waardoor Lodewijk geen bedreiging meer was voor een van beiden.

Het huwelijk van Hendrik en Eleonora was niet alleen een politiek probleem voor Lodewijk. Het snelle huwelijk van Hendrik met de ex-vrouw van zijn leenheer, zonder dat dit diplomatiek grondig was voorbereid, was binnen de feodale verhoudingen een regelrechte belediging. De snelheid van het huwelijk gaf ook voeding aan geruchten dat Hendrik en Eleonora voor haar scheiding al plannen voor dit huwelijk hadden gemaakt, sommige geruchten beweerden dat Hendrik al haar minnaar was geweest toen hij eerder Parijs had bezocht. Bovendien zou Eleonora’s grote erfenis aan de neus van haar dochters met Lodewijk voorbij gaan, als ze met Hendrik mannelijke erfgenamen zou krijgen. Lodewijk vormde een bondgenootschap tegen Hendrik en Eleonora met Stefanus, Eustaas, Godfried (de broer van Hendrik), Hendrik I van Champagne en Rotrud IV van Perche. Hendrik van Champagne en Rotrud vielen Normandië aan bezetten Neuf-Marché, Lodewijk viel Aquitanië aan en Stefanus belegerde Hendriks kasteel in Wallingford (Engeland). Hendrik op zijn beurt trok plunderend door de Vexin en veroverde daarna enkele van de kastelen van zijn broer Godfried. Godfried moest vrede sluiten met Hendrik en Lodewijk werd ziek en moest zich terugtrekken.

Nu de strijd in Frankrijk was gestabiliseerd, kon Hendrik aandacht geven in Engeland.

De Engelse Troon

In de winter van 1153 stak Hendrik met een klein leger van huurlingen over naar Engeland. Daar kreeg hij steun van Ranulf van Chester en Hugo Bigod, de earl van Norfolk (graafschap). In Stockbridge (Hampshire) had Hendrik een ontmoeting met geestelijken die hem vertelden dat de kerk vooral vrede wilde en hoopte dat Hendrik geestelijke goederen zou sparen. Hendrik beloofde dat, en beloofde ook dat hij geen druk op bisschoppen zou uitoefenen om hem als koning te erkennen. Daarna belegerde Hendrik het kasteel van Malmesbury (Wiltshire), in de hoop om Stefanus tot een reactie te verleiden. Inderdaad trok Stefanus met zijn leger naar Malmesbury, waardoor het beleg van Wallingford werd opgeheven. Hendrik ontweek een veldslag en Hendrik en Stefanus besloten tot een tijdelijke wapenstilstand vanwege het winterse weer. Dit gaf Hendrik de gelegenheid om naar de Midlands (Engeland) te trekken, terwijl Stefanus opnieuw het kasteel van Wallingford belegerde. Robert van Meulan, earl van Leicester (Engeland) koos de kant van Hendrik. Samen met zijn bondgenoten ontzette hij het kasteel van Wallingford. Hendrik had nu de controle over het zuidwesten, de Midlands en het meeste van het noorden van Engeland. Hij zette een hof op in koninklijke stijl, hij sprak recht en regelde huwelijken als een koning.

Toen het zomer werd dreigde Wallingford te vallen en Hendrik trok met een leger naar het zuiden om het kasteel te ontzetten. Stefanus liet versterkingen komen en er dreigde een veldslag. Maar op verzoek van edelen van beide kanten onderhandelden geestelijken een bestand, tegen de zin van Hendrik en Stefanus. Maar ze maakten wel gebruik van de gelegenheid om elkaar te spreken en de mogelijkheden van een vrede te onderzoeken.

Na enkele maanden van halfhartige gevechten sloten Hendrik en Stefanus de vrede van Winchester (november 1153). Dit was mogelijk geworden door het plotselinge overlijden van Eustaas, de erfgenaam van Stefanus. Stefanus had nog een zoon, Willem I van Boulogne, maar Stefanus zag in hem blijkbaar geen geschikte opvolger. De afspraak tussen Stefanus en Hendrik was dat Stefanus Hendrik zou adopteren en tot erfgenaam zou benoemen; dat Stefanus naar Hendriks raad zou luisteren maar wel volwaardig koning zou blijven; dat Willem Hendrik als vorst zou erkennen maar al zijn landen en kastelen zou behouden; dat kastelen van Stefanus zouden worden beheerd door mensen die door Hendrik werden vertrouwd; dat Stefanus vrij toegang zou hebben tot de kastelen van Hendrik; dat alle eenheden van huurlingen zouden worden ontbonden en naar huis worden gestuurd.

Hendrik koos uit angst voor een aanslag ervoor om terug te keren naar Normandië. Maar Stefanus kreeg in 1054 last van buikklachten en overleed op 25 oktober 1054. Hendrik kwam op 8 december aan in Engeland en op 19 december werden Hendrik en Eleonora gekroond in Westminster Abbey. In april 1055 kwamen alle hoge edelen naar het hof van Hendrik en zwoeren hun trouw en hem en zijn zonen.

Aanpak van het bestuur in Engeland

Hendrik was koning maar had te maken met (mogelijke) rivalen voor macht, of in ieder geval zijn bezit: Willem van Boulogne (zoon van Stefanus), zijn jongste broer Willem van Poitou maar vooral zijn andere broer Godfried. Hendriks vader Godfried Plantagenet had in zijn testament bepaald dat als Hendrik koning van Engeland zou worden, zijn oorspronkelijke graafschappen Anjou, Maine en Tourraine aan zijn volgende zoon zouden vervallen. Hendrik kon dit een jaar vertragen maar moest de graafschappen in 1156 uiteindelijk overdragen. Godfried overleed al in 1158, zonder erfgenamen. Daardoor kreeg Hendrik de graafschappen weer terug. Willem van Boulogne overleed in 1159. De belangrijkste rivalen van Hendrik waren nu verdwenen, hij schijnt een redelijk goede verhouding te hebben gehad met zijn broer Willem.

In Engeland had Hendrik nog genoeg problemen: Een groot deel van het land had ernstig geleden onder het oorlogsgeweld, er waren veel kastelen gebouwd zonder dat er formeel toestemming voor was gegeven, het koninklijke recht op bossen werd nauwelijks gehandhaafd (denk aan Robin Hood een generatie later), toezicht op de munt schoot tekort en de inkomsten van de schatkist waren sterk teruggelopen.

Hendrik begon met beeldvorming: hij presenteerde zichzelf als de wettige erfgenaam van zijn grootvader Hendrik I. Alle ellende van de vorige 19 jaar was de schuld van Stefanus. En Hendrik presenteerde zichzelf als een redelijk en toegankelijk vorst, die anders dan zijn moeder bereid was om advies aan te nemen. Daarnaast gaf hij veel geld uit aan prestigieuze bouwwerken die zijn status onderstreepten. Ondertussen liet hij illegale kastelen ontmantelen en werkte hij aan het herstel van het recht en van de belastingen.

Tijdens de burgeroorlog was aan de grenzen met Schotland en Wales veel grondgebied verloren gegaan. Hendrik wist zoveel druk uit te oefenen op de jonge en ziekelijke koning Malcolm IV van Schotland dat die alle Engelse gebieden die David I van Schotland had verworven, opgaf aan Hendrik. De Welshe prinsen Owain Gwynedd en Rhys ap Gruffydd boden meer tegenstand en Hendrik moest zowel in 1157 als in 1158 campagnes voeren voordat de grenzen uit de tijd van Hendrik I waren hersteld.

Expansie in Frankrijk

Gedurende de eerste acht jaar van zijn koningschap van Engeland, was Hendrik meer dan zes jaar in Frankrijk. De relatie tussen Hendrik en Lodewijk VII was voortdurend zeer gespannen. Lodewijk voerde een lastercampagne tegen Hendrik en verbreidde geruchten over zijn vermeende slechte gedrag en zijn slechte karakter. Lodewijk presenteerde zichzelf als de nobele, gekrenkte vorst die bovendien een heldhaftige, vrome kruisvaarder was. Ondertussen was het Hendrik die voordeel behaalde op Lodewijk: Diederik van Vlaanderen en Theobald V van Blois sloten een bondgenootschap met Hendrik, hoewel Diederik de voorwaarde bedong dat hij niet tegen Lodewijk hoefde te vechten.

In 1154 sloten Hendrik en Lodewijk een vrede waarbij Hendrik Neuf-Marché en Vernon (Eure) terugkocht van Lodewijk. De spanningen liepen echter alweer snel op omdat Hendrik het steeds maar uitstelde om Lodewijk als zijn leenheer te huldigen voor zijn Franse bezittingen. In 1158 probeerden Hendrik en Lodewijk opnieuw om de verhouding te verbeteren, ze ontmoetten elkaar in Parijs en Mont Saint-Michel. Afgesproken werd dat hun kinderen Hendrik II van Maine en Margaretha van Frankrijk met elkaar zouden trouwen, hoewel ze nog maar drie een één jaar oud waren. Margaretha zou bij haar huwelijk de Vexin als bruidsschat krijgen, waarmee direct een slepend conflict werd opgelost. En Margaretha leefde voortaan aan het hof van Hendrik.

Hendrik was ondertussen bezig om zijn invloed in Bretagne uit te breiden. De hertog van Bretagne had niet veel macht over de onafhankelijke lokale heersers. Hendrik steunde de positie van hertog Conan IV van Bretagne, in ruil voor zijn politieke steun. Maar in 1156 werd Godfried (broer van Hendrik) graaf van de Bretonse stad Nantes. En toen Godfried in 1158 overleed, probeerde Conan om de stad in handen te krijgen maar Hendrik eiste de stad op als erfenis van zijn broer.

Het grote graafschap Toulouse was formeel deel van het hertogdom Aquitanië maar was in de praktijk een onafhankelijke feodale staat onder Raymond V van Toulouse. Raymond had echter een zwakke aanspraak op de titel en Eleonora wilde het graafschap voor zichzelf hebben. Hendrik sloot een bondgenootschap tegen Toulouse met Raymond Berengarius IV van Barcelona. Hendrik peilde ook het standpunt van Lodewijk, die zijn zuster Constance Capet aan Raymond van Toulouse had uitgehuwelijkt. Hendrik dacht dat Lodewijk zich niet zou verzetten tegen een verovering van Toulouse. Maar toen hij in 1159 met zijn leger bij Toulouse aankwam, bleek dat Lodewijk daar was voor een bezoek aan Raymond van Toulouse. Hoewel Lodewijk geen serieus leger bij zich had kon Hendrik geen aanval uitvoeren op de stad waar zijn leenheer verbleef. In plaats daarvan plunderde hij het graafschap, veroverde een aantal kastelen en de Quercy (regio).

Lodewijk en Hendrik onderhandelden in 1160 weer een vrede maar de situatie veranderde toen de vrouw van Lodewijk stierf en hij hertrouwde met Adelheid van Champagne, zuster van Theobald IV van Blois. De dochters van Lodewijk en Eleonora werden verloofd met haar neven Theobald V van Blois en Hendrik I van Champagne. Theobald V zegde daarop zijn bondgenootschap met Hendrik op. Hendrik zag in deze ontwikkelingen een politieke aanval door Lodewijk. Hij dwong de pauselijke legaten aan zijn hof om zijn zoon Hendrik met Margaretha te trouwen (vijf en drie jaar oud), en bezette de Vexin als de bruidsschat van Margaretha. Lodewijk reageerde furieus en Theobald verzamelde zijn leger. Hendrik belegerde en veroverde het kasteel van Chaumont-sur-Loire en begin 1161 leek het erop dat een grootschalige oorlog zou uitbreken. Paus Alexander III begon een intensieve bemiddeling en in twee overeenkomsten werd in 1161 en 1162 een vrede gesloten. De situatie tussen Lodewijk en Hendrik bleef echter zeer gespannen, waarbij de voortdurende bezetting van de Vexin door Hendrik de belangrijkste twistappel was.

Bestuur, familie en hof

Hendrik regeerde over een aangesloten gebied van de Schotse grens tot aan de Pyreneeën. Het was echter geen samenhangend land maar een aaneenschakeling van geheel of gedeeltelijk zelfstandige staten, met hun eigen talen, wetten en lokale belangen. Deze gebieden werden alleen door feodale - en familiebanden bijeen gehouden.

Bestuur

Hendrik reisde voortdurend door zijn gebieden met in zijn gevolg een kleine groep functionarissen die hem hielpen om de dagelijkse zaken af te handelen. Waar Hendrik was hield hij zich bezig met lokale zaken, vaardigde nieuwe wetten uit, sprak recht en hield hij audiëntie. Via koeriers was hij verbonden met al zijn gebieden en bleef zo betrokken bij de belangrijkste ontwikkelingen. Bij zijn afwezigheid werden dagelijks bestuur en militaire zaken door lokale edelen uitgevoerd. Hendrik zocht actief naar getalenteerde geestelijken en gebruikte die voor de uitvoering van regeringstaken of benoemde ze tot bisschop of aartsbisschop.

Bij belangrijke gebeurtenissen of feestdagen verzamelden zich veel hoge geestelijken en edelen op de plaats waar Hendrik verbleef. Dit werd een magnum concilium (grote raad) genoemd. Hendrik overlegde dan zaken van bestuur en wetgeving met de aanwezigen. Maar de magnum concilium was geen formeel instituut zoals de landdagen in Duitsland en het overleg was vermoedelijk vrijblijvend van aard.

Hendrik maakte vooral gebruik van oude raadgevers van zijn vader en van Hendrik I, aangevuld met enkele vroegere aanhangers van Stefanus. Hendrik probeerde de macht van de rijke Engels-Normandische families te verminderen door ze geen belangrijke functies te geven, en in te grijpen in huwelijkszaken en erfenissen. In Engeland en Normandië benoemde hij vooral ministerialen, geestelijken en (onwettige) familieleden in belangrijke functies. In de oude graafschappen van zijn vader werd het bestuur vooral door lokale edelen uitgevoerd.

Aquitanië en de bijbehorende gebieden, van Eleonora, waren praktisch onafhankelijk in hun dagelijkse zaken. Dat zal zeker te maken hebben gehad met de huwelijkse afspraken tussen Hendrik en Eleonora. Daar is niet veel over bekend maar wel is bekend dat toen Eleonora met Lodewijk trouwde, Lodewijk niets te zeggen kreeg over haar gebieden en Eleonora zelf invulling gaf aan de functie van hertog. Gezien de krachtige persoonlijkheid van Eleonora en haar sterke onderhandelingspositie voor het huwelijk, lijkt het zeker dat ze met Hendrik vergelijkbare afspraken heeft gemaakt.

Hof en rol van de familie

Door zijn grote rijkdom kon Hendrik een grootse hofhouding voeren. Hendrik hield zelf vooral van jagen en drinken maar voelde zich ook verplicht zijn status te onderstrepen door literatuur te bevorderen en door deftige regels en taalgebruik aan het hof. Hendrik investeerde veel in zijn koninklijke kastelen, zowel om indruk te maken als om militaire redenen. En daarnaast gaf hij veel geld uit aan jachtverblijven. Opvallend was dat hij tegenstander was van toernooien.

Hendriks moeder Mathilde en zijn vrouw Eleonora hadden veel invloed op Hendrik. Eleonora was een aantal jaren belast met het bestuur van Engeland en bestuurde daarna een tijd Aquitanië. Hendrik en Eleonora hadden acht wettige kinderen. Ook hun zoons kregen een rol in het bestuur. Na verloop van tijd liepen de spanningen tussen Hendrik enerzijds, en Eleonora en hun zoons anderzijds, steeds verder op. De redenen daarvan zijn niet bekend maar er is wel veel over gespeculeerd, genoemd zijn onder andere: de bemoeienis van Hendrik met de zaken in Aquitanië, het lange leven van Hendrik en zijn weigering om werkelijk macht met zijn kinderen te delen, zijn minnaressen of gewoon zijn moeilijke karakter. In dit politieke gezin was het niet te vermijden dat een conflict uiteindelijk op open oorlog zou uitlopen.

Recht en wetgeving

Hendrik had de persoonlijke overtuiging dat het zijn plicht als landsheer was om voor goede rechtspraak te zorgen. Hij deed dit vooral door goede functionarissen te benoemen en fouten in het systeem aan te pakken. Gedurende zijn bewind verving Hendrik de lappendeken aan overlappende lokale rechtbanken door een systeem van koninklijke rechtbanken. Er lag vermoedelijk vooraf geen visie ten grondslag aan zijn juridische hervormingen maar hij pakte problemen op ad hoc basis aan. Naarmate hij ouder werd kreeg Hendrik steeds meer interesse in juridische zaken en bemoeide hij zich actief met wetgeving.

In de periode van burgeroorlog in Engeland waren veel bezittingen geroofd of in beslag genomen, en vaak weer wettig aan derden verkocht of geschonken. Toen Hendrik koning werd leidde dit tot een stortvloed aan rechtszaken die nog op de oude manier door edelen, geestelijken of volksrechtbanken werden afgehandeld. Hendrik was bijna al die tijd en Frankrijk maar was wel bij deze rechtszaken betrokken: hij greep in bij rechtszaken die volgens hem niet goed waren verlopen en gaf aanwijzingen voor de verbetering van wereldlijke en kerkelijke rechtspraak.

Ondertussen moderniseerde Hendrik de rechtspraak in Normandië. Toen hij in 1163 naar Engeland kwam had hij het voornemen die veranderingen ook daar in te voeren. Rechtspraak werd voortaan gebaseerd op onderzoek van bewijsmateriaal en verklaringen onder ede, in veel gevallen met hulp van een jury. Er werd vooral aandacht gegeven aan grondbezit en erfrecht. Het gerechtshof in Winchester dat eerst zaken deed met betrekking tot de koninklijke inkomsten, sprak vanaf 1166 ook namens de koning recht in civiele zaken. Hendrik organiseerde een systeem van reizende rechters die door heel Engeland trokken. Hendrik heeft in feite de common law in Engeland vorm gegeven. Het rechtssysteem werd voor Hendrik ca. 1188 vastgelegd door Ranulf de Glanvill, de hoogste rechter van Engeland, in zijn Tractatus de legibus et consuetudinibus regni Angliae (Verhandeling over de wetten en gebruiken van het koninkrijk Engeland). De nieuwe rechtsspraak betekende een belangrijke inperking van de macht van edelen en geestelijken, ten gunste van de koning.

Verhouding met de kerk

Net als alle ambitieuze vorsten uit zijn tijd probeerde Hendrik zoveel mogelijk zijn eigen kandidaten te laten benoemen tot bisschop of abt, zodat ze zijn politiek konden steunen. Hij kreeg echter te maken met een kerk die de eigen autonomie steeds belangrijker begon te vinden. In Engeland leidde dit tot grote spanningen en aartsbisschop Theobald van Canterbury was zelfs een tijd door Stefanus verbannen geweest. In Normandië en Bretagne had Hendrik een veel betere verstandhouding met de geestelijkheid. In Aquitanië was de lokale autonomie traditioneel veel groter en Hendriks bemoeienis met benoemingen zorgde meestal voor veel spanningen.

Hendrik was verder niet erg in religie geïnteresseerd. Hij stichtte niet meer dan een paar kloosters, en dat dan als vorm van boetedoening. Wel stichtte hij een aantal hospitalen in Engeland en Frankrijk. Hendrik was ook zuinig met schenkingen aan kloosters, alleen kloosters die een duidelijke band hadden met zijn familie werden door hem begunstigd.

Hendrik was bang om over zee te reizen. Voor vertrek biechtte hij altijd en hij liet waarzeggers een gunstig tijdstip voor vertrek kiezen. Veel van zijn reizen waren op feestdagen van heiligen.

Financiën

De verschillende feodale staten van het Angevijnse Rijk hadden ieder hun aparte financiële huishouding hoewel de opzet vergelijkbaar was. De vorst had zijn belangrijkste inkomsten uit zijn eigen domeinen en verdiende ook aan het uitgeven van geld en aan boetes. Als hij meer geld nodig had kon de vorst een belasting heffen, of geld lenen. Geld werd in de twaalfde eeuw steeds belangrijker voor vorsten omdat veel werd geïnvesteerd in de bouw van kastelen en omdat er steeds meer huurlingen werden gebruikt tijdens oorlogen.

Met name in Engeland had Hendrik toen hij koning werd, te maken met een financiële puinhoop. Hendrik I had een systeem opgezet met een rekenkamer die ervoor zorgde dat de centrale schatkist in Londen, en dependances in koninklijke kastelen door het hele land, over voldoende middelen beschikten. De reizende koning werd vergezeld door beambten die de nodige betalingen deden en namens de koning zijn gelden incasseerden. Tijdens de burgeroorlog was dit systeem vastgelopen en de koninklijke inkomsten in Engeland waren met bijna de helft teruggelopen.

Hendrik begon zijn regering in Engeland met het herstel van het systeem van zijn grootvader, een monetaire hervorming en verbeteringen in de boekhouding. In de eerste elf jaar hief hij bovendien relatief veel belastingen. In 1180 voerde Hendrik opnieuw een monetaire hervorming door en bracht hij alle munten direct onder zijn gezag. Hendrik liet tijdens zijn bewind veel munten slaan. Dit stimuleerde de handel maar leidde ook tot inflatie.

Hendrik leende veel meer geld dan zijn voorgangers. In eerste instantie leende hij vooral bij geldleners in Rouen, daarna leende hij vooral in Vlaanderen of bij Joodse geldleners.

Grote ondernemingen, grote problemen (1162 – 1175)

Verwikkelingen in Frankrijk

Lodewijk wist langzaam zijn positie te versterken. Na zijn bondgenootschap met de graven van Blois en de Champagne, volgden ook de graaf van Vlaanderen en de hertog van Bourgondië. In 1165 werd eindelijk zijn vurig gewenste mannelijke erfgenaam geboren: Filips II van Frankrijk. Lodewijk voelde zich sterker dan ooit en versterkte zijn politieke inspanningen tegen Hendrik.

Hendrik voerde op zijn beurt een agressieve politiek in de Auvergne, waar Lodewijk zich erg aan ergerde. In 1161 viel Hendrik persoonlijk opnieuw Toulouse aan en in 1164 liet hij nogmaals een aanval uitvoeren door de aartsbisschop van Bordeaux. Ook moedigde hij Alfons II van Aragón aan om zijn gebieden uit te breiden ten koste van Toulouse. Uiteindelijk besloot Raymond van Toulouse in 1164 om te scheiden van de zuster van Lodewijk en begon hij besprekingen met Hendrik.

Ondertussen had Hendrik in 1164 grensgebieden met Bretagne bezet. In 1166 viel hij Bretagne binnen om lokale edelen te straffen. Hendrik dwong hertog Conan om af te treden en zijn dochter Constance tot erfgenaam te benoemen. Natuurlijk werd Constance direct verloofd met Hendriks zoon Godfried. En omdat Godfried minderjarig was, trad Hendrik op als "beschermer" van Bretagne. In Bretagne was veel onvrede over deze gang van zaken. Toen Lodewijk en Hendrik in 1167 een conflict kregen over een belastingheffing ten bate van de Kruisvaardersstaten, kon Lodewijk een verbond sluiten met een belangrijk deel van de Bretonse edelen. Lodewijk kreeg ook steun vanuit Wales en Schotland en hij viel Normandië binnen. Hendrik op zijn beurt veroverde Chaumont-en-Vexin waar Lodewijk de voorraden voor de veldtocht bijeen had gebracht, en verwoestte de stad. Lodewijk was nu gedwongen om vrede te sluiten. Hendrik had toen de handen vrij om af te rekenen met de rebelse Bretonse edelen.

In de volgende jaren begonnen Hendrik en Eleonora plannen te maken voor hun erfenis. Ze wilden hun zoon Hendrik het koninkrijk Engeland en het hertogdom Normandië nalaten, Richard het hertogdom Aquitanië en Godfried het hertogdom Bretagne. Hun jongste zoon Jan werd pas in 1167 geboren en bleef daarom buiten de verdeling, vandaar zijn bijnaam "Jan zonder Land". Voor deze verdeling was de instemming van Lodewijk nodig dus Hendrik begon weer toenadering tot hem te zoeken. In 1169 leidde dit tot vredesbesprekingen in Montmirail (Marne). Lodewijk accepteerde de plannen van Hendrik, en er werd afgesproken dat de zoons van Hendrik Lodewijk zouden huldigen als hun leenheer voor hun toekomstige bezit en dat Richard zou trouwen met Lodewijks dochter Adelheid. Deze afspraken zouden de status van Lodewijk hebben versterkt en tegelijk ook de positie van Hendrik en zijn erfgenamen (tegen opstandige edelen) hebben versterkt. Lodewijk traineerde de uitvoering echter en begon te stoken tussen Hendrik en zijn zoons, en tussen de broers onderling.

Hendriks positie in het zuiden werd steeds sterker. In 1170 sloot hij een bondgenootschap met Alfons VIII van Castilië die trouwde met zijn dochter Eleonora (toen acht jaar oud). Hendrik sloot in 1173 een bondgenootschap met graaf Humbert III van Savoye, zijn dochter Alicia werd verloofd met Jan zonder Land maar zij zou al in 1178 (twaalf jaar oud) overlijden - dus dit huwelijk vond niet plaats. Ook in 1173 huldigde Raymond van Toulouse Hendrik als zijn leenheer voor het graafschap Toulouse.

De kwestie Thomas Becket

In 1161 overleed de onafhankelijke aartsbisschop Theobald van Canterbury, waar Stefanus al conflicten mee had gehad. Hendrik zag de kans schoon om zijn vriend en kanselier Thomas Becket tot aartsbisschop te benoemen en zo de kerk in zijn greep te krijgen. Zowel zijn moeder Mathilde als zijn vrouw Eleonora zouden Hendrik tegen deze benoeming hebben gewaarschuwd maar Hendrik zette door. Al snel bleek dat dit niet verstandig was: Becket maakte een einde aan de nauwe verstandhouding met Hendrik, begon sober te leven en wierp zich op als een vasthoudende beschermer van de rechten van de kerk.

Hendrik en Becket hadden al conflicten over de zeggenschap over kerkelijke landerijen en over belastingen, maar het belangrijkste conflict had betrekking op de jurisdictie over geestelijken die een wereldlijk misdrijf hadden begaan. Begin 1164 drukte Hendrik zijn zienswijze door in de Constituties van Clarendon. Becket stemde onder grote druk, en onder voorbehoud, in met deze nieuwe regels maar veranderde later zijn standpunt. Het conflict tussen Hendrik en Becket werd in snel tempo een prestigeslag op internationaal niveau. Hendrik was gekrenkt, Becket was ijdel en bedacht op politiek voordeel, geen van beiden was bereid om toe te geven. Becket vluchtte in 1164 naar het hof van Lodewijk. Beiden zochten de steun van paus Alexander III en van andere hoge geestelijken en vorsten. Hendrik vervolgde medestanders van Becket in Engeland, Becket excommuniceerde medestanders van Hendrik. De Normandische geestelijkheid steunde Hendrik. De paus deelde het standpunt van Becket maar had ook een goede relatie met Hendrik nodig vanwege de strijd van de paus met keizer Frederik I Barbarossa.

In 1169 besloot Hendrik dat hij zijn zoon Hendrik tot medekoning van Engeland wilde laten kronen. Omdat dit traditioneel door de aartsbisschop van Canterbury gebeurde, probeerde Hendrik tot een vergelijk met Becket te komen maar dat lukte niet. De jonge Hendrik werd toen door de aartsbisschop van York gekroond. Becket kreeg toestemming van de paus om een interdict over Engeland uit te spreken. Dit dwong Hendrik tot nieuwe onderhandelingen en in juli 1170 werd een compromis bereikt. Becket keerde in december terug naar Canterbury. Als Hendrik dacht dat de problemen voorbij waren, dan had hij het mis: Becket excommuniceerde direct drie medestanders van Hendrik. Hendrik ontstak in woede. Volgens de populaire literatuur zou hij hebben geroepen "Wie verlost mij van deze lastpak van een priester?" maar volgens een eigentijdse kroniek heeft hij gezegd: "Wat heb ik een miserabele darren en verraders in mijn huishouding gevoed en bevorderd, dat ze hun heer met zoveel schandelijke minachting laten behandelen door een laaggeboren geestelijke?". Vier ridders trokken in het geheim naar Canterbury om Becket te arresteren en naar de koning te brengen. Thomas Becket vond het beneden zijn waardigheid om zich door gewone ridders te laten arresteren en uiteindelijk hebben ze hem op 29 december 1170 voor het altaar in de Kathedraal van Canterbury gedood.

De moord op een aartsbisschop, voor het altaar in zijn eigen kathedraal (bij uitstek een onschendbare plaats), gaf een schok in heel Europa. Becket was tijdens zijn leven niet geliefd in de kerk maar hij werd al snel tot martelaar uitgeroepen. Ondanks tegenwerking van de Normandische bisschoppen kon de Franse kerk opnieuw een interdict uitspreken over Engeland. Ondertussen deed Hendrik niets om de moordenaars van Becket te straffen. Onder toenemende druk onderhandelde hij in 1172 een regeling met de paus waarin de constituties van Clarendon grotendeels ongedaan werden gemaakt en Hendrik beloofde om op kruistocht te gaan. Hoewel Hendrik nog zeventien jaar leefde is hij nooit op kruistocht gegaan. Becket werd in 1173 heilig verklaard en Hendrik onderging op 12 juni 1174 een boetedoening in Canterbury waarbij hij publiekelijk zijn zonden beleed, van elke aanwezige bisschop vijf slagen met een roede ontving en van tachtig monniken elk drie slagen, waarna hij een nachtwake doorbracht bij het graf van Becket. Hierdoor werd Hendrik in het algemeen weer gunstig beoordeeld.

De vier ridders werden geëxcommuniceerd en moesten uiteindelijk naar Rome reizen om vergiffenis te vragen. De paus verplichtte ze om naar het Heilige Land te reizen en daar voor de kruisvaarders te vechten.

Expansie naar Ierland

In de twaalfde eeuw bestond Ierland uit enkele inheemse koninkrijken. Toen koning Diarmait Mac Murchada van Leinster werd verdreven door Tairrdelbach Ua Conchobair, koning van Connacht en de Hoge Koning van Ierland, vluchtte hij in 1167 naar Engeland. Hendrik gaf hem toestemming om een huurlingenleger te vormen, om zijn koninkrijk terug te winnen. Diarmait vormde een leger van Engels-Normandische edelen en soldaten uit de Welsh Marches en vulde dat aan met huurlingen uit Vlaanderen. Hij heroverde Leinster in 1170 maar overleed al en jaar later. Diarmaits Normandische aanvoerder Richard de Clare, die met de dochter van Diarmait was getrouwd, riep zich nu uit tot koning van Leinster.

De meeste partijen in Ierland deden nu een beroep op Hendrik om steun: de Ierse vorsten die bang waren om door de Clare en nieuwe groepen avonturiers onder de voet te worden gelopen, en de Clare die aanbood om Hendrik als heer voor zijn Ierse bezittingen te erkennen. Ook de paus was voorstander van ingrijpen van Hendrik in Ierland, om zo meer greep te kunnen krijgen op de Ierse kerk (de pauselijke bul Laudabiliter over dit onderwerp is mogelijk een vervalsing). Daarnaast maakte Hendrik zich bezorgd over het gegeven dat edelen uit de Welsh Marches die zich toch al onafhankelijk opstelden, buiten zijn koninkrijk grote nieuwe bezittingen verwierven. Al met al was dit een kans die Hendrik niet voorbij kon laten gaan. Hij trok met een leger naar het zuiden van Wales en herstelde daar zijn gezag in enkele opstandige gebieden. Daarna zeilde hij in oktober 1171 van Pembroke (Wales) naar Ierland. De Ierse en Normandische vorsten in het zuiden en oosten van Ierland erkenden Hendrik als hun vorst. Hendrik begon een bouwprogramma van kastelen om zijn controle over Ierland te kunnen verzekeren. Hij benoemde in 1175 in Windsor Castle Ruaidrí Ua Conchobair (vaak Rory O’Connor genoemd, een zoon van Tairrdelbach Ua Conchobair) tot Hoge Koning in Ierland, om te regeren in zijn naam. Ruaidrí erkende op zijn beurt Hendrik als zijn leenheer. Hij was echter niet in staat om zijn gezag te vestigen, vooral niet in Munster (Ierland). Daarom besloot Hendrik in 1177 in Oxford om Ierland directer te gaan besturen en benoemde hij een aantal directe vazallen in Ierland.

In de plannen voor de verdeling van de erfenis van Hendrik en Eleonora kreeg hun zoon Jan het koninkrijk Ierland toebedeeld.

De grote opstand

In 1173 gaf Hendrik drie kastelen, die waren toebedeeld aan de jonge Hendrik, aan Jan. Dit was voor de jonge Hendrik onverteerbaar en het leidde uiteindelijk tot een oorlog van anderhalf jaar tussen Hendrik en zijn drie oudste zoons, gesteund door hun moeder, Lodewijk en een aantal Franse edelen, Willem I van Schotland en een aantal opstandige edelen.

De jonge Hendrik (achttien jaar oud) was getrouwd en medekoning van Engeland, en hij leefde in koninklijke staat, maar hij had geen eigen inkomsten en had voortdurend geld tekort. Hij moest steeds geld vragen aan Hendrik die daar niet scheutig mee was, en al helemaal weigerde om zijn zoon eigen inkomsten te geven. Bovendien was hij zeer gehecht geweest aan Thomas Becket die een groot aandeel had in zijn opvoeding. De kwestie van de kastelen was te veel voor Hendrik. Toen zijn protesten niets uithaalden vluchtte hij naar zijn schoonvader Lodewijk in Parijs. Godfried (vijftien jaar oud) zat in een vergelijkbare situatie. Hij zou hertog van Bretagne worden maar hij was nog niet met de erfgename van Bretagne getrouwd en zijn vader leek daar ook geen haast mee te willen maken. Richard (zestien jaar oud) had misschien een wat betere positie als aanstaande hertog van Aquitanië maar Eleonora spoorde hem aan om de jonge Hendrik te steunen. Godfried en Richard voegden zich bij de jonge Hendrik in Parijs. Eleonora werd op weg naar Parijs gearresteerd door troepen van Hendrik en opgesloten. Veel edelen in Engeland, Bretagne en Aquitanië steunden de opstand, in de overtuiging zo een stap te zetten naar een mooie carrière onder de volgende generatie vorsten. Lodewijk hielp de jonge prinsen door een coalitie te vormen waar naast hemzelf ook de graven van Vlaanderen, Boulogne en Blois, en de koning van Schotland, deelnamen. De opstandelingen vonden nauwelijks steun in de graafschappen van de Anjou. Ook Normandië bleef trouw aan Hendrik hoewel hier een duidelijke onvrede was met zijn bestuur. Ook de meeste steden (dus de havens) en de belangrijkste kastelen bleven trouw aan Hendrik.

De vijandelijkheden begonnen in mei 1173. Lodewijk en de jonge Hendrik vielen de Vexin aan, troepen uit Boulogne en Vlaanderen vielen uit het Noorden Normandië binnen, troepen vanuit Blois kwamen vanuit Blois en Bretonse rebellen vielen aan vanuit het westen. Al deze troepen trokken in de richting van Rouen. Hendrik liet de verdediging over aan lokale edelen en ging eerst naar Engeland om de verdediging daar te organiseren. Daarna kwam hij terug naar Normandië en versloeg het leger van Lodewijk en de jonge Hendrik zodat die moesten terugtrekken. Tegelijk had een ander leger van Hendrik in het westen de Bretonse invallers verslagen en veel gevangenen gemaakt. Hendrik deed zijn zoons een vredesaanbod maar besprekingen in Gisors liepen op niets uit. In Engeland kon geen van de partijen een voordeel behalen totdat troepen van Hendrik in september in Suffolk een leger van rebellen en Vlamingen kon verslaan. Eind 1173 veroverde Hendrik enkele kastelen in de Touraine. Lodewijk en de jonge Hendrik vielen opnieuw Normandië aan maar de gevechten moesten worden gestaakt door het invallende winterweer. In 1174 probeerden Hendriks tegenstanders om hem naar Engeland te lokken, om in zijn afwezigheid Normandië te veroveren. Willem van Schotland begon daarom een campagne in noord Engeland maar Hendrik bleef in Normandië. De veldtocht van Willem liep vast, vooral omdat Hendriks buitenechtelijke zoon Godfried, bisschop van Lincoln (Verenigd Koninkrijk), een aantal belangrijke kastelen met succes wist te verdedigen. Daarom kondigde de graaf van Vlaanderen aan dat hij Engeland zou binnenvallen, en stuurde alvast een kleine legermacht naar East Anglia. Hendrik kon dit niet negeren en ging naar Engeland. Hij deed een publieke boetedoening bij het graf van Thomas Becket (zie hierboven). Hendrik gaf daarbij aan dat hij de opstand zag als een straf van god voor de moord op Becket en hij hoopte daar met deze boetedoening wat aan te kunnen veranderen. In ieder geval werd Willem van Schotland kort daarna gevangen genomen en verliep de opstand in Engeland. Hendrik keerde terug naar Normandië en was nog op tijd om Rouen te ontzetten. Lodewijk moest zich terugtrekken en vroeg om vredesbesprekingen.

De laatste jaren (vanaf 1175)

Na de grote opstand werden vredesbesprekingen gehouden in Montlouis-sur-Loire. Hoewel Hendrik in feite de oorlog had gewonnen, sloot hij vrede op soepele voorwaarden: Hendrik en de jonge Hendrik beloofden om geen wraak te nemen op elkaars partijgangers; Jan hield de drie omstreden kastelen maar Hendrik gaf twee kastelen in Normandië aan de jonge Hendrik, samen met een som van 15.000 Anjou-ponden; Richard en Godfried kregen de helft van de inkomsten van hun gebieden; Eleonora bleef onder huisarrest; rebelse edelen werden in principe in hun lenen hersteld; Filips van Vlaanderen kreeg een toelage van Hendrik, in ruil voor neutraliteit. Alleen Willem van Schotland werd hard aangepakt: hij moest Hendrik als zijn leenheer erkennen en vijf belangrijke Schotse kastelen kregen een Engelse bezetting.

Door zijn positie met succes te verdedigen had Hendrik veel aanzien gewonnen in Europa. Daarnaast speelde zijn propaganda in op de populaire cultus rond Thomas Becket door zijn uiteindelijke overwinning aan de boetedoening bij diens graf toe te schrijven.

De confrontatie tussen Hendrik en Lodewijk ging onverminderd door. Hendrik bezat een deel van de Berry (provincie) maar pretendeerde in 1176 recht op het hele graafschap te hebben. Hendrik dreigde met oorlog maar, waar Hendrik vermoedelijk op hoopte, de paus kwam tussenbeide en de vraag wie eigenaar was van de Berry en van de Auvergne werd aan een arbitrage comité voorgelegd. De arbitrage stelde Hendrik in het gelijk. Hendrik kocht bovendien ook het graafschap de Marche (provincie). Deze aankoop zette de relatie met Lodewijk direct weer onder druk.

Problemen in het gezin

In 1179 maakte Hendrik Richard tot hertog van Aquitanië. In 1181 mocht Godfried eindelijk met Constance van Bretagne trouwen en werd hij eindelijk hertog van Bretagne. Hij was uitstekend in staat om de laatste opstandige edelen zonder hulp aan te pakken. Jan kreeg regelmatig goederen van zijn vader (ten koste van edelen) en werd in 1177 benoemd tot Heer van Ierland. Het leek erop dat Jan de favoriete zoon van zijn vader was geworden. De jonge Hendrik reisde door heel Europa van toernooi naar toernooi en bemoeide zich nauwelijks met bestuurlijke of militaire zaken, hij was nog steeds ontevreden over zijn gebrek aan macht en aan geld.

In 1182 eiste de jonge Hendrik om hertog van Normandië te worden, en zo zijn eigen inkomsten te hebben. Hendrik weigerde maar bood hem wel een hogere toelage. Om de jonge Hendrik te paaien beval Hendrik Richard en Godfried om hun broer te erkennen als leenheer voor hun hertogdommen. Richard weigerde omdat de jonge Hendrik volgens hem geen enkel recht op Aquitanië had. Toen Hendrik Richard dwong om de jonge Hendrik toch te huldigen, weigerde de jonge Hendrik dit te accepteren. De jonge Hendrik sloot een bondgenootschap met Godfried en een aantal edelen uit Aquitanië. In 1183 begonnen ze een oorlog om Aquitanië op Richard te veroveren. Hendrik kwam Richard te hulp maar voordat er belangrijke gevechten konden plaatsvinden, overleed de jonge Hendrik aan een koorts. De opstand was daarmee direct verlopen.

De dood van Hendrik betekende dat de verhoudingen binnen het gezin drastisch moesten worden herverdeeld. Het was duidelijk dat Godfried hertog van Bretagne moest blijven omdat zijn recht op dat hertogdom op zijn huwelijk was gebaseerd, en formeel dus zijn eigen recht was en niet door zijn vader gegeven. Hendrik vond dat Richard erfgenaam en medekoning van Engeland, en erfgenaam van Normandië moest worden. Jan zou dan hertog van Aquitanië worden. Maar Richard wilde Aquitanië niet opgeven en weigerde om mee te werken aan de plannen van zijn vader. Hendrik beval Jan en Godfried om Aquitanië voor hem te veroveren maar hun veldtocht in 1184 stagneerde al snel. Het gezin verzoende zich weer in Westminster maar Richard hield voet bij stuk. Pas toen Hendrik Eleonora uit haar huisarrest haalde om Richard over te halen om Hendrik te gehoorzamen, en toen Hendrik dreigde om Engeland en Normandië aan Godfried te geven, gaf Richard toe.

Jan ondernam in 1185 een veldtocht in Ierland om Hendriks positie te versterken maar dit werd een totale mislukking. De Anglo-Normandische edelen wilden niet met hem samenwerken en hij kon de Ierse vorsten niet verslaan. Hendrik wilde Jan in 1186 weer naar Ierland sturen maar dat ging niet door toen het bericht kwam dat Godfried was omgekomen tijdens een toernooi in Parijs - hij liet twee jonge kinderen achter. Hendrik stond voor de opgave om weer een nieuw machtsevenwicht te vinden.

Hendrik, Richard en Filips II Augustus

Filips II van Frankrijk was in 1180 koning geworden. De jonge Filips bleek al snel een briljante politicus te zijn. Hij deed zijn best om de onvrede tussen Hendrik en Richard te vergroten. Hendrik zelf had een goede relatie met Filips maar die was voor een groot deel gebaseerd op de vriendschap tussen Filips en Godfried. Na de dood van Godfried in 1186 verslechterde de relatie van Hendrik en Filips.

Filips eiste in 1186 dat hij de voogd zou worden van Godfrieds kinderen. Ook eiste hij dat Richard zich met zijn leger terugtrok uit Toulouse, terwijl Richard daar juist was om Raymond van Toulouse onder druk te zetten. Filips dreigde om anders Normandië aan te vallen. Ook eiste Filips dat het huwelijk tussen Richard en Adelheid eindelijk zou worden voltrokken, zo niet dat eiste hij de Vexin op. Filips viel ondertussen de Berry binnen en stuitte bij Châteauroux op Hendrik met een groot leger. Door interventie van de paus werd een bestand gesloten. Tijdens de onderhandelingen stelde Filips Richard voor om samen een bondgenootschap te sluiten tegen Hendrik.

In 1187 kwam het bericht dat Saladin Jeruzalem had veroverd. Heel Europa wilde een nieuwe kruistocht organiseren. Richard was enthousiast voor de kruistocht en ook Hendrik en Filips kondigden aan om op kruistocht te gaan. Richard wilde graag snel vertrekken maar Hendrik en Filips hadden veel tijd nodig voor voorbereidingen. Ondertussen ging Richard in Aquitanië en Toulouse nog wat oude rekeningen vereffenen, wat een aantal schendingen van het bestand opleverde. Hendrik en Filips kwamen zo weer op het punt van oorlog en Hendrik wees een voorstel van Filips voor een nieuw bestand af. Vermoedelijk was dit tactiek van Hendrik die naar een meer duurzame regeling streefde maar Richard was woedend over deze extra vertragingen en gaf de schuld daarvan aan zijn vader.

Filips organiseerde in november 1188 vredesbesprekingen. Hij bood Hendrik een vredesverdrag aan voor de lange termijn waarbij Hendrik in de meeste territoriale kwesties zijn zin zou krijgen. De enige voorwaarden de Filips stelde was dat het huwelijk van Richard en Adelheid eindelijk zou worden voltrokken en dat Hendrik Richard als zijn erfgenaam zou aanwijzen. Hendrik weigerde, en daarna eiste Richard dat zijn vader hem als erfgenaam zou aanwijzen. Hendrik weigerde nogmaals en Richard koos de kant van Filips en huldigde hem tijdens de besprekingen als zijn leenheer. Oorlog dreigde maar de paus organiseerde nieuwe vredesbesprekingen in 1989 in La Ferté-Bernard. Hendrik had inmiddels last gekregen van een bloedende maagzweer. Hendrik stelde voor dat niet Richard maar Jan met Adelheid zou trouwen (en gaf daarmee voeding aan geruchten dat Richard zou worden onterfd). Dit werd niet geaccepteerd en de besprekingen werden zonder resultaat afgebroken. Volgens ongeschreven regels gold tijdens de periode na een bespreking een bestand maar Filips en Richard trokken zich daar niets van aan en vielen direct met twee legers aan, in de richting van Le Mans (stad) en van Tours (Indre-et-Loire).

Overlijden

Hendrik werd bijna ingesloten in Le Mans maar kon ontvluchten naar Alençon. Tegen het advies van zijn hovelingen trok hij zich niet terug in Normandië maar reisde hij door het oorlogsgebied naar zijn favoriete kasteel van Chinon. Het lukte hem deze reis te maken ondanks het hete zomerweer en de vijandelijke troepen die hij moest ontlopen. Aangekomen in Chinon stortte Hendrik in. Filips en Richard maakten ondertussen goede vorderingen, in de wetenschap dat Hendrik stervende was en dat Richard nog steeds zijn belangrijkste erfgenaam was. Ze stelden Hendrik onderhandelingen voor en er vond een ontmoeting plaats in Ballan, vlakbij Chinon. Hendrik kon nauwelijks op zijn paard zitten en gaf op alle punten toe: hij erkende Filips als zijn leenheer, stemde erin toe dat er een andere voogd voor Adelheid zou worden aangesteld, stelde het huwelijk van Richard en Adelheid vast voor na de kruistocht, erkende Richard als zijn erfgenaam, stemde toe in herstelbetalingen aan Filips en gaf Filips een aantal kastelen in onderpand.

Hendrik werd op een draagbaar terug gedragen naar Chinon. Daar hoorde hij dat Jan zich ook bij Richard had aangesloten. Dat nieuws was te veel en hij zakte weg in een zware koorts. In een paar heldere momenten biechtte hij en hij overleed op 6 juli 1189. Hendrik wilde begraven worden in de abdij van Grandmont bij Saint-Sylvestre (Haute-Vienne) in de Limousin. Door het warme weer was het echter niet mogelijk om zijn lichaam over die afstand te transporteren en werd hij begraven in de abdij van Fontevraud.

Nalatenschap en beeldvorming

Richard erfde vrijwel alle bezittingen van zijn vader. Hij nam daarna deel aan de derde Kruistocht maar weigerde om met Adelheid te trouwen. Eleonora werd vrijgelaten en trad op als regentes tijdens zijn afwezigheid, en bestuurde na Richards thuiskomst het hertogdom Aquitanië. Richard werd opgevolgd door Jan en tijdens zijn bestuur wist Filips bijna alle Franse bezittingen van het Angevijnse Rijk in zijn macht te krijgen, behalve de kustgebieden van Aquitanië.

De juridische hervormingen van Hendrik in Engeland zijn van een blijvende betekenis geweest. Voor een deel zijn ze door Filips in Frankrijk overgenomen. De bemoeienis van Hendrik met Wales, Schotland en Ierland was van grote invloed op de ontwikkeling van die landen.

Enkele jaren na zijn dood schreef de geschiedschrijven William of Newburgh dat Hendrik door bijna al zijn tijdgenoten, ook zijn hofhouding, werd gehaat.

In moderne tijden was Hendrik populair bij de historici uit de vroege negentiende eeuw door zijn opbouw van een "empire" en zijn strijd tegen de Fransen en tegen Thomas Becket (oftewel de katholieke kerk). Franse historici zagen in hem vooral een figuur uit de Franse feodale geschiedenis (Hendrik was per slot van rekening meestal in Frankrijk en sprak Frans, geen Engels). Victoriaanse historici hadden juist kritiek op zijn gedrag als echtgenoot en vader, en op de moord op Thomas Becket. Latere historici prijzen hem weer vanwege de blijvende hervormingen van recht en belastingen in Engeland.

Huwelijk en Kinderen

Hendrik trouwde op 18 mei 1152 met Eleonora van Aquitanië, ze kregen de volgende kinderen:
Willem, jong overleden;
Hendrik de Jongere, gehuwd met Margaretha van Frankrijk, ze kregen een zoon die na drie dagen overleed. Zij hertrouwde met Béla III van Hongarije;
Mathilde, gehuwd met Hendrik de Leeuw;
Richard Leeuwenhart, belangrijkste erfgenaam van Hendrik en koning van Engeland;
Godfried, door zijn huwelijk met Constance I van Bretagne hertog van Bretagne. Hun zoon Arthur I van Bretagne was een rivaal voor de troon van zijn oom Jan en werd vermoedelijk in diens opdracht vermoord;
Eleonora, gehuwd met Alfons VIII van Castilië;
Johanna (1165-1199), gehuwd met (1177) Willem II van Sicilië en met (1196) Raymond VI van Toulouse;
Jan zonder Land erfgenaam van Richard en koning van Engeland;

Hendrik had een aantal kinderen uit buitenechtelijke relaties:
met een vrouw met de naam Ikenai had hij een zoon Godfried (ca. 1050 - Notre-Dame-du-Parc, 18 december 1212), bisschop van Lincoln (1173), kanselier van Engeland (1182), aartsbisschop van York (1189), leefde vanaf 1207 in verbanning in Frankrijk;
een onbekend kind bij Adelheid, dochter van Odo van Porhoët die tot 1168 Bretagne had bestuurd - alleen bekend uit een klacht van Odo dat Hendrik zijn dochter zwanger had gemaakt;
de bekendste buitenechtelijke relatie van Hendrik was Rosamund Clifford (ovl. ca. 1176) maar van haar zijn geen kinderen bekend;
met Ida, de vrouw van Roger Bigod, earl van Norfolk, kreeg Hendrik een zoon William Longespée (ca. 1176 – 7 maart 1226), door zijn huwelijk earl van Salisbury (Verenigd Koninkrijk);
met Nesta, vrouw van Ralph Bloët, kreeg Hendrik een zoon Morgan, proost van Berkeley in Yorkshire (1201), in 1213 benoemd tot bisschop van Durham (Engeland) maar de paus weigerde de benoeming omdat hij uit overspel was geboren;
bij een onbekende vrouw: Mathilde, abdis van Barking (Suffolk);

Verder worden er op grond van aannames nog enkele kinderen aan Hendrik toegeschreven maar die zijn hier niet vermeld.
Hij trouwde, 19 jaar oud, op 18-05-1152 in Bordeaux met de ongeveer 30-jarige
13083681 Eleonora van Aquitanië, geboren omstreeks 1122 in ?. Zij is overleden in 04-1204 in ?, ongeveer 82 jaar oud. Zij is begraven in Abdij Fontevraud.
Notitie: Eleonora van Aquitanië (ca. 1122 – Abdij van Fontevraud, Frankrijk, 1 april 1204) was hertogin van Aquitanië en achtereenvolgens koningin van Frankrijk, van Engeland, en regentes van Engeland.

Jeugd
Eleonora was de dochter en erfgename van hertog Willem X van Aquitanië en Eleonora van Châtellerault. Ze kreeg een goede en veelzijdige opvoeding. Volgens alle bronnen was ze intelligent en buitengewoon mooi. Omdat Aquitanië met de bijbehorende graafschappen ongeveer een kwart van Frankrijk omvatte met rijke steden en landbouwgronden, was de hertog van Aquitanië de rijkste en machtigste van de feodale vorsten in Frankrijk. Toen Eleonora op 9 april 1137 het hertogdom erfde, ze was toen ongeveer 15 jaar oud, werd ze daardoor onbetwist de meest begeerde bruid van Europa. Haar vader had dat voorzien en stuurde voor zijn dood een verzoek aan koning Lodewijk VI om haar belangen te beschermen en een goede en passende echtgenoot voor haar te vinden. Lodewijk besloot onmiddellijk dat zijn zoon Lodewijk VII de perfecte partner voor Eleonora zou zijn. Lodewijk VII vertrok met een groots gevolg naar Bordeaux waar Eleonora en Lodewijk op 25 juli 1137 in de kathedraal trouwden. Bij haar huwelijk gaf ze een antieke Perzische vaas van bergkristal aan Lodewijk, die nu nog in het Louvre is te zien.

Hertogin van Aquitanië

Bij het huwelijk was afgesproken dat Eleonora zou blijven optreden als hertog van Aquitanië. Lodewijk had dus geen directe macht in Aquitanië. Pas hun eventuele zoon zou zowel koning van Frankrijk als hertog van Aquitanië zijn.

Eleonora heeft tijdens haar huwelijk hardnekkig aan deze zelfstandige positie vastgehouden. Dit was ook het geval tijdens haar tweede huwelijk, hoewel haar tweede man Hendrik II van Engeland veel dominanter en machtiger was dan Lodewijk. In beide huwelijken waren de status van Aquitanië en de positie van Eleonora daarin, een voortdurende bron van spanning.

Koningin van Frankrijk

Lodewijk VI overleed een week na het huwelijk van Eleonora en Lodewijk. Eleonora werd tijdens het kerstfeest van 1137 tot koningin van Frankrijk gekroond. Eleonora was het verfijnde en comfortabele hofleven van Aquitanië gewend, bakermat van troubadours en de hoofse liefde. In Parijs zette ze een schitterende hofhouding op en ze begunstigde kunstenaars en geleerden. Deze uitbundigheid stuitte echter op veel verzet bij hovelingen en geestelijken. Het is bekend dat Eleonora een tegenstander was van de abt Suger van St. Denis, een belangrijke adviseur die Lodewijk van zijn vader had overgenomen. Lodewijk lijkt zelf weinig problemen met het hofleven van zijn vrouw te hebben gehad, hij gaf in ieder geval grote bedragen uit om zijn paleizen te verbouwen en te verfraaien.

Het huwelijk van Lodewijk en Eleonora bleef jaren kinderloos. De vooraanstaande geestelijke Bernard van Clairvaux overtuigde haar dat haar levenswijze en haar verkeerde invloed op de koning daar de oorzaak van was. Eleonora nam dit advies ter harte en het paar kreeg in 1145 een dochter.

Kruistocht

Ook Lodewijk had in 1144 zijn moment van inkeer gehad toen zijn troepen in een oorlog met een van zijn vazallen meer dan duizend onschuldige burgers in een kerk hadden verbrand. In 1145 kondigde hij aan om als boetedoening op kruistocht te gaan. Eleonora stond erop dat zij als zelfstandige hertog van Aquitanië deel zou nemen aan de kruistocht, en persoonlijk haar eigen troepen zou aanvoeren. Lodewijk en Eleonora sloten zich aan bij de Tweede Kruistocht.

De heenreis verliep op grootse wijze met bezoeken aan koning Géza II van Hongarije en keizer Manuel I Komnenos. Militair was de kruistocht echter een mislukking. In Klein-Azië werd het leger van Lodewijk verslagen in een hinderlaag, waarbij Lodewijk alleen maar aan de dood kon ontsnappen doordat hij als een gewone ridder was gekleed en niet herkenbaar was als de koning. Een van de oorzaken van de nederlaag was dat de Aquitaanse voorhoede onder bevel van Eleonora te snel vooruit was getrokken waardoor de hoofdmacht kwetsbaar werd.

Aangekomen in Antiochië kwamen Eleonora en Lodewijk lijnrecht tegenover elkaar te staan. Eleonora was overgelukkig om haar jonge oom Raymond van Antiochië weer te zien, die een jeugdkameraad was. Eleonora en Raymond brachten alle tijd samen door. Eleonora probeerde de andere kruisvaarders te overtuigen om Raymond te steunen door enkele steden in de omgeving van Antiochië te veroveren. Lodewijk wilde echter verder trekken naar het Heilige Land. Uiteindelijk zette Lodewijk zijn zin door en hij was genoodzaakt om Eleonora in gevangenschap mee te voeren.

In Jeruzalem wilde het leger van de kruistocht de stad Damascus veroveren. De gevestigde christelijke ridders waren tegenstanders van dat plan omdat ze altijd in vrede met Damascus hadden geleefd, en omdat er andere islamitische staten waren die wel een bedreiging vormden. Eleonora koos positie tegen het plan om Damascus aan te vallen en werd opnieuw door Lodewijk gevangengezet. Lodewijk nam deel aan de overbodige en uiteindelijk volledig mislukte expeditie naar Damascus, en besloot daarna om snel terug te keren naar Frankrijk. Lodewijk en Eleonora konden elkaar niet verdragen en reisden op verschillende schepen terug. De Franse schepen werden aangevallen door een Byzantijnse vloot en daarna door een storm uiteengeslagen en raakten elkaar kwijt. Lodewijk en Eleonora waren al voor dood opgegeven toen ze apart van elkaar in Zuid-Italië aankwamen.

Echtscheiding

Er is een verhaal dat Lodewijk en Eleonora op de terugweg uit Italië in Tusculum (Latium) de paus bezochten en toestemming vroegen om te mogen scheiden. De paus verbood de scheiding en gaf het echtpaar toen het avond werd de beschikking over één kamer met één bed. Zo zou de tweede dochter van Lodewijk en Eleonora zijn verwekt.

Het is niet bekend of dit verhaal op waarheid berust. Wel is bekend dat Lodewijk en Eleonora na de kruistocht nog een dochter kregen maar dat hun huwelijk helemaal was mislukt. Suger verzette zich uit alle macht tegen de scheiding maar toen die in 1151 eenmaal was overleden, konden Lodewijk en Eleonora op 11 maart 1152 scheiden. Eleonora reisde met een klein gevolg naar haar eigen hoofdstad Poitiers. Onderweg ontsnapte ze aan ontvoeringspogingen door Theobald V van Blois en Godfried II van Maine, die haar wilden schaken om haar tot een huwelijk te dwingen.

Eleonora begreep dat ze opnieuw de meest begeerde bruid van Europa was, en dat ze kwetsbaar zou zijn zolang ze niet trouwde. Ze besloot daarom om snel te trouwen en deed een huwelijksvoorstel aan de machtigste vrijgezel die ze kende: Hendrik, hertog van Normandië en graaf van Anjou, met een claim op de Engelse troon. Hendrik was twaalf jaar jonger maar dat was voor geen van beiden een bezwaar want hij stemde direct toe om haar man te worden.

Koningin van Engeland

Eleonora en Hendrik trouwden op 18 mei 1152 te Bordeaux. Omdat ze nauwelijks tijd hadden om de plechtigheid voor te bereiden was het een eenvoudig huwelijk, niet passend bij hun status. Met de beschikking over de rijkdom van Aquitanië kon Hendrik vervolgens een beslissing in de Engelse burgeroorlog forceren en Eleonora werd op 19 december 1154 te Canterbury (Engeland) tot koningin van Engeland gekroond.

Hendrik en Eleonora hadden een stormachtig huwelijk. Naast een groot aantal kinderen hadden ze ook heftige conflicten. In 1167 verliet Eleonora Hendrik om weer in Poitiers te gaan wonen. Zij steunde in 1173 haar zoons Hendrik II van Maine en Richard I van Engeland om met hulp van haar ex-man Lodewijk in opstand te komen tegen Hendrik. Voor Eleonora was dit geen familieruzie maar een politieke kwestie waarin het ging over de bevordering van de positie van haar zoons (Hendrik wilde zijn macht niet met zijn zoons delen) en over de autonomie van Aquitanië. De opstand mislukte en Hendrik nam Eleonora gevangen en plaatste haar onder huisarrest in een kasteel in Engeland.

Hoewel ze vanaf 1167 vooral gescheiden van elkaar leefden maakte Eleonora Hendrik regelmatig verwijten over zijn minnaressen, of in ieder geval over de openlijke manier waarop ze aan zijn hof verbleven. Hendrik wilde scheiden van Eleonora maar zij zag daarin een poging om haar te dwingen om in een klooster te gaan leven, zodat Hendrik alle macht zou krijgen in Aquitanië. Eleonora heeft meerdere voorstellen van Hendrik voor een scheiding afgewezen. Na tien jaar gevangenschap en de dood van haar zoon Hendrik, kreeg Eleonora meer bewegingsvrijheid. Pas na de dood van Hendrik in 1189 werd ze door haar zoons volledig in vrijheid gesteld.

Regentes van Engeland

Richard Leeuwenhart was de belangrijkste erfgenaam van zijn vader. Kort nadat hij koning was geworden, vertrok hij om deel te nemen aan de Derde Kruistocht. Richard benoemde Eleonora tot zijn regentes. In die hoedanigheid kreeg ze eerst te maken met haar zoon Jan zonder Land die probeerde koning van Engeland te worden. Ook moest Eleonora de kwestie van Richards gevangenschap zien op te lossen: Richard had in het Heilige Land hertog Leopold V van Oostenrijk beledigd. Toen Richard op weg naar huis probeerde om incognito door Oostenrijk te reizen werd hij herkend en door de hertog gevangengenomen. Eleonora reisde in 1192 naar Oostenrijk om de voorwaarden voor zijn vrijlating te bespreken. Terug in Engeland bracht zij het benodigde losgeld bijeen voor Richards vrijlating. En na de terugkeer van Richard bemiddelde ze een verzoening tussen Richard en Jan.

Laatste jaren en dood

In 1199 kreeg Eleonora het verzoek van Filips II van Frankrijk om een bruid te kiezen voor diens zoon Lodewijk, uit de dochters van Alfons VIII van Castilië, die met haar dochter Eleonora van Engeland (1162-1214) was getrouwd. Eleonora stemde toe en vertrok naar Castilië. Onderweg werd ze echter overvallen en gevangenomen door een lokale edeleman wiens familie een vete had met het huis Plantagenet. Eleonora onderhandelde zelf haar vrijlating en vervolgde haar reis naar Spanje. Daar koos ze haar kleindochter Blanca van Castilië als de bruid voor Lodewijk. Terug in Frankrijk besloot de zieke en vermoeide Eleonora (inmiddels bijna tachtig jaar oud) haar intrek te nemen in de abdij van Fontevraud. In deze zelfde abdij waren haar man Hendrik en haar zoon Richard al begraven.

Tijdens de opstand van haar kleinzoon Arthur I van Bretagne in 1202 wilde ze naar Poitiers vluchten maar kwam niet verder dan Mirebeau. Daar zocht ze haar toevlucht in het kasteel en werd ze gedurende een paar weken door Arthur met een Frans leger belegerd voordat ze werd ontzet door haar zoon Jan. Eleonora keerde terug naar Fontevraud waar ze in 1204 overleed en naast Hendrik werd begraven.

Beeldvorming

Bovenstaand artikel probeert zich te beperken tot historisch bekende feiten. Daarnaast is er ontzettend veel over Eleonora geschreven en beweerd dat niet kan worden bevestigd, of dat regelrecht verzonnen lijkt. Dat heeft drie belangrijke oorzaken:
Eleonora was tijdens haar leven al een zeer omstreden figuur. Eigentijdse schrijvers aarzelden niet om haar veel beter of slechter voor te stellen dan ze was, al naar gelang de belangen van hun opdrachtgevers. Ook zochten middeleeuwse schrijvers naar een verklaring voor de in hun ogen onbegrijpelijke mislukking van de Tweede Kruistocht, en vonden die in de zondige aanwezigheid van Eleonora - waardoor Gods zegen voor de onderneming ontbrak.
Eleonora is door de eeuwen heen een dankbaar onderwerp geweest voor historici, of ze nu een moralistische, romantische, nationalistische, socialistische of feministische achtergrond hadden. En ieder heeft een beeld van haar geschilderd dat goed bij de eigen overtuiging paste.
Tot slot is Eleonora vanaf de negentiende eeuw een populaire figuur in historische romans en films, met alle verzinsels die daarbij hoorden.

Over Eleonora wordt onder ander beweerd dat ze:
tijdens haar jeugd een seksuele relatie met haar oom Raymond van Poitiers zou hebben gehad
van haar man Lodewijk VII zou hebben gezegd: "Wat moet ik met die man? Hij is meer een monnik dan een koning!".
aan het hof in Parijs grote bedragen verspilde en een groot aantal minnaars zou hebben gehad. Een daarvan zou Godfried V van Anjou zijn, de vader van haar latere echtgenoot Hendrik. En Godfried zou Hendrik voor Eleonora hebben gewaarschuwd.
een leger van vrouwen aanvoerde tijdens de kruistocht, wat de vrome ridders voortdurend in verleiding bracht
in Antiochië een seksuele relatie met haar oom Raymond van Poitiers zou hebben gehad, ongeacht of die eerder al had bestaan
tijdens haar verblijf in Antiochië Saladin heeft bezocht om de nacht met hem door te brengen
het kwade brein was in alle conflicten tussen Hendrik en hun zoons, en later tussen hun zoons onderling
een of meer minnaressen van Hendrik zou hebben vermoord / laten vermoorden

Tot slot staat ze in moderne fictie vaak in een slecht daglicht omdat ze na de terugkeer van "de held" Richard ervoor zorgde dat "de slechterik" Jan zijn terechte straf kon ontlopen, en dat ze ook daarna Jan is blijven steunen.

Kinderen

Eleonora kreeg uit haar twee huwelijken de volgende kinderen:

Bij Lodewijk VII:
Marie, gehuwd met Hendrik I van Champagne
Alice, gehuwd met Theobald V van Blois

Bij Hendrik II:
Willem, jong overleden
Hendrik de Jongere, graaf van Maine
Mathilde Plantagenet, gehuwd met Hendrik de Leeuw
Richard Leeuwenhart, koning van Engeland
Godfried, hertog van Bretagne
Eleonora, gehuwd met Alfons VIII van Castilië
Johanna, gehuwd met (1177) Willem II van Sicilië en met (1196) Raymond VI van Toulouse
Jan zonder Land, koning van Engeland na Richard
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan Zonder Land, geboren op 24-12-1167 in Beaumont Palace ( Oxford ) (zie 6541840).
13083682 Adhemar van Angoulême, geboren in 1160 in ?. Hij is overleden op 16-06-1202 in Limoges, 41 of 42 jaar oud.
Notitie: Adhemar van Angoulême (1160 - Limoges, 16 juni 1202, Taillefer, was een zoon van Willem VI van Angoulême en van Margaretha van Torenne.
In 1194 volgde hij zijn broer Willem op als graaf van Angoulême. Adhemar toonde zich een trouwe volgeling van Filips II van Frankrijk.
In 1186 huwde hij met Adelheid (1160-1218), een dochter van Peter I van Courtenay en gescheiden van graaf Willem van Joigny.
Zij hadden één dochte:
Isabella, die zou huwen met Jan zonder Land en met Hugo X van Lusignan
Hij trouwde, ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1185 in ? met de ongeveer 25-jarige
13083683 Adelheid van Courtenay, geboren in 1160 in ?. Zij is overleden in 1218 in ?, 57 of 58 jaar oud.
Notitie: Adelheid van Courtenay (1160 - 1218) was een dochter van Peter I van Courtenay en van Elisabeth van Courtenay. Zij huwde met Willem van Joigny, van wie zij scheidde, en vervolgens met Adhemar van Angoulême. Zij hadden één dochter, Isabella, die zou huwen met Jan zonder Land en met Hugo X van Lusignan.
Zij trouwde (1), ongeveer 20 jaar oud, omstreeks 1180 in ? met Willem van Joigny. Dit huwelijk werd ontbonden omstreeks 1185 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Isabella van Angoulême, geboren in 1186 in ? (zie 6541841).
13083684 Alfons II van Provence, geboren in 1180 in ?. Hij is overleden op 02-02-1209 in Palermo, 28 of 29 jaar oud.
Notitie: Alfons II van Provence (?, 1180 - Palermo, 2 februari 1209) was een jongere zoon van koning Alfons II van Aragón en van Sancha van Castilië. Hij volgde zijn vader in 1196 op als graaf van Provence.

Alfons was in 1193 gehuwd met Gersindis van Sabran, de kleindochter en erfgename van Willem II, laatste graaf van Forcalquier. Bij haar huwelijk kreeg zij Forcalquier van haar grootvader. Nadien herriep Willem II van Forcalquier de schenking ten voordele van Gersindes zuster, Beatrix, die gehuwd was met Andreas van Bourgondië, dauphin van Viennois. Hierdoor barstte een oorlog uit tussen Alfons en Willem, waarbij de laatste gesteund werd door de graaf van Toulouse. Alfons deed een beroep op zijn broer, Peter II van Aragón, die naar Provence kwam om een verdrag te onderhandelen, dat in 1202 werd afgesloten.

In 1209 begeleidde hij zijn zuster Constance, de weduwe van koning Emmerik van Hongarije, om haar te laten trouwen met koning Frederik van Sicilië, maar hij stierf in Palermo.

Alfons was een grote liefhebber van het ridderschap en nodigde vele troubadours uit aan zijn hof. Een van hen was Elias van Barjols, zoon van een handelaar uit Payols in Agénois. Hij viel niet alleen in de smaak van de graaf, maar ook van de gravin, die het onderwerp was van vele van zijn liederen. Hij trad daarop in bij de hospitaalbroeders van Saint-Benezet in Avignon, die zich als doel stelden bruggen over de Rhône te bouwen, zoals hun stichter, die de brug van Avignon gebouwd had.

Hij werd de vader van Raymond Berengarius IV van Provence (1198-1245
Hij trouwde, 12 of 13 jaar oud, in 1193 in ? met de 12 of 13-jarige
13083685 Gersindis van Forcalquier, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden in 1242 in ?, 61 of 62 jaar oud.
Notitie: Gersindis van Forcalquier (1180-1242) was de oudste dochter van Reinier van Sabran en van Gersindis van Forcalquier, zelf een dochter van Willem II.

Toen zij 13 jaar was, werden haar grootvader en haar grootoom verplicht om het verdrag van Aix te ondertekenen. Hierdoor werd Gersindis erfgename van het graafschap Forcalquier en zou zij trouwen met Alfons, tweede zoon van koning Alfons II van Aragón. Dit gebeurde in juli 1193 en ze werd de moeder van:
Raymond Berengarius IV
Gersindis, gehuwd met Willem II van Moncade, burggraaf van Béarn.

In 1209 stierven zowel haar grootvader, Willem van Forcalquier, als haar echtgenoot. Peter II van Aragón nam de voogdij waar voor de jonge Raymond Berengarius. Peter II delegeerde op zijn beurt het regentschap aan zijn oom Sancho, graaf van Roussillon. Als in 1213 ook Peter II in Muret gedood werd, nam Sancho het regentschap over Aragon waar en stond het regentschap over Provence af aan zijn zoon Nuno. Door deze verwarring ontstond tweespalt bij de Katalanen van Provence tussen de aanhangers van Gersinde en deze van Nuno, die de jonge graaf leek te willen verdrijven om in zijn plaats te komen. Daarvan maakte de Provençaalse adel gebruik om onrust te stoken en koos tenslotte partij voor Gersinde, verdreef Nuno, plaatste Raymond Berengarius IV onder de voogdij van zijn moeder en stelde een regentenraad aan.

Rond 1220 eiste Willem van Sabran, een neef van Willem II van Forcalquier het graafschap op. Hij maakte gebruik van de onrust in het gebied om Sisteron te overmeesteren. Door een verzoening van de aartsbisschop van Aix, verkreeg Willem een schadeloosstelling en mede hierdoor bleef hij zichzelf tot zijn dood wel graaf van Forcalquier noemen. In 1222 is de positie van Raymond Berengarius geconsolideerd en stond Gersindis hem het graafschap Forcalquier af. Zijzelf trok zich terug in het klooster van Celles.
Kind uit dit huwelijk:
I. Raymond Berengarius IV van Provence, geboren in 1198 in Aix-en-Provence (zie 6541842).
13083686 Thomas I van Savoye, geboren omstreeks 1180 in ?. Hij is overleden in 1233 in ?, ongeveer 53 jaar oud.
Notitie: Thomas I van Savoye (rond 1180 - 1233), was de enige zoon van graaf Humbert III van Savoye en Beatrix van Bourgondië. Hij volgde zijn vader op als graaf van Savoye in 1189. Hij steunde Filips van Zwaben en stond aan de zijde der Ghibelijnen. Van Filips van Zwaben kreeg hij in Vaud het leen van Moudon en in Piëmont de lenen van Chieri en Testona. Thomas was in 1196 gehuwd met Beatrix van Genève, dochter van graaf Willem I van Genève, en had volgende kinderen:
Amadeus IV van Savoye (1197-1253)
Humbert, graaf van Chillon (1198-1223)
Thomas van Savoye (1199-1259)
Beatrix van Savoye (1205-1266), in 1220 gehuwd met Raymond Berengar V van Provence (1199-1259)
Peter II van Savoye (1203-1268)
Filips I van Savoye (1207-1285)
Alix, abdis van Saint-Pierre in Lyon
Agatha, abdis van Saint-Pierre in Lyon
Margaretha (1212-1273), gehuwd met graaf Hartmann IV van Kyborg (-1264)
Bonifatius (-1270), aartsbisschop van Canterbury
Aymon I (-1238), graaf van Romon
Willem van Savoye(-1239), prins-bisschop van Luik
Amadeus (-1268), bisschop van Maurienne.
Hij trouwde, ongeveer 16 jaar oud, in 1196 in ? met
13083687 Beatrix van Genève, geboren in ?. Zij is overleden in 1252 in ?.
Notitie: Beatrix van Genève, ook Margaretha, (- 1252) was een dochter van graaf Willem I van Genève en van Beatrix van Foucigny. Zij huwde in 1196 met graaf Thomas I van Savoye. Het paar kreeg volgende kinderen:
Amadeus IV van Savoye (1197-1253)
Humbert, graaf van Chillon (1198-1223)
Thomas van Savoye (1199-1259)
Beatrix (-1266), in 1220 gehuwd met Raymond Berengar V van Provence (1199-1259)
Peter II van Savoye (1203-1268)
Filips I van Savoye (1207-1285)
Alix, abdis van Saint-Pierre in Lyon
Agatha, abdis van Saint-Pierre in Lyon
Margaretha (1212-1273), gehuwd met graaf Hartmann IV van Kyborg (-1264)
Bonifatius (-1270), aartsbisschop van Canterbury
Aymon I (-1238), graaf van Romon
Willem van Savoye(-1239), prinsbisschop van Luik
Amadeus (-1268), bisschop van Maurienne.
Kind uit dit huwelijk:
I. Beatrix van Savoye, geboren in 1205 in ? (zie 6541843).
13083692 Alberic II van Dammartin, geboren omstreeks 1140 in ?. Hij is overleden op 20-09-1200 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1165 in ? met de ongeveer 25-jarige
13083693 Mathilde van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1140 in ?. Zij is overleden omstreeks 1200 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Simon van Dammartin, geboren omstreeks 1180 in ? (zie 6541846).
13083694 Willem II van Ponthieu, geboren in ?. Hij is overleden op 06-10-1221 in ?.
Notitie: Willem II Talvas van Ponthieu (-6 oktober 1221) was een zoon van Jan I van Ponthieu en van Beatrix van Saint-Pol. Hij volgde in 1191 zijn vader op als graaf van Ponthieu. Willem was gehuwd met Adelheid van Vexin, dochter van Lodewijk VII van Frankrijk, die lange tijd verloofd was geweest met Richard Leeuwenhart. Willem speelde een belangrijke rol in de oorlog van Normandië; hij voerde de Franse troepen aan in de slag bij Bouvines. Willem werd de vader van:
Maria (-1250)
Jan (1199-1214).
Hij trouwde in 1195 in ? met de 34 of 35-jarige
13083695 Adelheid van Vexin, geboren op 04-10-1160 in ?. Zij is overleden omstreeks 1220 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Notitie: Alys, gravin van Vexin (4 oktober 1160 – c. 1220) was een dochter van Lodewijk VII van Frankrijk en zijn tweede echtgenote Constance van Castilië. Zij wordt Alaïs, Adélaïde, Adèle, Alais, of Alix van Vexin genoemd, en mag niet verward worden met haar halfzuster Alix van Frankrijk, de dochter van Lodewijk VII van Frankrijk en zijn eerste echtgenote Eleonora van Aquitanië. Alys’ moeder stierf in het kraambed en vijf weken later hertrouwde haar vader al met Adelheid van Champagne, die de moeder werd van de lang verwachte mannelijke troonopvolger. In 1169 werd een akkoord bereikt tussen haar vader en koning Hendrik II van Engeland om Alys te verloven met Richard van Engeland. Haar toekomstigde schoonvader hield haar verschillende jaren aan het Engelse hof. Rond 1177 werd dit een schandaal en een onderwerp van conflict tussen Engeland en Frankrijk. In naam van paus Alexander III dreigde kardinaal Peter van St. Chrysogonus er mede om de Engelse bezittingen op het continent onder interdict te plaatsen als Hendrik II geen werk maakte van het huwelijk tussen Alys en zijn zoon, maar zonder veel resultaat. Er waren geruchten dat Alys de maîtresse was van Hendrik II en een kind van hem had. Bij de dood van Hendrik II in 1189, kwam haar verloofde Richard Leeuwenhart op de troon, maar deze beëindigde hun verloving in Messina in 1191, omdat zij een kind van zijn vader had. Zij werd teruggestuurd naar Frankrijk in 1195.

Haar broer Filips II van Frankrijk bood haar vervolgens aan aan Richards jongere broer Jan zonder Land in 1192, maar de koningin-moeder Eleonora van Aquitanië verzette zich daartegen. Alys werd in 1195 uitgehuwelijkt aan Willem III Talvas, graaf van Ponthieu. Zij kregen drie dochters: Johanna (doodgeboren), Maria en Isabella.
Kind uit dit huwelijk:
I. Maria van Ponthieu, geboren in 1199 in ? (zie 6541847).
13083696 Lodewijk VIII van Frankrijk, geboren op 05-09-1187 in Parijs. Hij is overleden op 08-11-1226 in Montpensier, 39 jaar oud. Hij is begraven in St-Denis Kathedraal.
Notitie: Lodewijk VIII de Leeuw (Frans: Louis VIII le Lion) (Parijs, 5 september 1187 - Montpensier, 8 november 1226) was koning van Frankrijk van 1223 tot 1226.
Hij was een lid van het Huis Capet. Lodewijk werd geboren in Parijs, en was de zoon van Filips II van Frankrijk en Isabella van Henegouwen.

Op 23 mei 1200 trouwde Lodewijk op 12-jarige leeftijd met Blanche van Castilië (4 maart 1188 - 26 november 1252).

Het koppel kreeg verschillende kinderen:
1.Blanche (1205-1206)
2.Agnes (1207-1207)
3.Filips - (9 september 1209 - 1218)
4.Alphonsus en Jan (1213-1213), tweeling,
5.Louis (de latere Lodewijk IX) - (25 april 1214 - 25 augustus 1270)
6.Robert - (25 september 1216 - 9 februari 1250)
7.Filips (1218-1220)
8.Jan Tristan- (21 juli 1219 - 1232)
9.Alfons van Toulouse - (11 november 1220 - 21 augustus 1271)
10.Filips Dagobert - (20 februari 1222 - 1232)
11.Isabella van Frankrijk - (juni 1225 - 23 februari 1269)
12.Stefan - (geboren en gestorven in 1226)
13.Karel I van Sicilië - (maart 1227 - 7 januari, 1285)

Als prins won Lodewijk verschillende gevechten tegen koning Jan zonder Land van Engeland. In 1216 kwam de Engelse adel in opstand tegen de onpopulaire koning Jan, en bood de troon aan aan Lodewijk. In mei 1216 vielen Prins Lodewijk en zijn leger Engeland binnen. Na anderhalf jaar burgeroorlog, de zogenaamde Eerste Baronnenoorlog, gaf Lodewijk echter zijn aanspraak op de troon op, en tekende het Verdrag van Lambeth.

Lodewijk volgde zijn vader op op 14 juli 1223. Zijn kroning vond plaats op 6 augustus van dat jaar in Reims. Als koning wilde hij nog altijd wraak nemen op het Huis Plantagenet, en nam Poitou en Saintonge in in 1224. Daarna werden Avignon en Languedoc overgenomen. Al deze gebieden waren oorspronkelijk eigendom van de Plantagenets.

Toen hij terugkeerde naar Parijs begon Lodewijk te lijden aan dysenterie, en stierf op 8 november 1226 in een kasteel bij Montpensier, in Auvergne.

Lodewijk VIII werd begraven in de Kathedraal van Saint-Denis. Zijn zoon, Lodewijk IX van Frankrijk, volgde hem op als koning van Frankrijk.
Hij trouwde, 12 jaar oud, op 23-05-1200 in ? met de 12-jarige
13083697 Blanca van Castilië, geboren op 04-03-1188 in Palencia. Zij is overleden op 27-11-1252 in Melun, 64 jaar oud.
Notitie: Blanca van Castilië (ook: Blanche van Castilië) (Palencia, 4 maart 1188 – Melun, 27 november 1252) was als echtgenote van koning Lodewijk VIII koningin van Frankrijk en na de dood van haar echtgenoot ook lange tijd regentes van het koninkrijk.

Ze was een dochter van koning Alfons VIII van Castilië en Eleonora van Engeland. Zij werd door een verdrag (januari 1200) tussen de koningen Filips Augustus van Frankrijk en Jan zonder Land van Engeland verloofd met de Franse kroonprins Lodewijk (1187-1226), de latere Lodewijk VIII). Het huwelijk vond plaats op 23 mei 1200 in Pont-Audemer (Normandië).
Uit dit huwelijk kwamen dertien kinderen voort:
1.Blanche (1205-1206)
2.Agnes (1207-1207)
3.Filips - (9 september 1209 - 1218)
4.Alphonsus en Jan (1213-1213), tweeling,
5.Louis (de latere Lodewijk IX) - (25 april 1214 - 25 augustus 1270)
6.Robert - (25 september 1216 - 9 februari 1250)
7.Filips (1218-1220)
8.Jan Tristan- (21 juli 1219 - 1232)
9.Alfons van Toulouse - (11 november 1220 - 21 augustus 1271)
10.Filips Dagobert - (20 februari 1222 - 1232)
11.Isabella van Frankrijk - (juni 1225 - 23 februari 1269)
12.Stefan - (geboren en gestorven in 1226)
13.Karel I van Sicilië - (maart 1227 - 7 januari, 1285)

Toen haar echtgenoot in november 1226 overleed, in volle kruistocht tegen de Katharen, werd Blanca plots regentes voor haar twaalfjarige zoontje Lodewijk IX, in een koninkrijk aan de rand van de opstand. Met steun van de pauselijk legaat Frangipani wist zij met succes haar gezag te herstellen over rebellerende vazallen en kon zij met name Chartres, Blois en Languedoc voor haar zoon herwinnen. Vanaf de meerderjarigheid van Lodewijk IX in 1234, betrok zij hem langzamerhand steeds méér bij de regeringstaken, zonder zichzelf echter volledig terug te trekken.

Nadat Lodewijk IX, ondanks de waarschuwingen van zijn moeder, in 1248 inscheepte voor de Zevende Kruistocht, werd zij opnieuw alleen gevolmachtigd regentes. De kruistocht leek haar een geldverslindende en gevaarlijke onderneming en het verloop van de geschiedenis heeft haar gelijk gegeven. Blanca van Castilië zou haar beide zoons niet meer terugzien. Robert I van Artesië sneuvelde in El-Mansoera en Lodewijk zou pas terugkeren in Parijs toen zijn moeder was begraven.

In 1250 had zij nog af te rekenen met de zogeheten pastoureaux, opstandige landlieden die al plunderend door Frankrijk trokken. Dat werd haar laatste optreden. In 1251 verergerde de hartkwaal waaraan ze reeds enkele jaren leed. Zij besloot zich terug te trekken in het cisterciënzerklooster van Maubuisson, dat zij tien jaar eerder gesticht had en waar zij op 12 november 1252 overleed op de leeftijd van 64 jaar
Kind uit dit huwelijk:
I. Lodewijk IX van Frankrijk, geboren op 25-04-1214 in Poissy (zie 6541848).
13083698 Raymond Berengarius IV van Provence, geboren in 1198 in Aix-en-Provence. Hij is overleden op 19-08-1245 in Aix-en-Provence, 46 of 47 jaar oud.
Notitie: Raymond Berengarius IV (Aix-en-Provence, 1198 - aldaar, 19 augustus 1245) was een zoon van graaf Alfons II van Provence en Gersindis van Forcalquier. Hij was van 1209 graaf van Provence en vanaf 1222 ook graaf van Forcalquier.

In 1209 stierven zowel zijn overgrootvader, graaf Willem II van Forcalquier, als zijn vader. Peter II van Aragón nam de voogdij waar voor de jonge Raymond Berengarius. Peter II delegeerde op zijn beurt het regentschap aan zijn oom Sancho, graaf van Roussillon. In 1213 werd ook Peter II in Muret gedood en nam Sancho tevens het regentschap over Aragon waar en stond het regentschap over Provence af aan zijn zoon Nuno. Door deze verwarring ontstond tweespalt bij de Katalanen van Provence tussen de aanhangers van Gersinde en deze van Nuno, die de jonge graaf leek te willen verdrijven om in zijn plaats te komen. Willem van Sabran, een neef van Willem II van Forcalquier maakte aanspraak op het graafschap Forcalquier. Hij maakte gebruik van de onrust in het gebied om Sisteron in te nemen. Door een vergelijk van de aartsbisschop van Aix werd Willem schadeloos gesteld.

Ook de graaf van Baux, Willem van Orange, die zich door keizer Frederik II in 1214 de titel van koning van Arles had laten toekennen, liet zich gelden en nam de wapens op om zijn titel kracht bij te zetten. Verschillende steden in Provence maakten van de verwarring gebruik om de republiek uit te roepen: Arles, Aix, Marseille, Nice en Avignon. In 1217 ten slotte kwam Raymond Berengarius naar zijn land. Hij spande zich in om de steden te onderwerpen. De Provençaalse adel koos ten slotte partij voor Gersinde, verdreef Nuno, plaatste Raymond Berengarius onder de voogdij van zijn moeder en stelde een regentenraad aan.

In 1222 was de positie van Raymond Berengarius geconsolideerd en stond Gersindis hem het graafschap Forcalquier af. Toen ook Avignon onder de invloed raakte van de ketterijen van de Albigenzen, belegerde keizer Frederik II de stad en nam hij deze ten slotte in op 10 september 1226.

Op 5 juni 1219 huwde Raymond Berengarius met Beatrix van Savoye, een dochter van graaf Thomas I van Savoye. Uit dit huwelijk werden vier dochters geboren:
Margaretha van Provence (1221-1295), die huwde met koning Lodewijk IX van Frankrijk
Eleonora van Provence (1223-1291), die huwde met koning Hendrik III van Engeland
Sancha van Provence (rond 1225-1261), die huwde met Richard van Cornwall, koning van het Heilige Roomse Rijk
Beatrix van Provence (1234-1267), erfdochter, gravin van Provence (1245-1267), die huwde met Karel van Anjou.
Hij trouwde, 20 of 21 jaar oud, op 05-06-1219 in ? met de 13 of 14-jarige
13083699 Beatrix van Savoye, geboren in 1205 in ?. Zij is overleden in 1266 in Les Échelles, 60 of 61 jaar oud.
Notitie: Beatrix van Savoye (1205 - Les Échelles, 1266) was een dochter van Thomas I van Savoye en van Beatrix van Genève.

Zij huwde in 1220 met Raymond Berengar V van Provence (1198-1245) en werd de moeder van 4 dochters:
Margaretha van Provence (1221-1295), die huwde met koning Lodewijk IX van Frankrijk
Eleonora van Provence (1223-1291), die huwde met koning Hendrik III van Engeland
Sancha van Provence (-1261), die huwde met Richard van Cornwall, koning van het Heilige Roomse Rijk
Beatrix van Provence (1234-1267), gravin van Provence (1245-1267), die huwde met Karel van Anjou.

Zij was een beschermster van de hospitaalridders en schonk hun in 1260 het kasteel van Les Échelles
Kind uit dit huwelijk:
I. Margaretha van Provence, geboren in 1221 in Forcalquier (zie 6541849).
13083700 Peter II van Aragón, geboren in 1174 in ?. Hij is overleden op 02-09-1213 in Slag bij Muret, 38 of 39 jaar oud.
Notitie: Peter II (Spaans: Pedro; Catalaans: Pere) (1174 - 2 september 1213) was tussen 1198 en 1213 koning van Aragón en graaf van Barcelona.

Hij was de zoon van Alfons II van Aragón en Sancha van Castilië. In 1205 erkende hij de paus als zijn leenheer en werd hij in Rome door Paus Innocentius III officieel tot koning gekroond. Hierbij zwoer hij het katholieke geloof te verdedigen. Hij wordt daarom ook wel Peter de Katholiek genoemd. Hij was de eerste koning van Aragón die gekroond werd door een paus.

Op 15 juni 1204 trouwde hij Maria van Montpellier, de dochter van Willem VIII van Montpellier. Ze kregen een zoon die ze Jacobus noemden.

In 1212 leidde hij de Christelijke legers tegen de Moorse legers in de Slag bij Las Navas de Tolosa. Bij terugkomst in de herfst van 1212 bleek Toulouse veroverd te zijn door Simon IV van Montfort, tijdens Simons strijd tegen de Katharen. Ook had Simon zijn zwager, graaf Raymond VI van Toulouse, verbannen.

Het daarop volgende voorjaar, in 1213, trokken Peter en Raymond de Pyreneeën over om het Graafschap Toulouse weer op te eisen. De troepen van Peter en Simon troffen elkaar bij Muret. Raymonds plan was om Simons troepen te omsingelen en daarna uit te hongeren, maar Peter vond dat een lafhartige strijdwijze en koos voor een frontale aanval. Dit bleek achteraf fataal. Peters troepen vielen al snel uiteen als gevolg van de felle aanvallen van het leger van Montfort. Peter, die als een gewone ridder gekleed was, waardoor hij niet herkend werd als de koning van Aragón, werd zelf in het heetst van de strijd van zijn paard gestoten en gedood. Zijn leger sloeg daarna op de vlucht waarna Simon IV van Montfort de overwinning opeiste.
Hij trouwde, 29 of 30 jaar oud, op 15-06-1204 met de 21 of 22-jarige
13083701 Marie van Montpellier, geboren in 1182 in ?. Zij is overleden op 18-04-1213 in ?, 30 of 31 jaar oud.
Notitie: Maria van Montpellier (1182 - 18 april 1213) was de dochter en erfgename van Willem VIII van Montpellier en van Eudokia Komena. In 1192 was zij gehuwd met Barral van Marseille, die echter al hetzelfde jaar overleed. Maria trouwde daarop in 1197 met Bernard IV van Comminges. Uit dit huwelijk had zij twee dochters, Mathilde en Petronella, maar het huwelijk werd ontbonden wegens de polygamie van Bernard. Bij de dood van haar vader in 1202, wilde haar halfbroer Montpellier in bezit nemen, maar Maria kon haar rechten vrijwaren. Maria trouwde ten slotte in 1204 met koning Peter II van Aragón. In 1208 kregen zij een zoon, Jacobus, die zijn vader zou opvolgen als Jacobus I. Peter wilde onmiddellijk na de geboorte van zijn zoon scheiden van Maria om te kunnen trouwen met Maria van Monferrato en Montpellier voor zichzelf op te eisen. Paus Innocentius III weigerde echter de scheiding
Zij is weduwe van Barral van Marseille, met wie zij trouwde (1), 9 of 10 jaar oud, in 1192 in ?. Zij is weduwe van Bernard IV van Comminges, met wie zij trouwde (2), 14 of 15 jaar oud, in 1197 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. jacobus I van Aragón, geboren op 02-02-1208 in Montpellier (zie 6541850).
13083702 Andreas II van Hongarije, geboren in 1176 in ?. Hij is overleden op 26-10-1235 in Boeda, 58 of 59 jaar oud.
Notitie: Andreas II (Hongaars: András II) (?, ong. 1175 - Boeda, 26 oktober 1235) was koning van Hongarije van 1205 tot 1235 en was een lid van het huis van Árpád. Hij was een jongere zoon van Béla III van Hongarije en stiet zijn neefje Ladislaus III van Hongarije van de troon. Al in 1197 had hij geprobeerd de macht over te nemen van zijn broer Emmerik van Hongarije maar werd verslagen, waarop paus Innocentius III hem in 1200 weer hertog liet maken. Als koning was Andreas zo zwak dat hij de politiek van zijn broer moest voortzetten om de adel door schenkingen aan zich te verplichten. De staatsmacht werd hierdoor geheel uitgehold. In 1217 deed Andreas op bevel van paus Honorius III mee aan de mislukte Vijfde Kruistocht. Bij thuiskomst dwongen de edelen hem in 1222 een Gouden Bul af, die de al lang bestaande feitelijke machtsverhoudingen nu ook formeel vastlegde. In 1234 sloeg hij een invasie door Oostenrijk af. Anders dan zijn sluwe broer was Andreas erg naïef en beïnvloedbaar: heel zijn leven lang bleek hij een gemakkelijk slachtoffer voor manipulatie.

Andreas huwde drie maal. Uit zijn huwelijk met Gertrudis van Meranië, die door edelen vermoord werd, had hij de volgende kinderen:
Maria van Hongarije (1203-1221), die huwde met tsaar Ivan Asen II van Bulgarije
Béla IV van Hongarije (1206-1270)
H. Elisabeth van Hongarije (1207-1231)
Kálmán, hertog van Kroatië (1208-1241)
Andreas, koning van Galicië (1210-1234)

Uit zijn huwelijk met Yolande van Courtenay had hij één dochter:
Yolande (1215-1251), die huwde met Jacobus I van Aragón

Uit zijn derde huwelijk met Beatrice d’Este werd postuum een zoon geboren:
Stefanus (István) Posthumus (1236-1271), hertog van Slavonië, de vader van koning Andreas III van Hongarije.
Hij is weduwnaar van Gertrudis van Andechs-Meranië (1185-1213), met wie hij trouwde (1), ongeveer 26 jaar oud, omstreeks 1202 in ?. Hij trouwde (3), ongeveer 57 jaar oud, omstreeks 1233 in ? met Beatrice d’Este.
Hij trouwde (2), 38 of 39 jaar oud, in 1215 in ? met de 14 of 15-jarige
13083703 Yolanda de Courtenay, geboren in 1200 in ?. Zij is overleden in 1233 in ?, 32 of 33 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jolanda van Hongarije, geboren in 1219 in Esztergom (zie 6541851).
13083704 Theobald III van Champagne, geboren in 1176 in ?. Hij is overleden op 24-05-1204 in ?, 27 of 28 jaar oud.
Notitie: Theobald III van Champagne (?, 1176 - ?, 24 mei 1204) was een jongere zoon van Hendrik I van Champagne en Maria van Frankrijk. Hij werd na de dood van zijn broer Hendrik in 1197 graaf van Champagne. Zijn broer had alleen dochters nagelaten. Theobald werd een trouw bondgenoot van Filips II van Frankrijk tegen Richard Leeuwenhart. Theobald zou deelnemen aan de Vierde Kruistocht, maar stierf nog bij de voorbereiding daarvan.

Hij huwde in 1199 met Blanca, dochter van Sancho VI van Navarra, en werd postuum vader van Theobald IV
Hij trouwde, 22 of 23 jaar oud, in 1199 in ? met
13083705 Blanca van Navarra, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Theobald IV van Champagne, geboren op 30-05-1201 in Troyes (zie 6541852).
13083706 Gwijde Archimbald van Bourbon, geboren in 1189 in ?. Hij is overleden op 23-07-1242 in Taillebourg, 52 of 53 jaar oud.
Notitie: Archimbald VIII van Bourbon (1189-Taillebourg, 23 juli 1242) was de oudste zoon van Gwijde II van Dampierre en van Mathilde I van Bourbon. Hij huwde met Guigone van Forez, (1185-1220) en werd de vader van:
Archimbald IX (1208-1249)
Margaretha (1211-1256), gehuwd met Theobald I van Navarra.

Zijn jongere broer Willem erfde Dampierre, aangezien Archimbald via moederszijde Bourbon had geërfd
Hij trouwde met
13083707 Guigone van Forez, geboren in 1185 in ?. Zij is overleden in 1220 in ?, 34 of 35 jaar oud. Zij trouwde (2) met Géraud II van Macon.
Kind uit dit huwelijk:
I. Margaretha van Bourbon-Dampierre, geboren in 1211 in ? (zie 6541853).
13083708 Lodewijk VIII van Frankrijk, geboren op 05-09-1187 in Parijs. Hij is overleden op 08-11-1226 in Montpensier, 39 jaar oud. Hij is begraven in St-Denis ( Frankrijk ).
Notitie: Lodewijk VIII de Leeuw (Frans: Louis VIII le Lion) (Parijs, 5 september 1187 - Montpensier, 8 november 1226) was koning van Frankrijk van 1223 tot 1226.
Hij was een lid van het Huis Capet. Lodewijk werd geboren in Parijs, en was de zoon van Filips II van Frankrijk en Isabella van Henegouwen.

Op 23 mei 1200 trouwde Lodewijk op 12-jarige leeftijd met Blanche van Castilië (4 maart 1188 - 26 november 1252).

Het koppel kreeg verschillende kinderen:
1.Blanche (1205-1206)
2.Agnes (1207-1207)
3.Filips - (9 september 1209 - 1218)
4.Alphonsus en Jan (1213-1213), tweeling,
5.Louis (de latere Lodewijk IX) - (25 april 1214 - 25 augustus 1270)
6.Robert - (25 september 1216 - 9 februari 1250)
7.Filips (1218-1220)
8.Jan Tristan- (21 juli 1219 - 1232)
9.Alfons van Toulouse - (11 november 1220 - 21 augustus 1271)
10.Filips Dagobert - (20 februari 1222 - 1232)
11.Isabella van Frankrijk - (juni 1225 - 23 februari 1269)
12.Stefan - (geboren en gestorven in 1226)
13.Karel I van Sicilië - (maart 1227 - 7 januari, 1285)

Als prins won Lodewijk verschillende gevechten tegen koning Jan zonder Land van Engeland. In 1216 kwam de Engelse adel in opstand tegen de onpopulaire koning Jan, en bood de troon aan aan Lodewijk. In mei 1216 vielen Prins Lodewijk en zijn leger Engeland binnen. Na anderhalf jaar burgeroorlog, de zogenaamde Eerste Baronnenoorlog, gaf Lodewijk echter zijn aanspraak op de troon op, en tekende het Verdrag van Lambeth.

Lodewijk volgde zijn vader op op 14 juli 1223. Zijn kroning vond plaats op 6 augustus van dat jaar in Reims. Als koning wilde hij nog altijd wraak nemen op het Huis Plantagenet, en nam Poitou en Saintonge in in 1224. Daarna werden Avignon en Languedoc overgenomen. Al deze gebieden waren oorspronkelijk eigendom van de Plantagenets.

Toen hij terugkeerde naar Parijs begon Lodewijk te lijden aan dysenterie, en stierf op 8 november 1226 in een kasteel bij Montpensier, in Auvergne.

Lodewijk VIII werd begraven in de Kathedraal van Saint-Denis. Zijn zoon, Lodewijk IX van Frankrijk, volgde hem op als koning van Frankrijk.
Hij trouwde, 12 jaar oud, op 23-05-1200 in ? met de 12-jarige
13083709 Blanca van Castilië, geboren op 04-03-1188 in Palencia. Zij is overleden op 27-11-1252 in Melun, 64 jaar oud.
Notitie: Blanca van Castilië (ook: Blanche van Castilië) (Palencia, 4 maart 1188 – Melun, 27 november 1252) was als echtgenote van koning Lodewijk VIII koningin van Frankrijk en na de dood van haar echtgenoot ook lange tijd regentes van het koninkrijk.

Ze was een dochter van koning Alfons VIII van Castilië en Eleonora van Engeland. Zij werd door een verdrag (januari 1200) tussen de koningen Filips Augustus van Frankrijk en Jan zonder Land van Engeland verloofd met de Franse kroonprins Lodewijk (1187-1226), de latere Lodewijk VIII). Het huwelijk vond plaats op 23 mei 1200 in Pont-Audemer (Normandië). Uit dit huwelijk kwamen dertien kinderen voort:
1.Blanche (1205-1206)
2.Agnes (1207-1207)
3.Filips - (9 september 1209 - 1218)
4.Alphonsus en Jan (1213-1213), tweeling,
5.Louis (de latere Lodewijk IX) - (25 april 1214 - 25 augustus 1270)
6.Robert - (25 september 1216 - 9 februari 1250)
7.Filips (1218-1220)
8.Jan Tristan- (21 juli 1219 - 1232)
9.Alfons van Toulouse - (11 november 1220 - 21 augustus 1271)
10.Filips Dagobert - (20 februari 1222 - 1232)
11.Isabella van Frankrijk - (juni 1225 - 23 februari 1269)
12.Stefan - (geboren en gestorven in 1226)
13.Karel I van Sicilië - (maart 1227 - 7 januari, 1285)

Toen haar echtgenoot in november 1226 overleed, in volle kruistocht tegen de Katharen, werd Blanca plots regentes voor haar twaalfjarige zoontje Lodewijk IX, in een koninkrijk aan de rand van de opstand. Met steun van de pauselijk legaat Frangipani wist zij met succes haar gezag te herstellen over rebellerende vazallen en kon zij met name Chartres, Blois en Languedoc voor haar zoon herwinnen. Vanaf de meerderjarigheid van Lodewijk IX in 1234, betrok zij hem langzamerhand steeds méér bij de regeringstaken, zonder zichzelf echter volledig terug te trekken.

Nadat Lodewijk IX, ondanks de waarschuwingen van zijn moeder, in 1248 inscheepte voor de Zevende Kruistocht, werd zij opnieuw alleen gevolmachtigd regentes. De kruistocht leek haar een geldverslindende en gevaarlijke onderneming en het verloop van de geschiedenis heeft haar gelijk gegeven. Blanca van Castilië zou haar beide zoons niet meer terugzien. Robert I van Artesië sneuvelde in El-Mansoera en Lodewijk zou pas terugkeren in Parijs toen zijn moeder was begraven.

In 1250 had zij nog af te rekenen met de zogeheten pastoureaux, opstandige landlieden die al plunderend door Frankrijk trokken. Dat werd haar laatste optreden. In 1251 verergerde de hartkwaal waaraan ze reeds enkele jaren leed. Zij besloot zich terug te trekken in het cisterciënzerklooster van Maubuisson, dat zij tien jaar eerder gesticht had en waar zij op 12 november 1252 overleed op de leeftijd van 64 jaar
Kind uit dit huwelijk:
I. Robert I van Artesië, geboren op 17-09-1216 in ? (zie 6541854).
13083710 Hendrik II van Brabant, geboren in 1207 in ?. Hij is overleden op 01-02-1248 in ?, 40 of 41 jaar oud.
Notitie: Hendrik II (1207 – 1 februari 1248), hertog van Brabant van 1235 tot aan zijn dood, was de zoon uit het 1e huwelijk van Hendrik I, wiens oostwaartse expansiepolitiek hij voortzette. Hij mengde zich in de twisten tussen de prins-bisschop van Luik en de steden van zijn bisdom, en sloot zich aan bij keizer Frederik II van het Heilige Roomse Rijk, wat hem in 1244 het graafschap Dalhem opleverde.

Tijdens de minderjarigheid van zijn neven Otto II van Gelre (zoon van zijn zus Margaretha) en Willem II van Holland (zoon van zijn zus Mathilde) stonden hun vorstendommen (Gelre en Holland) onder zijn invloed. In 1247 weigerde hij de titel van Duits koning, ten voordele van zijn neef Willem II van Holland.

Zijn tweede echtgenote, Sofia van Thüringen († 1275), dochter van landgraaf Lodewijk IV van Thüringen en de H. Elisabeth van Hongarije, erfde in 1247 het landgraafschap Thüringen, dat echter in 1275 weer van Brabant werd gescheiden als erfdeel voor Hendrik het Kind (stamvader van het Huis Hessen), hun zoon uit dit tweede huwelijk.

Op 12 januari 1248, enkele dagen voor zijn dood, verleende hertog Hendrik aan zijn onderdanen het eerste algemeen landsprivilegie voor Brabant, waarbij hij onder meer rechtszekerheid beloofde, en dat bedoeld was om de opvolging van zijn nog jonge zoon Hendrik III in de ogen van zijn onderdanen te vergemakkelijken.

Huwelijken en kinderen

Hendrik was gehuwd met (1) Maria, dochter van Filips van Zwaben en werd de vader van:
Hendrik III (ca.1231-1261)
Filips
Mathilde (1224-1288), in 1237 gehuwd met Robert I van Artesië (1216 † 1250) en in 1254 met Gwijde III van Saint-Pol (-1289), comte de Saint-Pol
Beatrix (1225-1288), in 1241 gehuwd met Hendrik Raspe (-1247), landgraaf van Thüringen en Rooms koning; vervolgens in 1247 met Willem II van Vlaanderen (1224-1251)
Maria, in 1254 gehuwd met Lodewijk II van Beieren (1229-1294)
Margaretha (1277), abdis van Herzogenthal

Hendrik was gehuwd met (2) Sofia van Thüringen en werd vader van:
Hendrik het Kind (1244-1308), landgraaf van Thuringen
Elisabeth (1243-1261), in 1254 gehuwd met Albrecht I van Brunswijk (1236-1279).
Hij trouwde met
13083711 Maria van Zwaben, geboren in 1201 in ?. Zij is overleden in 1235 in ?, 33 of 34 jaar oud.
Notitie: Maria van Zwaben (1201-1235) was een dochter van Filips van Zwaben en van Irena Angela van Byzantium. Zij werd de eerste echtgenote van Hendrik II van Brabant (1207-1248), en werd de moeder van:
Hendrik III (-1261)
Filips
Mathilde (1224-1288), in 1237 gehuwd met Robert I van Artesië (1216 † 1250) en in 1254 met Gwijde III van Saint-Pol (-1289), graaf van Saint-Pol ,
Beatrix (1225-1288), in 1241 gehuwd met Hendrik Raspe (-1247), landgraaf van Thuringen, en Rooms koning, en in 1247 met Willem II van Vlaanderen (1224-1251)
Maria (1226-1256), in 1254 gehuwd met Lodewijk II van Beieren (1229-1294)
Margaretha (1277), abdis van Herzogenthal .
Kind uit dit huwelijk:
I. Mathilda van Brabant, geboren in 1224 in ? (zie 6541855).
13083714 Filips van Zwaben, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Notitie: Filips van Zwaben (?, augustus 1177 - Bamberg, 21 juni 1208) was koning van Duitsland van 1198-1208. Hij was verder markgraaf van Toscane (1195 - 1197) en hertog van Zwaben (1196-1208).

Hij was een zoon van keizer Frederik I Barbarossa en van Beatrix I van Bourgondië. In 1208 werd hij te Bamberg vermoord door Otto van Wittelsbach, paltsgraaf in Beieren, nadat Filips hem de hand van zijn dochter had geweigerd.

In 1198 waren er twee koningen verkozen tot Rooms keizer: Filips en Otto de Welf. Deze laatste kreeg de steun van de paus, maar zou toch pas tot keizer gekroond worden na de moord op Filips in 1208. Filips was evenmin tot keizer gekroond. Toch noemde hij zichzelf Filips II van Zwaben, met verwijzing naar de Romeinse keizer Filips uit de 3de eeuw.

Filips huwde op 25 april 1197 met Irena Angela, dochter van Isaäk II van Byzantium, (1172-27 augustus 1208), de weduwe van Rogier III van Sicilië. Zij kregen de volgende kinderen:
Beatrix van Zwaben (1198-1212), in 1212 gehuwd met keizer Otto IV
Cunegonde (1200-1248), in 1224 gehuwd met Wenceslaus I van Bohemen (1205-1253)
Maria van Zwaben (1202-1235), gehuwd met hertog Hendrik II van Brabant (1207-1248)
Beatrix d.J. van Zwaben (1201-1235), in 1219 gehuwd met Ferdinand III van Castilië (1200-1252).
Hij trouwde met
13083715 Irena Angela van Byzantium, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Notitie: Irena Angela, ook Eirene, Irene Angelina en Irene Maria genoemd (Byzantium, 1177 of 1180/81 - burcht Hohenstaufen, 27 augustus 1208) was koningin van Duitsland van 1198 tot 1208 als vrouw van Duits koning Filips van Zwaben.

Irena Angela was een dochter van keizer Isaäk II van Byzantium en diens eerste echtgenote Herina. Zij trouwde in 1193 met Rogier III van Sicilië, die al hetzelfde jaar overleed. Irena werd in 1194 gevangengenomen bij de Duitse invasie van Sicilië en trouwde in 1197 met Filips van Zwaben. Irena werd in Duitsland Maria genoemd.

Na de moord op haar echtgenoot in 1208, trok zij zich terug in de burcht Hohenstaufen en gaf drie maanden nadien het leven aan een dochter, maar moeder en dochter overleden in het kraambed.

Irena en Filips waren de ouders van:
Beatrix van Zwaben (1198-1212), in 1212 gehuwd met keizer Otto IV
Cunigonde (1200-1248), in 1224 gehuwd met Wenceslaus I van Bohemen (1205-1253)
Maria van Zwaben (1201-1235), gehuwd met hertog Hendrik II van Brabant (1207-1248)
Elisabeth (1202-1235), in 1219 gehuwd met Ferdinand III van Castilië (1199-1252).
Kind uit dit huwelijk:
I. Maria van Zwaben, geboren in 1201 in ? (zie 6541857).
13083716 Odo III van Bourgondië, geboren in 1166 in ?. Hij is overleden in 1218 in Lyon, 51 of 52 jaar oud.
Notitie: Odo III van Bourgondië (1166-Lyon, 1218) was de oudste zoon van hertog Hugo III van Bourgondië uit diens eerste huwelijk met Adelheid van Lotharingen.

In 1192 volgde hij zijn vader op als hertog van Bourgondië. Hij deed afstand van zijn rechten op Lotharingen in 1203 en nam deel aan de kruistocht tegen de Albigenzen in 1209 en aan de Slag bij Bouvines in 1214. Bij de voorbereiding aan de Derde Kruistocht liet hij het leven in Lyon.

In 1194 huwde hij met Mathilde van Portugal (1156-1218), dochter van Alfons I van Portugal, en weduwe van Filips van de Elzas, maar verstootte haar. In 1199 huwde hij opnieuw met Adelheid van Vergy (1182-1252), dochter van heer Hugo van Vergy, en werd vader van:
Johanna (1200-1223), die huwde met Rudolf II van Eu (-1250),
Adelheid (1204-1236), die huwde met Robert I van Clermont (-1262)
Hugo IV van Bourgondië (1213-1272)
Beatrix (geboren 1216), die huwde met Humbert III van Thoire.
Hij trouwde (1), 27 of 28 jaar oud, in 1194 in ? met Mathilde van Portugal (1156-1218), 37 of 38 jaar oud.
Hij trouwde (2), 32 of 33 jaar oud, in 1199 in ? met de 16 of 17-jarige
13083717 Adelheid van Vergy, geboren in 1182 in ?. Zij is overleden in 1252 in ?, 69 of 70 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hugo IV van Bourgondië, geboren op 09-03-1212 in ? (zie 6541858).
13083718 Robert III van Dreux, geboren in 1185 in ?. Hij is overleden op 03-03-1234 in ?, 48 of 49 jaar oud.
Notitie: Notities bij Robert III van Dreux (Graaf van Dreux en Braine)

Bijg.Gasteblé, was een zoon van Robert II van Dreux en Yolande van Coucy.
Hij kreeg zijn bijnaam nadat hij tijdens zijn jeugd bij een jacht een graanveld had vernietigd.
Dit moet dus een weinig voorkomende praktijk zijn geweest.
Samen met zijn broer Peter I van Bretagne, bevocht hij de Engelsen o.m. bij de verdediging van Nantes, maar werd toch door hen gevangen genomen.
Na de slag bij Bouvines werd hij vrijgelaten, in ruil voor de graaf van Salisbury Robert nam deel aan de kruistocht van de Albigenzen en belegerde Avignon.
Na het overlijden van Lodewijk VIII van Frankrijk, was hij een der steunpilaren voor regnetes Blanca van Kastilië.


Robert III van Dreux (1185 - 3 maart 1234), bijg. Gasteblé, was de oudste zoon van Robert II van Dreux en Yolande van Coucy. Hij kreeg zijn bijnaam nadat hij tijdens zijn jeugd bij een jacht een graanveld had vernietigd. Dit moet dus een weinig voorkomende praktijk zijn geweest.

Samen met zijn broer Peter I van Bretagne, bevocht hij de Engelsen onder meer bij de verdediging van Nantes, maar werd toch door hen gevangengenomen. Na de slag bij Bouvines werd hij vrijgelaten, in ruil voor de graaf van Salisbury. Robert nam deel aan de kruistocht van de Albigenzen en belegerde Avignon. Na het overlijden van Lodewijk VIII van Frankrijk, was hij een der steunpilaren voor regentes Blanca van Castilië.

Robert was in 1210 gehuwd met Eleonora, vrouwe van Saint-Valery-sur-Somme (1192-1250), dochter van Thomas van Saint-Valery, en werd de vader van:
Yolande (1212-1248), in 1229 gehuwd met Hugo IV van Bourgondië (1213-1272)
Jan I (1215-1249)
Robert I (1217-1264), heer van Beu, gehuwd met Clemencia van Châteaudun
Peter (1220-1250), pater.
Hij trouwde, 24 of 25 jaar oud, in 1210 in ? met de 17 of 18-jarige
13083719 Eleonora van St-Valery - sur - Somme, geboren in 1192 in ?. Zij is overleden op 15-11-1251 in Dreux, 58 of 59 jaar oud. Zij is weduwe van Henri I van Sully.
Kind uit dit huwelijk:
I. Yolande van Dreux, geboren in 1212 in ? (zie 6541859).
13083720 Gwijde II van Dampierre, geboren in 1151 in ?. Hij is overleden op 18-01-1216 in ?, 64 of 65 jaar oud.
Notitie: Gwijde II van Dampierre (-18 januari 1216) is de enige zoon van Willem I van Dampierre en van Ermengarde van Toucy. Gwijde II, die opvolgde in 1178, nam in 1191 deel aan de Derde Kruistocht, waar hij zich bij Sint-Jan van Akko in de strijd liet opmerken. Zijn huwelijk met Mathilde I van Bourbon in 1196, berzorgde hem de titel van connétable van Champagne, en maakte hem een der machtigste mannen van zijn tijd. Hij onderscheidde zich bij de slag bij Bouvines in 1214, waar hij een bijdrage leverde aan de overwinning van Filips II van Frankrijk. Deze veldslag wordt beschouwd als de geboorte van het moderne Frankrijk, omdat hierdoor de band tussen de monarchie en het land een aanvang nam. Vermoedelijk onder het bestuur van Gwijde II werd in Saint-Dizier de hoofdkerk gebouwd, gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw.

Door zijn huwelijk met Mathilde in 1196 werd hij ook heer van Bourbon. Hij werd de vader van:
Gwijde Archimbald (1197-1242)
Willem II van Dampierre (-1231), die huwde met Margaretha van Constantinopel (1202-1280),
Mathilde of Filippa (-1223), gehuwd met Guido IV van Forez (1190-1241)
Maria, in 1210 gehuwd met Hervé III van Vierzon (1175-1219) en in 1224 gehuwd met Hendrik I van Sully (-1248)
Johanna
Margaretha
Hij trouwde, 44 of 45 jaar oud, in 1196 in ? met de 30 of 31-jarige
13083721 Mathilde I van Bourbon, geboren in 1165 in ?. Zij is overleden op 18-07-1228 in Montelaux, 62 of 63 jaar oud.
Notitie: Mathilde I van Bourbon (?, 1165 - Montelaux, 18 juli 1228) was het enig kind van Archimbald van Bourbon (26 juni 1140 - 26 juli 1169, een zoon van Archimbald VII van Bourbon) en van Adelheid van Bourgondië (dochter van Odo II van Bourgondië). Zij volgde haar grootvader op als vrouwe van Bourbon in 1171. Mathilde was gehuwd met:
Walter IV van Vienne (gescheiden in 1195)
Gwijde II van Dampierre (1151-1216)

en werd de moeder van:
Gwijde Archimbald
Filips
Willem II van Dampierre (1196-1231), gehuwd met Margaretha II van Vlaanderen (1202-1280), dochter van Boudewijn I van Constantinopel,
Gwijde III van Dampierre (-1276)
Filippa of Mathilde (-1223), in 1205 gehuwd met Guido IV van Forez (-1241),
Maria, gehuwd met heer Hervé II van Vierzon (-1219) en in 1120 met Hendrik van Sully,
Margaretha.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Dampierre, geboren in 1196 in ? (zie 6541860).
13083722 Boudewijn IX van Vlaanderen, geboren in 07-1171 in Valencijn. Hij is overleden in 1205 in Bulgarije, 33 of 34 jaar oud.
Notitie: Boudewijn (Valencijn, juli 1171 - Bulgarije, 1205) was als Boudewijn IX graaf van Vlaanderen van 1194 tot 1205, als Boudewijn VI graaf van Henegouwen van 1195 tot 1205, en als Boudewijn I in de jaren 1204 en 1205 de eerste keizer van het Latijns Keizerrijk van Constantinopel.

Hij was de oudste zoon van graaf Boudewijn V van Henegouwen en van Margaretha van de Elzas, zus en erfgename van Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen. Hij trouwde in 1186 met Maria, dochter van Hendrik I van Champagne. Bij de dood van zijn moeder (15 november 1194) werd hij graaf van Vlaanderen en na het overlijden van zijn vader (17 december 1195) erfde hij ook het graafschap Henegouwen. Aldus waren beide graafschappen weer voor het eerst verenigd sinds Robrecht I de Fries zijn voorganger Arnulf III van Vlaanderen had verslagen.

Als jonge man sloot Boudewijn zich aan bij koning Filips II van Frankrijk en vocht met hem tegen Richard I van Engeland in de veldslagen van Issoudun en Aumale. Toen hij zelf aan de macht was gekomen veranderde hij zijn beleid echter en sloot in 1197 een verbond met Richard in diens hoofdzetel kasteel Gaillard. Vervolgens veroverde Boudewijn het grootste deel van de Artesië. Filips had dat graafschap verworven als bruidsschat van zijn eerste huwelijk met Boudewijns tante Isabella van Henegouwen, die inmiddels was overleden. Boudewijn steunde (1198) de verkiezing van Otto IV van Brunswijk tot Duitse koning en verwierf (1199) het graafschap Namen. Bij de Vrede van Péronne (1199) werd Filips verplicht een deel van de Artois terug te geven.

Op 23 februari 1200 legden Boudewijn en zijn echtgenote Maria van Champagne in de Sint-Donaaskathedraal te Brugge de kruisvaartgelofte af. Op 14 april 1202 verliet Boudewijn zijn graafschap om zich aan te sluiten bij de vierde Kruistocht. Maria was zwanger en bleef daarom achter als regentes.

De vierde kruistocht was in de greep van de economische belangen van de Republiek Venetië. Daarom nam Boudewijn eerst deel aan de verovering van Zadar, een opkomende concurrent van Venetië. Vervolgens trokken de kruisvaarders naar Constantinopel om in 1203 de pro-Venetiaanse Alexios IV Angelos te helpen om keizer te worden. Alexios werd in 1204 door een binnenlandse staatsgreep verdreven en dat was voor de kruisvaarders aanleiding om de stad te bestormen en te plunderen. Zij boden de keizerskroon aan de Doge van Venetië maar die weigerde. Daarop kozen ze een keizer uit hun midden. Op 9 mei 1204 werd Boudewijn tot keizer gekozen, boven Bonifatius van Monferrat. Op 16 mei werd Boudewijn gekroond in de Hagia Sophia. Boudewijn kreeg de stad Constantinopel en de gebieden ter weerszijden van de Bosporus en de Dardanellen, en enkele eilanden, toegewezen als persoonlijk bezit.

Als keizer probeerde Boudewijn samen met de paus om het Oosters Schisma te beëindigen. Politiek werd hij geconfronteerd met Bonifatius van Monferrat, die een zelfstandig koninkrijk vestigde rond Thessaloniki. Een onderlinge oorlog tussen de kruisvaarders kon met veel moeite worden voorkomen. In 1205 kwam de Griekse bevolking van Thracië in opstand en veroverde met Bulgaarse steun Adrianopel. Boudewijn belegerde de stad maar werd in april verslagen. Hij werd gevangengenomen en was sindsdien spoorloos. In 1206 ontving de paus een brief uit Bulgarije waarin werd medegedeeld dat Boudewijn was overleden. Zijn broer Hendrik volgde hem op als keizer.

Volgens de lokale folklore in Veliko Tarnovo, hoofdstad van het Tweede Bulgaarse Koninkrijk, werd Boudewijn gevangengezet in een toren in de muur van de vesting Tsarevets. Dit torentje is nog altijd (in herstelde staat) te zien en wordt lokaal Boudewijns Toren genoemd. Alberik van Troisfontaines verhaalt voorts dat Boudewijn de avances van een Bulgaarse koningin afsloeg, die hem prompt van poging tot verkrachting beschuldigde en hem liet executeren. De Bulgaarse vorst Joannitsa zou opdracht hebben gegeven Boudewijns lichaam in stukken te hakken en aan de honden te voederen. De honden zouden echter geweigerd hebben zijn lichaam te eten. Twintig jaar later verscheen er in Vlaanderen een kluizenaar ten tonele die beweerde de verloren gewaande Boudewijn te zijn. Deze Valse Boudewijn (waarschijnlijk ene Bertrand van Rais) slaagde erin enige volgelingen om zich heen te verzamelen, maar werd uiteindelijk ontmaskerd en in 1225 als bedrieger terechtgesteld.

Boudewijn trouwde op 13 januari 1186 te Château-Thierry met Maria van Champagne. Zij kregen twee dochters:
Johanna van Constantinopel
Margaretha II van Vlaanderen.
Hij trouwde, 14 jaar oud, op 13-01-1186 in Château-Thierry met de 11 of 12-jarige
13083723 Maria van Champagne, geboren in 1174 in ?. Zij is overleden op 09-08-1204 in Akko, 29 of 30 jaar oud.
Notitie: Maria van Champagne (1174 - Akko, 9 augustus 1204) was een dochter van Hendrik I van Champagne en van Maria, dochter van koning Lodewijk VII van Frankrijk. Op 13 januari 1186 trouwde zij met Boudewijn IX van Vlaanderen.

Op 23 februari 1200 legde zij samen met haar man in Brugge de kruisvaardersgelofte af. Boudewijn nam deel aan de Vierde Kruistocht maar Maria was zwanger en bleef achter als regentes. Maria reisde in 1204 haar echtgenoot achterna en hoorde aangekomen in Akko dat haar man tot keizer van Constantinopel was gekozen. Ze werd echter ziek en overleed in Akko. Het nieuws van haar dood zou Boudewijn veel verdriet hebben gedaan.
Kind uit dit huwelijk:
I. Margaretha II van Vlaanderen, geboren op 02-06-1202 in ? (zie 6541861).
13083724 Willem II van Béthune, geboren in ?. Hij is overleden op 14-04-1214 in ?.
Notitie: Willem II (I) van Béthune (? - 14 april 1214) was een zoon van Robrecht V van Béthune en van Adelheid (mogelijk van Saint-Pol). Willem was heer van Béthune, Locres, Meulebeke en Richebourg en tevens voogd van Atrecht. Hij huwde met Machteld van Dendermonde (-1224), dochter van Wouter II van Dendermonde, waarmee hij deze plaats verwierf. Hij was de vader van:
Daniel, in 1215 gehuwd met Eustachia, dochter van Wouter III van Châtillon, graaf van Saint-Pol
Robrecht VII
Boudewijn, vocht in 1216 bij het beleg van Farnham, kreeg in 1237 het landgoed Gayton van zijn broer Robert
Adelheid (ovl. na 1253), gehuwd met Wouter II van Nanteuil
Mathilde, gehuwd (1228) met Giselbert van Zottegem.
Anselmus, vocht in 1216 bij het beleg van Farnham
Willem III (-1243)
Jan (-1240), gehuwd met Isabella van Saint-Pol
Maria
Hij trouwde met
13083725 Machteld van Dendermonde, geboren in ?. Zij is overleden op 14-04-1224 in ?.
Notitie: Machteld van Dendermonde (? - 14 april 1224) was een dochter van Wouter II van Dendermonde en van Adela van Buischeure. Zij werd vrouwe van Dendermonde en pair van Vlaanderen. Machteld huwde met:
Gerard III van Grimbergen
Willem II van Béthune.

Bij haar tweede echtgenoot werd zij de moeder van negen kinderen, waaronder:
Robert VII van Béthune (-1248)
Jan (-1240)
Willem III (-1243).
Zij trouwde (2) met Gerard III van Grimbergen.
Kind uit dit huwelijk:
I. Robert VII van Béthune, geboren in 1200 in ? (zie 6541862).
13083726 Arnauld IV van Morialmez, geboren omstreeks 1160 in ?. Hij is overleden in 1218 in Ieper, ongeveer 58 jaar oud.
Hij trouwde met
13083727 Jeanne de Baillieul, geboren omstreeks 1165 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Elisabeth van Morialmez, geboren omstreeks 1195 in ? (zie 6541863).
13083732 Alfons II van Provence, geboren in 1180 in ?. Hij is overleden op 02-02-1209 in Palermo, 28 of 29 jaar oud.
Notitie: Alfons II van Provence (?, 1180 - Palermo, 2 februari 1209) was een jongere zoon van koning Alfons II van Aragón en van Sancha van Castilië. Hij volgde zijn vader in 1196 op als graaf van Provence.

Alfons was in 1193 gehuwd met Gersindis van Sabran, de kleindochter en erfgename van Willem II, laatste graaf van Forcalquier. Bij haar huwelijk kreeg zij Forcalquier van haar grootvader. Nadien herriep Willem II van Forcalquier de schenking ten voordele van Gersindes zuster, Beatrix, die gehuwd was met Andreas van Bourgondië, dauphin van Viennois. Hierdoor barstte een oorlog uit tussen Alfons en Willem, waarbij de laatste gesteund werd door de graaf van Toulouse. Alfons deed een beroep op zijn broer, Peter II van Aragón, die naar Provence kwam om een verdrag te onderhandelen, dat in 1202 werd afgesloten.

In 1209 begeleidde hij zijn zuster Constance, de weduwe van koning Emmerik van Hongarije, om haar te laten trouwen met koning Frederik van Sicilië, maar hij stierf in Palermo.

Alfons was een grote liefhebber van het ridderschap en nodigde vele troubadours uit aan zijn hof. Een van hen was Elias van Barjols, zoon van een handelaar uit Payols in Agénois. Hij viel niet alleen in de smaak van de graaf, maar ook van de gravin, die het onderwerp was van vele van zijn liederen. Hij trad daarop in bij de hospitaalbroeders van Saint-Benezet in Avignon, die zich als doel stelden bruggen over de Rhône te bouwen, zoals hun stichter, die de brug van Avignon gebouwd had.

Hij werd de vader van Raymond Berengarius IV van Provence (1198-1245
Hij trouwde, 12 of 13 jaar oud, in 1193 in ? met de 12 of 13-jarige
13083733 Gersindis van Forcalquier, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden in 1242 in ?, 61 of 62 jaar oud.
Notitie: Gersindis van Forcalquier (1180-1242) was de oudste dochter van Reinier van Sabran en van Gersindis van Forcalquier, zelf een dochter van Willem II.

Toen zij 13 jaar was, werden haar grootvader en haar grootoom verplicht om het verdrag van Aix te ondertekenen. Hierdoor werd Gersindis erfgename van het graafschap Forcalquier en zou zij trouwen met Alfons, tweede zoon van koning Alfons II van Aragón. Dit gebeurde in juli 1193 en ze werd de moeder van:
Raymond Berengarius IV
Gersindis, gehuwd met Willem II van Moncade, burggraaf van Béarn.

In 1209 stierven zowel haar grootvader, Willem van Forcalquier, als haar echtgenoot. Peter II van Aragón nam de voogdij waar voor de jonge Raymond Berengarius. Peter II delegeerde op zijn beurt het regentschap aan zijn oom Sancho, graaf van Roussillon. Als in 1213 ook Peter II in Muret gedood werd, nam Sancho het regentschap over Aragon waar en stond het regentschap over Provence af aan zijn zoon Nuno. Door deze verwarring ontstond tweespalt bij de Katalanen van Provence tussen de aanhangers van Gersinde en deze van Nuno, die de jonge graaf leek te willen verdrijven om in zijn plaats te komen. Daarvan maakte de Provençaalse adel gebruik om onrust te stoken en koos tenslotte partij voor Gersinde, verdreef Nuno, plaatste Raymond Berengarius IV onder de voogdij van zijn moeder en stelde een regentenraad aan.

Rond 1220 eiste Willem van Sabran, een neef van Willem II van Forcalquier het graafschap op. Hij maakte gebruik van de onrust in het gebied om Sisteron te overmeesteren. Door een verzoening van de aartsbisschop van Aix, verkreeg Willem een schadeloosstelling en mede hierdoor bleef hij zichzelf tot zijn dood wel graaf van Forcalquier noemen. In 1222 is de positie van Raymond Berengarius geconsolideerd en stond Gersindis hem het graafschap Forcalquier af. Zijzelf trok zich terug in het klooster van Celles.
Kind uit dit huwelijk:
I. Raymond Berengarius IV van Provence, geboren in 1198 in Aix-en-Provence (zie 6541866).
13083736 Ferdinand II van León, geboren in 1137 in ?. Hij is overleden op 22-01-1188 in Benavente, 50 of 51 jaar oud.
Notitie: Ferdinand II van León (?, 1137 - Benavente, 22 januari 1188) was koning van León van 1157 tot 1188.

Ferdinand was een zoon van Alfons VII van Castilië en van Berengaria van Barcelona. Ferdinand volgde zijn vader in 1157 op in León, terwijl zijn broer Sancho koning werd in Castilië. Ferdinand ontpopte zich als een voorzichtig en waardig koning. Hij was ook regent van Castilië, tijdens de minderjarigheid van zijn neef Alfons VIII. Tijdens zijn bewind dienden de Moren verschillende nederlagen op te tekenen.

Ferdinand´s opvoeding werd toevertrouwd aan de Galicische edelman Fernando Pérez de Traba. In 1155 vond een concilie plaats waarbij de verdeling van de bezittingen van zijn vader werd bepaald. Daarbij kreeg de toekomstige koning León en Galicië waarbij Tierra de Campos, Sahagún en Asturias de Santillana van deze erfenis werden uitgezonderd.

In 1165 trouwde Ferdinand met de dochter van Alfons I van Portugal, Urraca. Hij beoogde hiermee zijn invloed over het nieuwe koninkrijk Portugal (dat bestond vanaf 1139) te vergroten. In hetzelfde jaar sloot hij vrede met de Portugezen in Pontevedra via het Verdrag van Lerez. Daarna viel hij samen met de Portugezen de Moren aan. Tijdens de belegering van Badajoz besloot Ferdinand echter dat Portugal te veel terrein veroverde en een bedreiging voor zijn koninkrijk begon te vormen. Hij viel de Portugezen aan en nam zijn schoonvader gevangen. Die werd weer vrijgelaten nadat hij aan Ferdinand een deel van de veroverde gebieden had teruggegeven.

Vervolgens sloot Ferdinand een verdrag met de Almohaden om zijn bezittingen tegenover de Portugezen te kunnen verdedigen.

Toen Castilië echter in 1173 vrede sloot met de Almohaden, werd het koninkrijk van León opnieuw bedreigd door de Moren en door de Portugezen. De sultan van de Almohaden brak het vredesverdrag van 1169 en zijn troepen rukten op tot aan Ciudad Rodrigo. Vanaf 1176 voerden Alfons VIII van Castilië en Ferdinand II verschillende oorlogen tegen de Almohaden en tegen de Portugezen. In 1180 sloten de koninkrijken van Castilië en León tenslotte een vredesverdrag in Tordesillas.

Ferdinand II stierf in 1188 in Benavente, na een pelgrimstocht naar Santiago de Compostela te hebben gemaakt. Hij werd na zijn dood bijgezet in de kathedraal van Santiago, waar nog steeds het in de romaanse stijl gemaakte sepulcrum te vinden is.

Vanwege de politiek van oorlogvoeren en de slechte administratie van Ferdinand II erft de opvolger van Ferdinand, koning Alfonso IX, een verarmd koninkrijk van León.

Ferdinand huwde drie maal:
Rond 1165 met Urraca (1151-1188), dochter van koning Alfons I van Portugal,
In 1178 met Teresa Nuñez de Lara (-1180), dochter van de graaf Nuño Pérez van Lara en diens vrouw Teresa Fernández de Traba
In 1185 met Urraca López de Haro, dochter van Lope Díaz, Heer van Vizcaya, Nájera en Haro

Met Urraca van Portugal:
Alfons, later koning Alfons IX van León (1171-1230)

Met Teresa Nuñez de Lara:
Fernando (1179-1187)
Sancho (1180)

Met Urraca López de Haro:
García Fernández (1181 - 1184)
Sancho (1186 - 1220)|
Hij trouwde (2), 40 of 41 jaar oud, in 1178 in ? met Teresa Nuñez de Lara. Hij trouwde (3), 47 of 48 jaar oud, in 1185 in ? met Urraca López de Haro.
Hij trouwde (1), 27 of 28 jaar oud, in 1165 in ? met de 13 of 14-jarige
13083737 Urraca van Portugal, geboren in 1151 in Coimbra. Zij is overleden in 1188 in ?, 36 of 37 jaar oud.
Notitie: Urraca van Portugal (Coimbra, 1151 — 1188) was koningin van León van 1165 tot 1175.

Urraca was een dochter van koning Alfons I van Portugal, en Mathilde van Savoye. In 1165, op 14-jarige leeftijd, trouwde ze met Ferdinand II van León, die daarmee zijn invloed over Portugal uit wilde breiden. In hetzelfde jaar werd in Pontevedra het vredesverdrag van Lerez gesloten hetgeen een einde moest maken aan de vijandelijkheden tussen het koninkrijk van León en dat van Portugal.

Daarna vielen Ferdinand II en Alfons samen de Moren aan, met hulp van de graaf van Urgell Armengol VII en de Portugese ridder Geraldo Sempavor. Deze veroverde Évora, Trujillo, Cáceres, Montánchez en Serpa en belegerde vervolgens Badajoz in 1169.
Om Badajoz te kunnen veroveren zocht Geraldo steun bij de Portugese koning. Ferdinand II vond dit een bedreiging voor zijn koninkrijk en viel zijn schoonvader aan. Alfons I viel vervolgens bij Badajoz van zijn paard en werd door de Spanjaarden gevangengenomen. Hij werd vrijgelaten nadat hij eerder veroverde gebieden in Galicië weer terug had gegeven. Na de overwinning op Portugal ziet Ferdinand zich genoodzaakt om een verbond met de Moren te sluiten om zijn gebieden tegen Portugal te kunnen verdedigen.

Het huwelijk werd in 1175 door Paus Alexander III ontbonden, vanwege de familiebanden tussen Urraca en Ferdinand. Ze waren beiden kleinkinderen van Urraca en Theresa, dochters van Alfons VI van Castilië en dus familie in de derde graad. Hierna keerde Urraca terug naar het hof van haar vader in Coimbra, waar ze in 1188 op 36-jarige leeftijd stierf.

Nageslacht[bewerken]

Uit het huwelijk tussen Ferdinand en Urraca werd één zoon geboren, de latere koning Alfons IX van León (trouwde in 1197 met Berenguela van Castilië).
Kind uit dit huwelijk:
I. Alphons IX van León, geboren in 1171 in Zamora (zie 6541868).
13083738 Alphons VIII van Castilië, geboren op 11-11-1155 in Soria. Hij is overleden op 05-10-1214 in Gutierre Muñoz, 58 jaar oud.
Notitie: Alfons VIII, bijgenaamd de Edele (Spaans: Alfonso VIII, el de las Navas) (Soria, 11 november 1155 - Gutierre Muñoz, Ávila, 5 oktober 1214) was koning van Castilië van 1158 tot 1214. Hij was de zoon van Sancho III en Blanca van Navarra en de kleinzoon van Alfons VII.

Hij erfde de troon in 1158 op slechts driejarige leeftijd, na het overlijden van zijn vader, koning Sancho III. Hij werd daarmee inzet in de strijd tussen de adellijke families Lara en Castro, die de macht betwistten en de voogdij over het kind en het regentschap verdeelden. Zijn oom, koning Ferdinand II van León, eiste ook de troon op, aldus bijna een burgeroorlog ontketenend.

De jonge koning werd gered door een edelman die hem het koninklijk paleis uitsmokkelde en hem onder de bescherming plaatste van loyale steden in het noorden van Castilië, San Esteban de Gormaz (in de huidige provincie Soria) en Ávila, waar hij kon opgroeien. Op 15-jarige leeftijd stelde hij orde op zaken en heroverde zijn hoofdstad Toledo op de Lara’s.

Om de edelen van Castilië weer op één lijn te krijgen, zette hij zich in voor de Reconquista, voegde La Rioja bij zijn koninkrijk en voerde een leger aan van christelijke koningen (uit Castilië, Navarra en Aragon), waarmee hij de Almohaden te lijf ging. In 1195 werd hij verslagen in de Slag bij Alarcos, maar op 16 juli 1212 behaalde hij de overwinning in de Slag bij Las Navas de Tolosa, de beslissende slag in de Reconquista.

Alfonso VIII was stichter van de eerste Spaanse universiteit, de studium generale van Palencia, die na zijn dood echter werd opgeheven.

In september 1170 trad hij in het huwelijk met Eleonora van Engeland, dochter van Hendrik II van Engeland en Eleonora van Aquitanië, zuster van Richard I Leeuwenhart.
Ze kregen twaalf kinderen:
Berenguela, koningin van Castilië (1180 - 1246), echtgenote van Alfons IX, koning van León
Sancho, prins van Castilië (1181)
Sancha, prinses van Castilië (1182 – 1184)
Urraca, prinses van Castilië (1186 – 1220), echtgenote van Alfons II van Portugal
Blanca van Castilië, prinses van Castilië (1188 – 1252), echtgenote van Lodewijk VIII van Frankrijk
Ferdinand, prins van Castilië (1189 – 1211)
Mafalda, prinses van Castilië (1191 – 1204)
Hendrik, prins van Castilië (1192 - 119?)
Constanza, prinses van Castilië (1196 - 119?)
Eleonora, prinses van Castilië (1202 – 1244), echtgenote van Jacobus I van Aragón
Hendrik I, koning van Castilië (1204 – 1217), zijn opvolger
Constanza (? - 1243), abdis van het cisterciënzerklooster Las Huelgas in Burgos, gesticht door haar vader
Hij trouwde, 14 jaar oud, in 09-1170 in ? met de 7 of 8-jarige
13083739 Eleonora van Engeland, geboren in 1162 in ?. Zij is overleden in 1214 in ?, 51 of 52 jaar oud.
Notitie: Eleonora van Engeland (1162-1214) was de dochter van koning Hendrik II van Engeland en Eleonora van Aquitanië.
Zij trouwde in 1170 op 8-jarige leeftijd met koning Alfons VIII van Castilië, waardoor de grens met de Pyreneeën werd beveiligd en kreeg Gascogne mee als bruidsschat. Eleonora stierf enkele weken na haar echtgenoot in 1214. Het paar kreeg de volgende kinderen:
Berenguela, koningin van Castilië (1180 - 1246), echtgenote van Alfons IX, koning van León
Sancho, prins van Castilië (1181)
Sancha, prinses van Castilië (1182 – 1184)
Urraca, prinses van Castilië (1186 – 1220), echtgenote van Alfons II van Portugal
Blanca van Castilië, prinses van Castilië (1188 – 1184), echtgenote van Lodewijk VIII van Frankrijk
Ferdinand, prins van Castilië (1189 – 1211)
Mafalda, prinses van Castilië (1191 – 1204)
Hendrik, prins van Castilië (1192 - 119?)
Constanza, prinses van Castilië (1196 - 119?)
Eleonora, prinses van Castilië (1202 – 1244), echtgenote van Jacobus I van Aragón
Hendrik I, koning van Castilië (1204 – 1217), zijn opvolger
Constanza (? - 1243), abdis van het cisterciënzerklooster Las Huelgas in Burgos, gesticht door haar vader.
Kind uit dit huwelijk:
I. Berenguela van Castilië, geboren in 1180 in ? (zie 6541869).
13083740 Alberic II van Dammartin, geboren omstreeks 1140 in ?. Hij is overleden op 20-09-1200 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1165 in ? met de ongeveer 25-jarige
13083741 Mathilde van Clermont Beauvais, geboren omstreeks 1140 in ?. Zij is overleden omstreeks 1200 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Simon van Dammartin, geboren omstreeks 1180 in ? (zie 6541870).
13083742 Willem II van Ponthieu, geboren in ?. Hij is overleden op 06-10-1221 in ?.
Notitie: Willem II Talvas van Ponthieu (-6 oktober 1221) was een zoon van Jan I van Ponthieu en van Beatrix van Saint-Pol. Hij volgde in 1191 zijn vader op als graaf van Ponthieu. Willem was gehuwd met Adelheid van Vexin, dochter van Lodewijk VII van Frankrijk, die lange tijd verloofd was geweest met Richard Leeuwenhart. Willem speelde een belangrijke rol in de oorlog van Normandië; hij voerde de Franse troepen aan in de slag bij Bouvines. Willem werd de vader van:
Maria (-1250)
Jan (1199-1214).
Hij trouwde in 1195 in ? met de 34 of 35-jarige
13083743 Adelheid van Vexin, geboren op 04-10-1160 in ?. Zij is overleden omstreeks 1220 in ?, ongeveer 60 jaar oud.
Notitie: Alys, gravin van Vexin (4 oktober 1160 – c. 1220) was een dochter van Lodewijk VII van Frankrijk en zijn tweede echtgenote Constance van Castilië. Zij wordt Alaïs, Adélaïde, Adèle, Alais, of Alix van Vexin genoemd, en mag niet verward worden met haar halfzuster Alix van Frankrijk, de dochter van Lodewijk VII van Frankrijk en zijn eerste echtgenote Eleonora van Aquitanië. Alys’ moeder stierf in het kraambed en vijf weken later hertrouwde haar vader al met Adelheid van Champagne, die de moeder werd van de lang verwachte mannelijke troonopvolger. In 1169 werd een akkoord bereikt tussen haar vader en koning Hendrik II van Engeland om Alys te verloven met Richard van Engeland. Haar toekomstigde schoonvader hield haar verschillende jaren aan het Engelse hof. Rond 1177 werd dit een schandaal en een onderwerp van conflict tussen Engeland en Frankrijk. In naam van paus Alexander III dreigde kardinaal Peter van St. Chrysogonus er mede om de Engelse bezittingen op het continent onder interdict te plaatsen als Hendrik II geen werk maakte van het huwelijk tussen Alys en zijn zoon, maar zonder veel resultaat. Er waren geruchten dat Alys de maîtresse was van Hendrik II en een kind van hem had. Bij de dood van Hendrik II in 1189, kwam haar verloofde Richard Leeuwenhart op de troon, maar deze beëindigde hun verloving in Messina in 1191, omdat zij een kind van zijn vader had. Zij werd teruggestuurd naar Frankrijk in 1195.

Haar broer Filips II van Frankrijk bood haar vervolgens aan aan Richards jongere broer Jan zonder Land in 1192, maar de koningin-moeder Eleonora van Aquitanië verzette zich daartegen. Alys werd in 1195 uitgehuwelijkt aan Willem III Talvas, graaf van Ponthieu. Zij kregen drie dochters: Johanna (doodgeboren), Maria en Isabella.
Kind uit dit huwelijk:
I. Maria van Ponthieu, geboren in 1199 in ? (zie 6541871).
13083744 Filips II van Frankrijk, geboren op 21-08-1165 in Parijs. Hij is overleden op 14-07-1223 in Mantes-la-Jolie, 57 jaar oud.
Notitie: Filips II, bijgenaamd August(us) (Parijs, 21 augustus 1165 - Mantes-la-Jolie, 14 juli 1223) was van 1180 tot 1223 koning van Frankrijk uit het Huis Capet.

Filips werd reeds op 1 november 1179 door zijn zieke vader Lodewijk VII in Reims gekroond en tot medekoning aangesteld. Bij diens dood, op 18 september 1180, volgde hij hem officieel als koning van Frankrijk op. In 1180 huwde hij Isabella van Henegouwen (1170-1190), nicht van de Vlaamse graaf Filips van de Elzas (dochter van zijn zus Margaretha), en zo verwierf hij Artesië als huwelijksgift. Lodewijk VIII was hun zoon. Isabella stierf in 1190 en in 1193 huwde hij met Ingeborg van Denemarken, die hij kort nadien verstootte. In 1194 huwde hij met Agnes van Meranië, maar dit huwelijk werd niet erkend door de paus en Filips erkende in 1213 opnieuw Ingeborg als koningin.

Van bij de aanvang van zijn bewind voerde hij een politiek van territoriale expansie. Om die te bekostigen, vulde hij de koninklijke schatkist met de geconfisqueerde bezittingen van kapitaalkrachtige Joden. Toen deze strategie tot eerste resultaten had geleid, stelde hij zich tot doel de macht te breken van de Engelse koning, die tot zijn ergernis bijna geheel Zuidwest-Frankrijk van hem in leen hield. Zijn positie als leenheer trachtte hij wel uit te buiten door de familieruzies binnen het Engelse koningshuis Plantagenet verder aan te wakkeren en de jonge prinsen tegen elkaar op te zetten.

In 1190 vertrokken Filips II, de jonge Engelse koning Richard Leeuwenhart en de Duitse keizer Frederik Barbarossa broederlijk samen voor de Derde Kruistocht, waaraan Filips zelf slechts kortstondig deelnam. De vorsten kregen het met elkaar aan de stok en gingen elk hun eigen weg. Filips keerde onverwijld naar Frankrijk terug en spande samen met Richards broer, prins Jan. Richard Leeuwenhart zelf werd tijdens zijn terugkeer uit het oosten in Oostenrijk gevangengezet werd. Met behulp van prins Jan wist Filips intussen (tijdelijk) Normandië in te palmen (1192-1193).

Na Richards terugkeer in Engeland (maart 1194) keerden de krijgskansen echter voor Filips II, die een reeks nederlagen leed. Een groot deel van Artesië moest hij weer aan de graaf van Vlaanderen afstaan. Ook met Rome kwam de koning in conflict, omdat hij in 1193 zijn tweede vrouw Ingeborg van Denemarken verstoten had om in 1196 te hertrouwen met Agnes van Merano. Ondanks pauselijke dreiging met excommunicatie, weigerde de koning aanvankelijk zijn nieuwe echtgenote te verlaten, maar gaf uiteindelijk toch toe. Agnes stierf in haar kasteel van Poissy (1201).

Toen de Engelse troon in 1199 vacant werd, steunde Filips de aanspraken van Arthur I van Bretagne, neef van de nieuwe koning Jan zonder Land. Toen deze laatste het vertikte om aan het Franse hof leenhulde te komen brengen, confisqueerde Filips als vergelding alle Engelse leenbezittingen op het continent (1202). Hij annexeerde ook Normandië (1204), Anjou, Maine, Touraine (1205) en Poitou (1208), tot uiteindelijk slechts de zuidelijke Poitou en Guyenne in Engelse handen bleven.

Paus Innocentius III droeg Filips een kruistocht tegen Engeland op die echter verviel daar de Engelse vorst zich in extremis aan de paus onderwierp. De Franse expeditie werd naar het Engels georiënteerde Vlaanderen afgeleid, waar de Franse vloot bij Damme een nederlaag opliep (30 mei 1213).

Om de Franse expansie een halt toe te roepen stuurde de Engelse koning aan op een grote anti-Franse Europese coalitie, waarbij weldra aansloten: zijn neef keizer Otto IV en de graven van Vlaanderen, Holland en Boulogne. Het coalitieleger, dat Noord-Frankrijk wilde binnenvallen, werd echter door het Franse leger (versterkt door hulptroepen van keizer Frederik II van Hohenstaufen) op beslissende wijze verslagen in de Slag bij Bouvines op 27 juli 1214. Door deze overwinning kwam Vlaanderen onder Franse controle en verbeurde de Engelse koning definitief zijn laatste Franse lenen. Filips II verviervoudigde in één klap zijn kroondomein en de Engelse koning behield alleen de kuststrook van Aquitanië (Guyenne).

Filips II was er in geslaagd het oorspronkelijke kroondomein zo uit te breiden en het koninklijke gezag zodanig te verstevigen, dat het voortaan niet meer nodig was de troonopvolger nog vóór de dood van de regerende vorst te laten kronen. De steden kreeg hij aan zijn zijde, door het verlenen van gunstige handelsprivileges, bijvoorbeeld stapelrecht te Parijs en Rouen. Hij maakte van Parijs de hoofdstad van Frankrijk, en een waar bestuurscentrum, door de aanleg van geplaveide straten, van nieuwe wijken aan de linkeroever van de Seine, van openbare markthallen en door de bouw van de koningsburcht het Louvre en een nieuwe omwalling (waarvan nog delen bestaan).

Van groot belang waren ook zijn herstructureringen van het bestuur. Hij verdeelde zijn grondgebied in districten en stelde er koninklijke ambtenaren in aan die verantwoordelijk waren voor rechtspraak en de inning van de belastingen. Hij gebruikte hiervoor twee types ambtenaren: baljuws en seneschalken. Seneschalken stelde hij voornamelijk aan in grensgebieden en hadden
Hij trouwde (2), 27 of 28 jaar oud, in 1193 in ? met Ingeborg van Denemarken (±1180-1236), ongeveer 13 jaar oud. Hij trouwde (3), 28 jaar oud, op 01-06-1194 in Compiègne ( Frankrijk ) met Agnes van Meranië (±1175-1201), ongeveer 19 jaar oud.
Hij trouwde (1), 14 jaar oud, op 28-04-1180 in Bapaume met de 10-jarige
13083745 Isabella van Henegouwen, geboren op 23-04-1170 in Rijsel. Zij is overleden op 15-03-1190 in Parijs, 19 jaar oud. Zij is begraven in Parijs Notre-Dame.
Notitie: Isabella (of Elisabeth) van Henegouwen (Rijsel, 23 april 1170 - Parijs, 15 maart 1190) was, als (eerste) echtgenote van Filips II van Frankrijk, koningin van Frankrijk.

Zij was een dochter van de Henegouwse graaf Boudewijn de Moedige en de Vlaamse gravin Margaretha van de Elzas. In 1180 werd zij - op de prille leeftijd van 10 jaar - door haar machtige oom Filips van de Elzas uitgehuwelijkt aan de toen 15-jarige Franse koning, voor wie deze alliantie met het graafschap Vlaanderen goed gelegen kwam. Op deze manier kon hij zich onttrekken aan de verstikkende betutteling door zijn moeder Adelheid en haar intriges ten voordele van haar broer, Hendrik, graaf van Champagne. Dit huwelijk bood het bijkomende voordeel dat de bruid Karolingisch bloed had, omdat de graven van Henegouwen afstamden van Karel van Neder-Lotharingen, en bovendien kreeg Isabella als bruidsschat het gebied van Artesië, met onder meer de rijke streden Atrecht, Bapaume, Sint-Omaars en Ariën.

Het huwelijk werd ingezegend op 28 april 1180 te Bapaume, en het piepjonge koningspaar werd een maand later officieel gezalfd in de Kathedraal van Saint-Denis op 29 mei.

Maar de koning raakte snel uitgekeken op zijn jonge bruidje. Toen bleek dat zij hem na vier jaar huwelijk geen kind kon schenken, maakte Filips zijn voornemen bekend om van haar te scheiden, onder het voorwendsel dat het huwelijk niet geconsummeerd was. Omdat hij graag het graafschap Henegouwen had geannexeerd, zat het hem ook dwars dat zij haar vader nog steeds niet had kunnen overtuigen om duidelijker het kamp van de koning te kiezen. Isabella reageerde hierop door op spectaculaire wijze in het openbaar de rol van verongelijkte onschuld te spelen. Ze verscheen overal in boetekleren en op die manier won zij het medelijden en de sympathie van het volk, zodat haar echtgenoot uiteindelijk moest afzien van zijn voornemen. Een eventuele echtscheiding zou trouwens het verlies van Artesië impliceren.

Op 5 september 1187 schonk zij het leven aan de zoon die Filips zozeer had gewild: de toekomstige Lodewijk VIII. Isabella van Henegouwen stierf in het kraambed op 20-jarige leeftijd, op 15 maart 1190 te Parijs. De tweeling die zij ter wereld bracht overleefde haar niet. Ze werd op grootse wijze begraven in de Notre-Dame van Parijs. Haar echtgenoot was niet aanwezig op de uitvaartplechtigheid: hij was op veldtocht in Normandië.
Kind uit dit huwelijk:
I. Lodewijk VIII van Frankrijk, geboren op 05-09-1187 in Parijs (zie 6541872).
13083746 Alphons VIII van Castilië, geboren op 11-11-1155 in Soria. Hij is overleden op 05-10-1214 in Gutierre Muñoz, 58 jaar oud.
Notitie: Alfons VIII, bijgenaamd de Edele (Spaans: Alfonso VIII, el de las Navas) (Soria, 11 november 1155 - Gutierre Muñoz, Ávila, 5 oktober 1214) was koning van Castilië van 1158 tot 1214. Hij was de zoon van Sancho III en Blanca van Navarra en de kleinzoon van Alfons VII.

Hij erfde de troon in 1158 op slechts driejarige leeftijd, na het overlijden van zijn vader, koning Sancho III. Hij werd daarmee inzet in de strijd tussen de adellijke families Lara en Castro, die de macht betwistten en de voogdij over het kind en het regentschap verdeelden. Zijn oom, koning Ferdinand II van León, eiste ook de troon op, aldus bijna een burgeroorlog ontketenend.

De jonge koning werd gered door een edelman die hem het koninklijk paleis uitsmokkelde en hem onder de bescherming plaatste van loyale steden in het noorden van Castilië, San Esteban de Gormaz (in de huidige provincie Soria) en Ávila, waar hij kon opgroeien. Op 15-jarige leeftijd stelde hij orde op zaken en heroverde zijn hoofdstad Toledo op de Lara’s.

Om de edelen van Castilië weer op één lijn te krijgen, zette hij zich in voor de Reconquista, voegde La Rioja bij zijn koninkrijk en voerde een leger aan van christelijke koningen (uit Castilië, Navarra en Aragon), waarmee hij de Almohaden te lijf ging. In 1195 werd hij verslagen in de Slag bij Alarcos, maar op 16 juli 1212 behaalde hij de overwinning in de Slag bij Las Navas de Tolosa, de beslissende slag in de Reconquista.

Alfonso VIII was stichter van de eerste Spaanse universiteit, de studium generale van Palencia, die na zijn dood echter werd opgeheven.

In september 1170 trad hij in het huwelijk met Eleonora van Engeland, dochter van Hendrik II van Engeland en Eleonora van Aquitanië, zuster van Richard I Leeuwenhart.
Ze kregen twaalf kinderen:
Berenguela, koningin van Castilië (1180 - 1246), echtgenote van Alfons IX, koning van León
Sancho, prins van Castilië (1181)
Sancha, prinses van Castilië (1182 – 1184)
Urraca, prinses van Castilië (1186 – 1220), echtgenote van Alfons II van Portugal
Blanca van Castilië, prinses van Castilië (1188 – 1252), echtgenote van Lodewijk VIII van Frankrijk
Ferdinand, prins van Castilië (1189 – 1211)
Mafalda, prinses van Castilië (1191 – 1204)
Hendrik, prins van Castilië (1192 - 119?)
Constanza, prinses van Castilië (1196 - 119?)
Eleonora, prinses van Castilië (1202 – 1244), echtgenote van Jacobus I van Aragón
Hendrik I, koning van Castilië (1204 – 1217), zijn opvolger
Constanza (? - 1243), abdis van het cisterciënzerklooster Las Huelgas in Burgos, gesticht door haar vader
Hij trouwde, 14 jaar oud, in 09-1170 in ? met de 7 of 8-jarige
13083747 Eleonora van Engeland, geboren in 1162 in ?. Zij is overleden in 1214 in ?, 51 of 52 jaar oud.
Notitie: Eleonora van Engeland (1162-1214) was de dochter van koning Hendrik II van Engeland en Eleonora van Aquitanië. Zij trouwde in 1170 op 8-jarige leeftijd met koning Alfons VIII van Castilië, waardoor de grens met de Pyreneeën werd beveiligd en kreeg Gascogne mee als bruidsschat. Eleonora stierf enkele weken na haar echtgenoot in 1214. Het paar kreeg de volgende kinderen:
Berenguela, koningin van Castilië (1180 - 1246), echtgenote van Alfons IX, koning van León
Sancho, prins van Castilië (1181)
Sancha, prinses van Castilië (1182 – 1184)
Urraca, prinses van Castilië (1186 – 1220), echtgenote van Alfons II van Portugal
Blanca van Castilië, prinses van Castilië (1188 – 1184), echtgenote van Lodewijk VIII van Frankrijk
Ferdinand, prins van Castilië (1189 – 1211)
Mafalda, prinses van Castilië (1191 – 1204)
Hendrik, prins van Castilië (1192 - 119?)
Constanza, prinses van Castilië (1196 - 119?)
Eleonora, prinses van Castilië (1202 – 1244), echtgenote van Jacobus I van Aragón
Hendrik I, koning van Castilië (1204 – 1217), zijn opvolger
Constanza (? - 1243), abdis van het cisterciënzerklooster Las Huelgas in Burgos, gesticht door haar vader.
Kind uit dit huwelijk:
I. Blanca van Castilië, geboren op 04-03-1188 in Palencia (zie 6541873).
13083748 Alfons II van Provence, geboren in 1180 in ?. Hij is overleden op 02-02-1209 in Palermo, 28 of 29 jaar oud.
Notitie: Alfons II van Provence (?, 1180 - Palermo, 2 februari 1209) was een jongere zoon van koning Alfons II van Aragón en van Sancha van Castilië. Hij volgde zijn vader in 1196 op als graaf van Provence.

Alfons was in 1193 gehuwd met Gersindis van Sabran, de kleindochter en erfgename van Willem II, laatste graaf van Forcalquier. Bij haar huwelijk kreeg zij Forcalquier van haar grootvader. Nadien herriep Willem II van Forcalquier de schenking ten voordele van Gersindes zuster, Beatrix, die gehuwd was met Andreas van Bourgondië, dauphin van Viennois. Hierdoor barstte een oorlog uit tussen Alfons en Willem, waarbij de laatste gesteund werd door de graaf van Toulouse. Alfons deed een beroep op zijn broer, Peter II van Aragón, die naar Provence kwam om een verdrag te onderhandelen, dat in 1202 werd afgesloten.

In 1209 begeleidde hij zijn zuster Constance, de weduwe van koning Emmerik van Hongarije, om haar te laten trouwen met koning Frederik van Sicilië, maar hij stierf in Palermo.

Alfons was een grote liefhebber van het ridderschap en nodigde vele troubadours uit aan zijn hof. Een van hen was Elias van Barjols, zoon van een handelaar uit Payols in Agénois. Hij viel niet alleen in de smaak van de graaf, maar ook van de gravin, die het onderwerp was van vele van zijn liederen. Hij trad daarop in bij de hospitaalbroeders van Saint-Benezet in Avignon, die zich als doel stelden bruggen over de Rhône te bouwen, zoals hun stichter, die de brug van Avignon gebouwd had.

Hij werd de vader van Raymond Berengarius IV van Provence (1198-1245
Hij trouwde, 12 of 13 jaar oud, in 1193 in ? met de 12 of 13-jarige
13083749 Gersindis van Forcalquier, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden in 1242 in ?, 61 of 62 jaar oud.
Notitie: Gersindis van Forcalquier (1180-1242) was de oudste dochter van Reinier van Sabran en van Gersindis van Forcalquier, zelf een dochter van Willem II.

Toen zij 13 jaar was, werden haar grootvader en haar grootoom verplicht om het verdrag van Aix te ondertekenen. Hierdoor werd Gersindis erfgename van het graafschap Forcalquier en zou zij trouwen met Alfons, tweede zoon van koning Alfons II van Aragón. Dit gebeurde in juli 1193 en ze werd de moeder van:
Raymond Berengarius IV
Gersindis, gehuwd met Willem II van Moncade, burggraaf van Béarn.

In 1209 stierven zowel haar grootvader, Willem van Forcalquier, als haar echtgenoot. Peter II van Aragón nam de voogdij waar voor de jonge Raymond Berengarius. Peter II delegeerde op zijn beurt het regentschap aan zijn oom Sancho, graaf van Roussillon. Als in 1213 ook Peter II in Muret gedood werd, nam Sancho het regentschap over Aragon waar en stond het regentschap over Provence af aan zijn zoon Nuno. Door deze verwarring ontstond tweespalt bij de Katalanen van Provence tussen de aanhangers van Gersinde en deze van Nuno, die de jonge graaf leek te willen verdrijven om in zijn plaats te komen. Daarvan maakte de Provençaalse adel gebruik om onrust te stoken en koos tenslotte partij voor Gersinde, verdreef Nuno, plaatste Raymond Berengarius IV onder de voogdij van zijn moeder en stelde een regentenraad aan.

Rond 1220 eiste Willem van Sabran, een neef van Willem II van Forcalquier het graafschap op. Hij maakte gebruik van de onrust in het gebied om Sisteron te overmeesteren. Door een verzoening van de aartsbisschop van Aix, verkreeg Willem een schadeloosstelling en mede hierdoor bleef hij zichzelf tot zijn dood wel graaf van Forcalquier noemen. In 1222 is de positie van Raymond Berengarius geconsolideerd en stond Gersindis hem het graafschap Forcalquier af. Zijzelf trok zich terug in het klooster van Celles.
Kind uit dit huwelijk:
I. Raymond Berengarius IV van Provence, geboren in 1198 in Aix-en-Provence (zie 6541874).
13083750 Thomas I van Savoye, geboren omstreeks 1180 in ?. Hij is overleden in 1233 in ?, ongeveer 53 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 16 jaar oud, in 1196 in ? met
13083751 Beatrix van Genève, geboren in ?. Zij is overleden in 1252 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Beatrix van Savoye, geboren in 1205 in ? (zie 6541875).
13083752 Alfons II van Aragón, geboren in 1157 in Huesca. Hij is overleden op 26-04-1196 in Perpignan, 38 of 39 jaar oud.
Notitie: Alfons II (Huesca, 1157 - Perpignan, 26 april 1196), bijgenaamd de Kuise, was de oudste zoon van koningin Petronila van Aragón en van Ramon Berenguer IV.

Hij volgde in 1162 zijn vader na zijn dood op als graaf van Barcelona, en volgde zijn moeder, die na de dood van haar echtgenote afstand deed van de Aragonese troon, op als koning van Aragón, waardoor Aragón en Barcelona een personele unie werd. In 1167 volgde hij zijn nichtje Dulcia II van Provence op als graaf van Provence (als Alfons I).

Alfons vergrootte zijn rijk met het graafschap Roussillon, het burggraafschap Nîmes en Béarn en heroverde Saragossa. Hij gaf als eerste in Europa de derde stand politieke rechten. Alfons begunstigde de troubadourkunst.

Hij was in 1174 gehuwd met Sancha van Castilië (1154-1208), dochter van koning Alfons VII van Castilië, en werd vader van:

Peter II (1176-1213)
Alfons II van Provence (1180-1209)
Ferdinand (1190-1249), abt van Monte Aragon
Eleonora (1182-1226) , in 1202 gehuwd met graaf Raymond VI van Toulouse (1156-1222)
Constance (1179-1222), in 1198 gehuwd met koning Emmerik van Hongarije (1174-1204) en in 1209 met keizer Frederik II (1194-1250)
Sancha (1211-1241), gehuwd met graaf Raymond VII van Toulouse (1197-1249)
Dulcia, non
Sancho (jong overleden)
Raymond Berengar (jong overleden)
Hij trouwde, 16 of 17 jaar oud, in 1174 in ? met de 19 of 20-jarige
13083753 Sancha van Castilië, geboren in 1154 in ?. Zij is overleden in 1208 in ?, 53 of 54 jaar oud.
Notitie: Sancha van Castilië (1154-1208) was het enige kind van Alfons VII van Castilië en diens tweede echtgenote Richeza van Polen. In 1174 trouwde zij met koning Alfons II van Aragón.
Het paar kreeg volgende kinderen:

Eleonora, in 1202 gehuwd met graaf Raymond VI van Toulouse (1156-1222)
Constance (1179-1222), in 1198 gehuwd met koning Emmerik van Hongarije (1174-1204) en in 1209 met Frederik II (1194-1250)
Sancha (1211-1241), gehuwd met graaf Raymond VII van Toulouse (1197-1249)
Alfons II van Provence (1180-1209)
Ferdinand (1190-1249), abt van Monte Aragón
Dulcia, non
Peter II (1176-1213)
Raymond Berengar.

Sancha steunde troubadours, zoals Giraud de Calanson en Peire Raymond. Zij kwam in een juridisch gevecht met haar echtgenoot over een aantal eigendommen die deel uit maakten van haar bruidsschat. In 1177 viel zij Ribagorza binnen en nam gewapenderhand bezittingen en verschillende kastelen in, die deel uit maakten van de kroon. Na het overlijden van haar echtgenoot in 1196 kwam zij op de achtergrond en trad in het klooster van Sijena in.
Kind uit dit huwelijk:
I. Peter II van Aragón, geboren in 1174 in ? (zie 6541876).
13083754 Willem VIII van Montpellier, geboren in ?. Hij is overleden in ?.
Hij trouwde met
13083755 Eudokia van Komena, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Marie van Montpellier, geboren in 1182 in ? (zie 6541877).
13083760 Lodewijk VIII van Frankrijk, geboren op 05-09-1187 in Parijs. Hij is overleden op 08-11-1226 in Montpensier, 39 jaar oud.
Hij trouwde, 12 jaar oud, op 23-05-1200 in ? met de 12-jarige
13083761 Blanca van Castilië, geboren op 04-03-1188 in ?. Zij is overleden op 26-11-1252 in ?, 64 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Robert I van Artesië, geboren op 17-09-1216 in ? (zie 6541880).
13083762 Hendrik II van Brabant, geboren in 1207 in ?. Hij is overleden op 01-02-1248 in ?, 40 of 41 jaar oud.
Notitie: Hendrik II (1207 – 1 februari 1248), hertog van Brabant van 1235 tot aan zijn dood, was de zoon uit het 1e huwelijk van Hendrik I, wiens oostwaartse expansiepolitiek hij voortzette. Hij mengde zich in de twisten tussen de prins-bisschop van Luik en de steden van zijn bisdom, en sloot zich aan bij keizer Frederik II van het Heilige Roomse Rijk, wat hem in 1244 het graafschap Dalhem opleverde.

Tijdens de minderjarigheid van zijn neven Otto II van Gelre (zoon van zijn zus Margaretha) en Willem II van Holland (zoon van zijn zus Mathilde) stonden hun vorstendommen (Gelre en Holland) onder zijn invloed. In 1247 weigerde hij de titel van Duits koning, ten voordele van zijn neef Willem II van Holland.

Zijn tweede echtgenote, Sofia van Thüringen († 1275), dochter van landgraaf Lodewijk IV van Thüringen en de H. Elisabeth van Hongarije, erfde in 1247 het landgraafschap Thüringen, dat echter in 1275 weer van Brabant werd gescheiden als erfdeel voor Hendrik het Kind (stamvader van het Huis Hessen), hun zoon uit dit tweede huwelijk.

Op 12 januari 1248, enkele dagen voor zijn dood, verleende hertog Hendrik aan zijn onderdanen het eerste algemeen landsprivilegie voor Brabant, waarbij hij onder meer rechtszekerheid beloofde, en dat bedoeld was om de opvolging van zijn nog jonge zoon Hendrik III in de ogen van zijn onderdanen te vergemakkelijken.



Hendrik was gehuwd met (1) Maria, dochter van Filips van Zwaben en werd de vader van:
Hendrik III (ca.1231-1261)
Filips
Mathilde (1224-1288), in 1237 gehuwd met Robert I van Artesië (1216 † 1250) en in 1254 met Gwijde III van Saint-Pol (-1289), comte de Saint-Pol
Beatrix (1225-1288), in 1241 gehuwd met Hendrik Raspe (-1247), landgraaf van Thüringen en Rooms koning; vervolgens in 1247 met Willem II van Vlaanderen (1224-1251)
Maria, in 1254 gehuwd met Lodewijk II van Beieren (1229-1294)
Margaretha (1277), abdis van Herzogenthal

Hendrik was gehuwd met (2) Sofia van Thüringen en werd vader van:
Hendrik het Kind (1244-1308), landgraaf van Thuringen
Elisabeth (1243-1261), in 1254 gehuwd met Albrecht I van Brunswijk (1236-1279).
Hij trouwde (2) met Sofia van Thüringen.
Hij trouwde (1) met
13083763 Maria van Zwaben, geboren in 1201 in ?. Zij is overleden in 1235 in ?, 33 of 34 jaar oud.
Notitie: Maria van Zwaben (1201-1235) was een dochter van Filips van Zwaben en van Irena Angela van Byzantium. Zij werd de eerste echtgenote van Hendrik II van Brabant (1207-1248), en werd de moeder van:
Hendrik III (-1261)
Filips
Mathilde (1224-1288), in 1237 gehuwd met Robert I van Artesië (1216 † 1250) en in 1254 met Gwijde III van Saint-Pol (-1289), graaf van Saint-Pol ,
Beatrix (1225-1288), in 1241 gehuwd met Hendrik Raspe (-1247), landgraaf van Thuringen, en Rooms koning, en in 1247 met Willem II van Vlaanderen (1224-1251)
Maria (1226-1256), in 1254 gehuwd met Lodewijk II van Beieren (1229-1294)
Margaretha (1277), abdis van Herzogenthal .
Kind uit dit huwelijk:
I. Mathilde van Brabant, geboren in 1224 in ? (zie 6541881).
13083764 Robert I van Courtenay, geboren in 1168 in ?. Hij is overleden op 05-10-1239 in ?, 70 of 71 jaar oud.
Hij trouwde, 47 of 48 jaar oud, in 1216 in ? met de ongeveer 21-jarige
13083765 Mahaut van Mehun-sur-Yèvre, geboren omstreeks 1195 in ?. Zij is overleden in 1240 in ?, ongeveer 45 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Peter van Courtenay, geboren in 1218 in ? (zie 6541882).
13083766 Gaucher I van Joigny, geboren omstreeks 1161 in ?. Hij is overleden in 1237 in ?, ongeveer 76 jaar oud.
Hij trouwde, ongeveer 47 jaar oud, in 1208 in Egypte met de ongeveer 8-jarige
13083767 Amici van Montfort, geboren omstreeks 1200 in Alcester (Engeland). Zij is overleden op 20-02-1253 in ?, ongeveer 53 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Péronelle van Joigny, geboren omstreeks 1230 in ? (zie 6541883).
13083768 Peter I van Bretagne, geboren in 1191 in ?. Hij is overleden op 06-07-1250 in ?, 58 of 59 jaar oud.
Notitie: Peter I van Bretagne (?, 1191 - ?, 6 juli 1250), of van Dreux, bijg.Mauclerc, was een zoon van Robert II van Dreux en Yolande van Coucy.

Aanvankelijk was hij voorbestemd voor de geestelijkheid, maar na de moord op Arthur I van Bretagne, huwde Filips II van Frankrijk de Bretonse erfgename Adelheid uit aan Peter, in de hoop op die manier Bretagne dichter bij Frankrijk te brengen.

Samen met Filips II van Frankrijk streed Peter tegen Engeland en Jan zonder Vrees en nam deel aan de kruistocht der Albigenzen. Peter streed nadien aan de zijde van Lodewijk VIII van Frankrijk tegen Hendrik III van Engeland, maar nam na Lodewijks dood deel aan de revoltes tegen Blanca van Castilië.

Na de dood van Adelheid regeerde hij tot 1237 als regent voor zijn minderjarige zoon Jan I. In 1249 nam hij deel aan de Zevende Kruistocht, de Egyptische kruistocht van Lodewijk IX van Frankrijk, maar stierf kort nadien.

Hij werd de vader van:
Jan I (1217-1286)
Yolande (1218-1277), gehuwd met Hugo XI van Lusignan
Arthur (1220-1224).
Hij trouwde met
13083769 Adelheid van Thouars, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan I van Bretagne, geboren in 1217 in ? (zie 6541884).
13083770 Theobald IV van Champagne, geboren op 30-05-1201 in Troyes. Hij is overleden op 14-07-1252 in Pamplona, 51 jaar oud.
Notitie: Theobald IV van Champagne (Frans: Thibaut; Spaans: Teobaldo; Troyes, 30 mei juni 1201 - Pamplona, 14 juli 1253), bijg. Posthumus, de Troubadour of de Grote, was een zoon van graaf Theobald III van Champagne en van Blanca van Navarra, dochter van Sancho VI van Navarra.

Theobalds vader stierf al vóór zijn geboorte en zo volgde hij, onder voogdij van zijn moeder, zijn vader op als graaf van Champagne. Hij verwierf de helft van Bar-sur-Seine en nam deel aan de Albigenzenoorlog tegen Toulouse. In 1234 verkocht hij Sancerre en Châteaudun aan Frankrijk. In een rebellie tegen de Franse koning delfde Theobald het onderspit, waarop hij Champagne moest onderwerpen aan het gezag van de Franse kroon.

In 1234 volgde hij zijn oom Sancho VII van Navarra op als koning van Navarra als Theobald I en nam hij meer en meer afstand van graafschap Champagne. Theobald was tevens één van de bekendste en meest geprezen troubadours van zijn tijd. Hij werd in de daaropvolgende eeuw door Dante als een voorloper omschreven (De Vulgari Eloquentia).

In 1238 ging hij op kruistocht. Hij landde in 1239 in Akko en hield een verkenningstocht naar Gaza, waar hij echter door de Ajjoebiden verslagen werd. Daarna legde hij zich voornamelijk - en vrij succesvol - toe op diplomatie. Toen echter Richard van Cornwall aankwam in het Heilige Land was hij het eeuwige gekibbel over de leiding van de kruisvaart beu en ging hij naar huis.

Theobald was drie maal gehuwd en was vader van:
in 1220 met Gertrudis van Egisheim (1190-1225), dochter van graaf Albrecht II van Egisheim, (geen kinderen)
in 1222 met Agnes (-1231), dochter van Guichard IV van Beaujeu-Montpensier,

een dochter, Blanca (1226-1283), in 1236 gehuwd met hertog Jan I van Bretagne (1217-1286)

in 1232 met Margaretha van Bourbon-Damppiere (-1256), dochter van Gwijde Archimbald van Bourbon,

Eleonora (1233-?), jong gestorvenPeter (-1265)
Margaretha (-1307), in 1255 gehuwd met hertog Ferry III van Lotharingen (1238-1303)
Theobald V/II (1238-1270)
Hendrik III/I (1240-1274)
Beatrix (1242-1295), in 1258 gehuwd met hertog Hugo IV van Bourgondië (1212-1272)
Hij trouwde (1), 18 of 19 jaar oud, in 1220 in ? met Gertrudis van Egisheim (1190-1225), 29 of 30 jaar oud. Hij trouwde (3), 30 of 31 jaar oud, in 1232 in ? met Margaretha van Bourbon-Dampierre (ovl. 1256).
Hij trouwde (2), 20 of 21 jaar oud, in 1222 in ? met
13083771 Agnes van Beaujeu-Montpensier, geboren in ?. Zij is overleden in 1231 in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Blanche van Navarra, geboren in 1226 in ? (zie 6541885).
13083772 Jan Zonder Land, geboren op 24-12-1167 in Beaumont Palace ( Oxford ). Hij is overleden op 18-10-1216 in Newark-on-Trent Newark Castle (Nottinghamshire), 48 jaar oud.
Hij trouwde met
13083773 Isabella van Angouleme, geboren in 1186 in ?. Zij is overleden op 31-05-1246 in ?, 59 of 60 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hendrik III van Engeland, geboren op 01-10-1207 in Winchester (zie 6541886).
13083774 Raymond Berengarius IV van Provence, geboren in 1198 in Aix-en-Provence. Hij is overleden op 19-08-1245 in ?, 46 of 47 jaar oud.
Notitie: Raymond Berengarius IV (Aix-en-Provence, 1198 - aldaar, 19 augustus 1245) was een zoon van graaf Alfons II van Provence en Gersindis van Forcalquier. Hij was van 1209 graaf van Provence en vanaf 1222 ook graaf van Forcalquier.

In 1209 stierven zowel zijn overgrootvader, graaf Willem II van Forcalquier, als zijn vader. Peter II van Aragón nam de voogdij waar voor de jonge Raymond Berengarius. Peter II delegeerde op zijn beurt het regentschap aan zijn oom Sancho, graaf van Roussillon. In 1213 werd ook Peter II in Muret gedood en nam Sancho tevens het regentschap over Aragon waar en stond het regentschap over Provence af aan zijn zoon Nuno. Door deze verwarring ontstond tweespalt bij de Katalanen van Provence tussen de aanhangers van Gersinde en deze van Nuno, die de jonge graaf leek te willen verdrijven om in zijn plaats te komen. Willem van Sabran, een neef van Willem II van Forcalquier maakte aanspraak op het graafschap Forcalquier. Hij maakte gebruik van de onrust in het gebied om Sisteron in te nemen. Door een vergelijk van de aartsbisschop van Aix werd Willem schadeloos gesteld.

Ook de graaf van Baux, Willem van Orange, die zich door keizer Frederik II in 1214 de titel van koning van Arles had laten toekennen, liet zich gelden en nam de wapens op om zijn titel kracht bij te zetten. Verschillende steden in Provence maakten van de verwarring gebruik om de republiek uit te roepen: Arles, Aix, Marseille, Nice en Avignon. In 1217 ten slotte kwam Raymond Berengarius naar zijn land. Hij spande zich in om de steden te onderwerpen. De Provençaalse adel koos ten slotte partij voor Gersinde, verdreef Nuno, plaatste Raymond Berengarius onder de voogdij van zijn moeder en stelde een regentenraad aan.

In 1222 was de positie van Raymond Berengarius geconsolideerd en stond Gersindis hem het graafschap Forcalquier af. Toen ook Avignon onder de invloed raakte van de ketterijen van de Albigenzen, belegerde keizer Frederik II de stad en nam hij deze ten slotte in op 10 september 1226.

Op 5 juni 1219 huwde Raymond Berengarius met Beatrix van Savoye, een dochter van graaf Thomas I van Savoye. Uit dit huwelijk werden vier dochters geboren:
Margaretha van Provence (1221-1295), die huwde met koning Lodewijk IX van Frankrijk
Eleonora van Provence (1223-1291), die huwde met koning Hendrik III van Engeland
Sancha van Provence (rond 1225-1261), die huwde met Richard van Cornwall, koning van het Heilige Roomse Rijk
Beatrix van Provence (1234-1267), erfdochter, gravin van Provence (1245-1267), die huwde met Karel van Anjou.
Hij trouwde, 20 of 21 jaar oud, op 05-06-1219 in ? met de 13 of 14-jarige
13083775 Beatrix van Savoye, geboren in 1205 in ?. Zij is overleden in 1266 in Les Échelles, 60 of 61 jaar oud.
Notitie: Beatrix van Savoye (1205 - Les Échelles, 1266) was een dochter van Thomas I van Savoye en van Beatrix van Genève.

Zij huwde in 1220 met Raymond Berengar V van Provence (1198-1245) en werd de moeder van 4 dochters:
Margaretha van Provence (1221-1295), die huwde met koning Lodewijk IX van Frankrijk
Eleonora van Provence (1223-1291), die huwde met koning Hendrik III van Engeland
Sancha van Provence (-1261), die huwde met Richard van Cornwall, koning van het Heilige Roomse Rijk
Beatrix van Provence (1234-1267), gravin van Provence (1245-1267), die huwde met Karel van Anjou.

Zij was een beschermster van de hospitaalridders en schonk hun in 1260 het kasteel van Les Échelles.
Kind uit dit huwelijk:
I. Eleonora van Provence, geboren in 1222 in Aix-en-Provence (zie 6541887).
13084168 Herbaren II van der Lede, geboren omstreeks 1205 in Langerak. Hij is overleden vóór 1258 in ?, ten hoogste 53 jaar oud.
Notitie: Herbaren II van der Lede (Langerak c.1205 - voor 1258) was heer van Ter Leede en vanaf 1234 heer van Arkel (Arcelo) en het omringende land. Hij wordt op de volgende manieren genoemd; Herbaren II van der Leede (Herbertus, Harbertus; De Leide, De Leda, De Ledhe, Van der Lede) in diversen kronieken.

Hij was een zoon van Floris Herbaren van der Lede, die de heerlijkheid Lede bezat (nabij het hedendaagse Leerdam).

Herbaren ging zich tussen 1243 en 1253 heer van Arkel noemen en liet zijn domein Ter Leede na aan zijn jongere broer Jan. Hiermee werd Herbaren de stamvader van het huis Arkel.

In 1227 wordt Herbaren geridderd (wordt genoemd onder de ’Nobilis’), en neemt met de Utrechtse bisschop Otto van Lippe deel aan de Slag bij Ane, de slag verloopt dramatisch maar Herbaren weet te ontkomen. In 1230 krijgt hij het leengoed Heukelom toegewezen en werd hij ook genoemd als heer van Liesveld en Nieuwpoort. In 1251 is hij betrokken bij ontginningswerk in de Alblasserwaard en Krimpenerwaard om het land van Arkel uit te breiden.

Herbaren huwde met Aleid of Alveradis van Heusden of Mabelia van Cuyk (hij is mogelijk meerdere keren getrouwd geweest) en zij kregen de volgende kinderen:
Jan van Arkel (ca. 1233 - Gorinchem, 15 mei 1272) heer van Arkel vanaf 1253 tot 1272
Herbaren, heer van den Berghe
Otto, heer van Heukelom en Asperen. Hij had twee zoons en een dochter:
Jan van Arkel van Heukelom
Herbaren van Arkel van Heukelom
Mabelia van Arkel van Heukelom. Zij trouwde met Willem de Cock van Weerdenburg (1275-1318) heer van Weerdenburg.
Alverade van Arkel. Zij trouwde met Wouter Uten Goye heer van Goye, Hagestein en Langerak (1240-1281).
Ghiselbert Uten Goye
Mabilia
Mabel, huwde mogelijk met een neef uit het geslacht van der Lede
Hij trouwde, ongeveer 45 jaar oud, omstreeks 1250 in ? met de ongeveer 65-jarige
13084169 Aleid Alverade van Heusden, geboren omstreeks 1185 in Heusden. Zij is overleden in 1276 in ?, ongeveer 91 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan I van Arkel, geboren omstreeks 1233 in Arkel (zie 6542084).
13084170 Ricolt II van Ochten, geboren in 1190 in Ochten. Hij is overleden omstreeks 1241 in ?, ongeveer 51 jaar oud. Hij trouwde (1) met N.N..
Hij trouwde (2), 4 of 5 jaar oud, in 1195 in ? met de 14 of 15-jarige
13084171 Maria van Bentheim, geboren in 1180 in ?. Zij is overleden op 13-05-1252 in ?, 71 of 72 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Bertha van Ochten, geboren omstreeks 1230 in ? (zie 6542085).
13084176 Willem I van Horne, geboren in 1200 in ?. Hij is overleden in 1264 in ?, 63 of 64 jaar oud.
Notitie: Willem I van Horne was een edelman uit het Huis Horne die leefde van 1200-1264. Hij was heer van Horn en ook onder meer van Helmond.

In 1222 verkocht hij de heerlijkheid Helmond aan hertog Hendrik I van Brabant, waarna deze heerlijkheid onder invloed van de hertog van Brabant kwam.

Hij trouwde in 1230 met Heilwig van Altena, zus van Dirk III van Altena en Boudewijn van Altena. Zij was een dochter van Dirk II van Altena van het kasteel Altena te Almkerk.

Hun kinderen waren:
Margaretha van Horne (1230-)
Willem II van Horne (1240-1304)
Engelbert van Horne (1242-)
Dirk IV van Horne (-1272) heer van Altena. Hij is kinderloos overleden.
Hij trouwde, 29 of 30 jaar oud, in 1230 in ? met
13084177 Heilwich van Altena, geboren in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk:
I. Willem II van Horne, geboren in 1240 in ? (zie 6542088).
13087232 Stephanus van Bosinchem, geboren in 1197 in Beusichem. Hij is overleden op 13-08-1253 in ?, 55 of 56 jaar oud.
Hij trouwde met
13087233 Ava van Zulen, geboren in 1200 in ?. Zij is overleden op 13-08-1262 in ?, 61 of 62 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Hubert II van Bosinchem, geboren in ? (zie 6543616).
13087236 Herbaren II van der Lede, geboren omstreeks 1205 in Langerak. Hij is overleden vóór 1258 in ?, ten hoogste 53 jaar oud.
Notitie: Herbaren II van der Lede (Langerak c.1205 - voor 1258) was heer van Ter Leede en vanaf 1234 heer van Arkel (Arcelo) en het omringende land. Hij wordt op de volgende manieren genoemd; Herbaren II van der Leede (Herbertus, Harbertus; De Leide, De Leda, De Ledhe, Van der Lede) in diversen kronieken.

Hij was een zoon van Floris Herbaren van der Lede, die de heerlijkheid Lede bezat (nabij het hedendaagse Leerdam).

Herbaren ging zich tussen 1243 en 1253 heer van Arkel noemen en liet zijn domein Ter Leede na aan zijn jongere broer Jan. Hiermee werd Herbaren de stamvader van het huis Arkel.

In 1227 wordt Herbaren geridderd (wordt genoemd onder de ’Nobilis’), en neemt met de Utrechtse bisschop Otto van Lippe deel aan de Slag bij Ane, de slag verloopt dramatisch maar Herbaren weet te ontkomen. In 1230 krijgt hij het leengoed Heukelom toegewezen en werd hij ook genoemd als heer van Liesveld en Nieuwpoort. In 1251 is hij betrokken bij ontginningswerk in de Alblasserwaard en Krimpenerwaard om het land van Arkel uit te breiden.

Herbaren huwde met Aleid of Alveradis van Heusden of Mabelia van Cuyk (hij is mogelijk meerdere keren getrouwd geweest) en zij kregen de volgende kinderen:
Jan van Arkel (ca. 1233 - Gorinchem, 15 mei 1272) heer van Arkel vanaf 1253 tot 1272
Herbaren, heer van den Berghe
Otto, heer van Heukelom en Asperen. Hij had twee zoons en een dochter:
Jan van Arkel van Heukelom
Herbaren van Arkel van Heukelom
Mabelia van Arkel van Heukelom. Zij trouwde met Willem de Cock van Weerdenburg (1275-1318) heer van Weerdenburg.
Alverade van Arkel. Zij trouwde met Wouter Uten Goye heer van Goye, Hagestein en Langerak (1240-1281).
Ghiselbert Uten Goye
Mabilia
Mabel, huwde mogelijk met een neef uit het geslacht van der Lede
Hij trouwde, ongeveer 45 jaar oud, omstreeks 1250 in ? met de ongeveer 65-jarige
13087237 Aleid Alverade van Heusden, geboren omstreeks 1185 in Heusden. Zij is overleden in 1276 in ?, ongeveer 91 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Jan I van Arkel, geboren omstreeks 1233 in Arkel (zie 6543618).
13087238 Ricold I van Ochten, geboren in 1170 in Ochten. Hij is overleden omstreeks 1241 in ?, ongeveer 71 jaar oud. Hij trouwde (1) met N.N..
Hij trouwde (2), ongeveer 50 jaar oud, omstreeks 1220 in ? met de ongeveer 40-jarige
13087239 Marina van Bentheim, geboren omstreeks 1180 in ?. Zij is overleden op 13-05-1252 in ?, ongeveer 72 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Bertha van Ochten, geboren in 1225 in ? (zie 6543619).
13087266 Dirk I van Teylingen van Brederode, geboren omstreeks 1180 in Slot Brederode te Santpoort. Hij is overleden in 1236 in ?, ongeveer 56 jaar oud.
Notitie: Dirk van Teylingen, heer van Brederode (Latijn: Theodericus de Theylingen) (ca. 1180 - 1236) was heer van Brederode en drossaard van de graven van Holland.

Hij was een zoon van Willem van Teylingen, er worden mogelijk twee moeders aan hem gelinkt, Maria van Castricum of Agnes van Bentheim. Dirk (I) wordt door historici gezien als grondlegger van het huis Brederode; het grondgebied van Brederode was echter al in het bezit van zijn vader, die uit het geslacht Van Teylingen voortkwam, waardoor hij mogelijk niet de eerste heer van Brederode was.

In 1226 werd Dirk benoemd tot drossaard aan het hof van de graaf van Holland. Hij diende onder Floris IV van Holland en Willem I van Holland. Bij afwezigheid van de graaf was hij tevens zijn eerste vervanger.

Dirk huwde omstreeks 1215 met Aleid Alveradis van Heusden; zij kregen minstens zes kinderen:
Willem 2e heer van Brederode 1236—1285 - Opvolger
Dirk van Brederode 1228—±1279, rond 1255 tot ridder geslagen.
Floris van Brederode 1230—1306, heer van Doortoge en van Zegwaard
Aleidis van Brederode 1232—±1262
Catharina van Brederode 1234—?
Agnies van Brederode ±1245—±1280

Aleid van Heusden huwde na de dood van Dirk met Herbaren II van der Lede.
Hij trouwde, ongeveer 40 jaar oud, in 1220 in ? met de 29 of 30-jarige
13087267 Alvarade van Heusden, geboren in 1190 in ?. Zij is overleden in 1235 in ?, 44 of 45 jaar oud.
Kind uit dit huwelijk:
I. Ada van Brederode, geboren in 1232 in Santpoort (zie 6543633).
13087296 Steven III van Zuylen, geboren in 1230 in ?. Hij is overleden op 20-12-1299 in ?, 68 of 69 jaar oud.
Hij trouwde met
13087297 Hadewich van Wiltenburg, geboren omstreeks 1230 in ?. Zij is overleden in ?.
Notitie: Notities bij Hadewich van Wiltenburg

Hadewich is vermeld van 1286 tot 1297. Zij was zijn 2e huwelijk. Eerst was hij gehuwd met een
onbekende vrouw. 14-2-1286: Hadewigid dicta domina de Sulen legateert een rente van 10 Pond ’s
jaars uit 14 morgen land in Benschop en 8 morgen in Wulverbroek ten gunste van haar kapel in
Wiltenburg (oork.boek Sticht Utrecht, nr. 2262); haar echtgenoot niet genoemd en was wellicht al
dood. 8-10-1288: Sweder van Wiltenburg, ridder (zegelt: S.Swederi de Sulen militis), met zijn
vrouw Hillegundis en in bijzijn van zijn moeder domina de Wiltenborch
(zegelt: S.Hadewc domine de Sule) verkoopt land onder Werkhoven aan de kapelaan te Wiltenburg
(oork.boek Sticht Utrecht, nr. 2354; zegels getekend door Buchel in: HUA, Verz. Buchel Booth 20 f
89). 4-5-1297: Bisschop Willem doet uitspraak in een geschil tussen de kapelaan van St.Jan en
Zweder van Beverweerd en diens moeder Hadewich (oork.boek Sticht Utrecht, nr. 2816). 20-12-1299:
Ridder Jan van Sulen legt een verklaring af waarin zijn vader wijlen Steven van Sulen als
leenheer vermeld wordt (R.Scholten: Das Cistercienserinnen Kloster Grafenthal oder Vallis comitis
zu Asperden im Kreise Kleve, bijgebonden oorkonden, nr. 75;
Johan heer van Sulen wordt vermeld in 1298 (L.R.W. van der Feen Lille, a.w.); Steven Jansz. van
Sulen was heer van Zuilen, Westbroek en Anholt (F.Ketner, Stichtse Studiën, 67).
Zij stichtte een kapel op Wiltenburg.
De oorsprong van sommige goederen (van haar zoon Dirk en diens zoons) kan men terug vinden wanneer
men Hadewich, vrouwe van Wiltenburgs, Dirk’s moeder, goederen bestudeerd :
a) 24 morgen land te Achtersloot worden betwist met St Jan en toegekend aan deze (Regesten van Oorkonden betreffende het sticht Utrecht (694-1301), Deel II p202)
b) 14 morgen in Benschop (OSU # 2262)
c) 8 morgen in Wulverbroek (OSU # 2262)
d) Kapel Wiltenburgh (OSU # 2262)
e) Land in Werconden (OSU # 2354).
Kind uit dit huwelijk:
I. Dirk van Sulen Anholt, geboren in 1254 in Utrecht (zie 6543648).
13087310 Wouter van Zuylen, geboren in 1230 in ?. Hij is overleden op 10-12-1295 in Lotharingen, 64 of 65 jaar oud.
Hij trouwde met
13087311 Christina Stevensdr van Beusichem, geboren in 1235 in ?. Zij is overleden in ?.
Kind uit dit huwelijk: